Ιστορική απόφαση: Είναι αντισυνταγματικό να ορίζεται ο γάμος σαν ένωση ενός άντρα και μίας γυναίκας

αποφάσισε το Ανώτατο Δικαστήριο στην Καλιφόρνια επιτρέποντας τον γάμο μεταξύ ανθρώπων των ιδίου φύλου, αναδεικνύοντας ένα κοινωνικό ζήτημα εν μέσω της αναμέτρησης για την προεδρία, του πολέμου στο Ιράκ και της φοβερής οικονομικής κρίσης που τσακίζει την Αμερική. Έτσι, μετά την πολιτεία της Μασσαχουσέτης στο σύνολο των πολιτειών της Αμερικής έχουμε ακόμη μία που προχώρησε στη νομιμοποίηση του γάμου ομοφυλοφίλων.

Δεν φτάνουν τα Σύμφωνα συμβίωσης

Ουσιαστικά η απόφαση έρχεται να επικυρώσει μιαν αλήθεια που κρύβεται υποκριτικά στη μικροαστική ηθική του δυτικού κόσμου: η μακροχρόνια σχέση δύο ανθρώπων δεν εξαρτάται από τον σεξουαλικό προσανατολισμό τους. Σήμερα, δεν αρκούν τα συμφωνητικά που ίσχυαν στην Καλιφόρνια αλλά ο γάμος που σημαίνει ταυτόχρονα δικαιώματα σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Στο άκουσμα της είδησης και σε απευθείας συνδέσεις πολλά ζευγάρια και ακτιβιστές παρακολούθησαν τις εξελίξεις και χάρηκαν με τη δικαίωση μετά από μια αγωγή που είχε γίνει  κατά νόμου που είχε ψηφιστεί όταν ο Δήμαρχος Γκάβιν Νιούσομ του Σαν Φραντσίσκο πάντρευε ζευγάρια του ιδίου φύλου.

Πολλοί ειδικοί νομικοί εξεπλάγησαν από την απόφαση, επειδή το δικαστήριο είναι γνωστό για τη συντηρητικότητά του. Σίγουρα, μια τέτοια απόφαση δεν μπορεί παρά να έχει και επιπτώσεις σε εθνικό επίπεδο και είναι φανερή από το σκεπτικό της απόφασης η πολιτική διάσταση που εμπεριέχει: «Υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν θεωρούμε ότι το να διατηρήσουμε την παραδοσιακή μορφή του γάμου εξυπηρετεί κάποια συμφέροντα της πολιτείας». Αυτά τα συμφέροντα οφείλουμε να τα δούμε με αριθμούς, αναλογικά με τον πληθυσμό που έχει η ΗΠΑ και μπορούν να μεταφραστούν σε μια απίστευτη κινητικότητα στην αγορά αφού θα ενεργοποιηθούν πολλά ζευγάρια και θα προχωρήσουν σε κοινές αγορές ακινήτων, σε κοινές ασφάλειες, και λοιπά κοινά ωφέλη, όπως ακριβώς στον παραδοσιακό γνωστό γάμο. (Βλ. και την παρουσίαση στο άρθρο “California ban on same-sex marriage struck down” του cnn.

Αντεπίθεση από τη συντηρητική θρησκευτική μερίδα

Από τους πολιτικούς ο Barack Obama έχει δηλώσει ότι είναι υπέρ της ίσης αντιμετώπισης των ομοφυλόφιλων, όπως και η Hillary Clinton είναι υπέρ των ίσων δικαιωμάτων και μάλιστα έχει υποσχεθεί ότι ως πρόεδρος θα αγωνιστεί για να θεσμοθετηθούν σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Ακόμη και ο κυβερνήτης της πολιτείας Αρνολντ Σβαρτσενέγκερ δήλωσε ότι θα σεβαστεί τον νόμο.

Ωστόσο, θρησκευτικές οργανώσεις σε συντονισμό με συντηρητικές κοινωνικές συσπειρώσεις ετοιμάζουν την αντεπίθεσή τους και θα προτείνουν ψηφοφορίες για το θέμα, για να αποφασίσει ο κόσμος και όχι οι δικαστές… Τα επιχειρήματα θα στραφούν γύρω από τον ιστορικό ρόλο της οικογένειας και κυρίως γύρω από την ανατροφή των παιδιών, αφού μια τέτοια απόφαση θα επιτρέψει και τη νόμιμη υιοθεσία παιδιών, κάτι που ήδη συμβαίνει (όχι μόνο στην Αμερική) αλλά μέσα από άλλα σχήματα.

Βλέπω τη συλλογή φωτογραφιών στην ιστοσελίδα Buffalo News την Phyllis Lyon και την Del Martin. Είναι 79 και 82 ετών αντίστοιχα. Ζουν μαζί 51 έτη,κρατούν τη ληξιαρχική πράξη γάμου, γιατί είναι από εκείνα τα ζευγάρια που είχε παντρέψει ο δήμαρχος του Σαν Φραντσίσκο το 2004. Κόσμος πολύς πανηγυρίζει την απόφαση, δακρύζει, αγκαλιάζεται και φιλιέται δημόσια. Απέχουν από καρικατούρες, είναι άνθρωποι σοβαροί, άντρες και γυναίκες της διπλανής πόρτας, που έχουν παλέψει για άρση ανισοτήτων σε μια ιδιαίτερα συντηρητική κοινωνία. Αισθάνονται να εκπληρώνονται οι στόχοι τους. Ανάμεσά τους και ιερείς, άντρες και γυναίκες…

Παρόμοιοι γάμοι στο Δημαρχείο μπορούν να μιμούνται τις παραδοσιακές τελετές ενώσεως ατόμων διαφορετικού φύλου, λόγω της αποκλειστικότητας του μοντέλου. Ωστόσο, πέρα από το γραφικό στοιχείο της υπόθεσης είναι αναμφίβολα μια κατάκτηση δικαιώματος σε μια κοινωνία νεωτερική που δεν είναι θεοκρατική και οι πολίτες δεν αποκλείονται από τα νομοθετικά ευεργετήματα λόγω της ερωτικής τους ταυτότητας.

 

 

Θρησκευτικά: Μάθημα ταυτότητας ή ηθικοπλαστική διδαχή;

Λόγω δύο αποβολών που είχα φάει από τον θεολόγο του σχολείου μου, αλλά κυρίως, λόγω της συζήτησης που γίνεται σε blogs ενοριτών (Ο Γολγοθάς των Θρησκευτικών στο Μανιτάρι του βουνού, Τσουκνίδα) αλλά και στον ευρύτερο εκπαιδευτικό χώρο γύρω από το μάθημα των θρησκευτικών αναδημοσιεύω ένα κείμενο που δόθηκε πρόσφατα στo  Καπιταλιστικό Κουμμούνι σχόλιο στο δικό του δημοσίευμα Μια αφορμή για Θρησκειο- Παιδαγωγικές σκέψεις. 

Μου αρέσει η προσέγγισή σου, και επίτρεψέ μου ορισμένα σχόλια, γιατί πιστεύω ότι το θεολογικό μάθημα έχει μια απίστευτη δυναμική, και μια πολυτέλεια που δεν την έχουν άλλα μαθήματα: προσεγγίζοντας το φαινόμενο της θρησκείας μπορεί να μιλήσει και να αγγίξει τα πάντα που αφορούν τον άνθρωπο. Χωρίς αναστολές και περιορισμούς. 

Πρώτα από όλα για κάθε ενδιαφερόμενο και για να μην γράφονται πράγματα άσχετα με την ιστορία και κυρίως τον χαρακτήρα του μαθήματος των θρησκευτικών παραπέμπω στο βασικότατο βιβλίο του Εμμανουήλ Π. Περσελή: Εξουσία και Θρησκευτική Αγωγή στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα, 2004. Για τη συζήτηση που διεξάγεται σήμερα για τον μελλοντικό χαρακτήρα του μαθήματος, και τα διάφορα σενάρια: Τα θρησκευτικά ως μάθημα ταυτότητας και πολιτισμού. Βόλος, 15-17 Μαΐου 2004. Εισηγήσεις σεμιναρίου, (Συνδιοργάνωση Διακοινοβουλευτική Συνέλευση της Ορθοδοξίας, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο με την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών στον Βόλου, υπεύθυνος: Παντελής Καλαϊτζίδης), Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα 2005.Και ακόμη το αφιέρωμα του περιοδικού Σύναξη «Παιδείας Παιδέματα», αρ. 93, 2005.

Στη διάρκειά του, το μάθημα κατά κανόνα λειτούργησε ως ένα ηθικοπλαστικό μάθημα. Οι εκπαιδευτικοί ήταν οι φορείς μιας συγκεκριμένης άποψης που διαμόρφωσε και κατήχησε όλη τη νεοελληνική κοινωνία μετά την απελευθέρωση από την οθωμανική αυτοκρατορία.

Συμφωνώ απόλυτα ότι το κράτος σήμερα δεν χρειάζεται τέτοιου είδους δεκανίκια, αφού στηρίζεται σε άλλες ορθοδοξίες.

Ο θρησκειολογικός χαρακτήρας του μαθήματος είναι μάλλον και ο πλέον εφικτός, εφόσον βασική αρχή του δεν είναι η ομολογιακή πρόθεση αλλά η κριτική παρουσίαση των θρησκευμάτων: από την αρχαιότητα έως τις ασιατικές παραδόσεις, αφρικανικά συστήματα κλπ. Σαφώς σε αυτή την προσέγγιση ενυπάρχει και το στοιχείο της κουλτούρας, ο πολιτιστικός χαρακτήρας, άρα ισχυροποιεί την ανάγκη του στην εκπαίδευση, το νομιμοποιεί σε πολυεθνικές τάξεις. Αυτό βέβαια σημαίνει και μια άλλη κατάρτιση των θεολόγων, όπως για παράδειγμα γνώσεις εθνολογίας. Και σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να είναι άγευστοι πολιτισμού, αποξενωμένοι από τη ρέουσα κοινωνική πραγματικότητα.

Διαφωνώ με το σύστημα των διδασκόντων-εκπροσώπων θρησκειών. Εάν σκεφτούμε προσωπικές εμπειρίες από ιερείς-θεολόγους μάλλον είναι απογοητευτικές, αφού όφειλαν να υπερασπιστούν και να απολογηθούν για κάτι διαρκώς, αναπτύσσοντας άμυνες που μόνο αρνητικές επιπτώσεις είχαν στο μάθημα. Ας μη μιλήσω για το σκάνδαλο του δεύτερου μισθού (έστω και μειωμένου) όταν υπάρχουν αδιόριστοι. Οι λαϊκοί μια χαρά μπορούν να διδάξουν. Οι ιερείς ας διδάξουν στις ενορίες τους. Όπως και οι μουσουλμάνοι λειτουργοί, οι μουλάδες, οι βουδιστές μοναχοί ή οι ινδοί γιόγκι. Ο καθένας στο ναό του. Το σχολείο οφείλει να είναι υπερθρησκευτικό και όχι να πολώνει. Να ενώνει (πάλι συμφωνούμε) μέσα από τις διαφορές και όχι να οριοθετεί μέσα από τα σταυρουδάκια ή τα τσαντόρ.

@manitari
Την όποια αξία της Ορθοδοξίας ας την ανακαλύψουν τα ίδια τα παιδιά. Έτσι κι αλλιώς η λειτουργία των ενοριών και η αντιστοίχισή τους ως υποδείγματα τρόπου ορθόδοξου ζωής στα σχολεία της περιφέρειάς τους είναι προβληματική. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μένα βρίσκεται στον δάσκαλο που θα κατευθύνει τα παιδιά να ανακαλύψουν τις αξίες που κρύβονται σε μια παράδοση. Και αυτό είναι ΜΟΝΟΔΡΟΜΟΣ, σήμερα. Και εδώ είναι και η γοητεία του μαθήματος. Όχι στην επιβολή αυθεντίας ή της μοναδικής αλήθειας αλλά της έμπνευσης να αναζητηθεί αυτή η προσωπική αλήθεια.

Γράφεις: «με βαρύκεντρο την γνήσια ελληνορθόδοξη παράδοση». Μα πόσο εφικτό είναι αυτό στις σημερινές συνθήκες; Και ποια είναι η γνήσια; Αυτό είναι ένα θέμα ανοιχτό. Το μάθημα εξελίχθηκε σχεδόν πάντα με την άνθιση ενός πιετισμού εισαγόμενου με κυρίαρχο έναν καθωσπρεπισμό, σε μια εποχή που όλα όφειλαν να μπουν σε τάξη… Μας ενδιαφέρει το μάθημα να είναι καθολικό ή να αφορά απλά μια ομάδα μαθητών; Η οικουμενικότητα ναι. Αυτό είναι το βασικότερο μήνυμα της εκκλησίας ως κοινότητας. Αλλά, μόνο στα λόγια. Στην πράξη η αδυναμία του ανθρώπου βλέπει και εφαρμόζει στην ιστορία σχήματα περίκλειστα, που μπορεί να μην λέγονται «ΕΘΝΟΣ» (που δεν σου αρέσει λόγω Κοραή) αλλά «ΓΕΝΟΣ». Στην ουσία δεν αλλάζουν πολλά… Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι αποκλείω την έμφαση στην ελληνορθόδοξη παράδοση. Το πώς θα γίνει αυτό είναι το θέμα. Με άλλα λόγια: πόσο οι Έλληνες αισθάνονται σήμερα ότι η Ορθοδοξία είναι κομμάτι της ταυτότητάς τους, ώστε να το διδαχτούν ως θεολογικό τα παιδιά τους; Κι αν ναι αυτά θα είναι τα «χριστιανόπουλα». Τα υπόλοιπα; μουσουλμανόπουλα και λοιπά παιδιά θα απαλλάσσονται; Μήπως πάλι μιλάμε για ένα ομολογιακό μάθημα;

@ roides
Δεν συμφωνώ μαζί σου όταν έμμονα γενικεύεις(ετε) και ισοπεδώνεις(ετε). Η ιστορία της χριστιανοσύνης με κάνει να ντρέπομαι αλλά να είμαι και περήφανος, όπως και κάθε ιστορία κάποιου άλλου θρησκεύματος που υπόκειται στην ανθρώπινη αδυναμία, ιδιοτέλεια αλλά και στο πάθος για τη δημιουργία, στην ποίηση, στο κάλλος, δηλαδή την πνευματικότητα. Προσωπικά με ενδιαφέρει πρωταρχικά να κατανοήσω τα λάθη μέσα στα ιστορικά τους συμφραζόμενα.

@ theoprovlitos
Το πρόβλημα ήταν ο κατάλογος με τα παραπτώματα σε αυτή τη βιομηχανική εξομολόγηση της κόρης σου στο σχολείο; μα αυτό είναι ένα απολίθωμα μιας άλλης εποχής που ο έλεγχος μέσω της εξομολόγησης ήταν ασφυκτικός. Ακόμη μια ένδειξη της ηθικιστικής χροιάς που είχε το μάθημα… Προφανώς ειρωνεύεσαι όταν μιλάς για προσηλυτισμό…

Επειδή θέλω να πω κι άλλα, σταματώ κάπου εδώ. Πιστεύω ακράδαντα ότι ένα μάθημα ανοιχτό, κριτικό στα λάθη της ιστορίας (βλ. εξάσκηση βίας, χρήση της θρησκείας ως ιδεολογικού μηχανισμού και άσκηση εξουσίας), που οφείλει να είναι πρωτοποριακό λόγω της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας του, μπορεί να συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση των νέων παιδιών και να δουν τη δική τους παράδοση με φρέσκια ματιά, πέρα από την επιβολή του κύρους και τον φόβο του βαθμού.

Εάν το μάθημα των θρησκευτικών μπορεί προς αυτή την κατεύθυνση να αρνείται φανατισμούς, περιούσιους λαούς, να αφυπνίσει ΥΠΑΡΞΙΑΚΑ, μέχρι το σημείο να αλλάξει ζωές, να ανεκτεί τον ΕΤΕΡΟ, που είναι εν δυνάμει αδελφός, ε, τότε έχει σημασία να παραμείνει στα ελληνικά σχολεία.

Αύξηση της προσευχής στην Αθήνα;

Πώς ερμηνεύεται ότι όλο και περισσότεροι νέοι σταυροκοπιούνται μόλις περάσουν μπροστά από έναν ναό; Προσεύχονται, νιώθουν μια εσωτερική ανάγκη ή είναι μια συνήθεια; Για συντηρητική στροφή καταλήγουν οι κατά καιρούς συζητήσεις μεταξύ φίλων, λόγω ανασφάλειας και άγχους των νέων παιδιών, για μια επιδερμική θρησκευτικότητα η οποία δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο αντίκρυσμα στην καθημερινότητα.

Από την άλλη, σε αυτή την καθημερινότητα, οι άνθρωποι που συνομιλούν μεταξύ τους στα λεωφορεία ή στα τρόλεϋ όλο και μειώνεται. Να, ένα ωραίο θέμα έκθεσης: «Η σιωπή των επιβατών ως παράδειγμα αποξένωσης των κατοίκων στις μεγαλουπόλεις». Άραγε, τί να μοιραστεί ένας Πακιστανός με έναν Πολωνό ή τα δύο Βουλγαράκια που πάνε τσάρκα στο Μοναστηράκι με τις μεσήλικες Ελληνίδες που κατεβαίνουν στο κέντρο να βολτάρουν και να χαζέψουν τις βιτρίνες; Δεν είναι μόνο η γλώσσα ως πρόβλημα της επικοινωνίας, αλλά και η καχυποψία έχει θεριέψει. Αρχίζει να μας ζώνει τόσο πολύ ο φόβος για τον άλλο… Ας σκεφτούμε πόσο εύκολα παίρνουμε σήμερα κάποιον που κάνει ωτο στοπ και πόσο διαφορετικό ήταν παλιότερα, πόσο αθωότερα ήταν τα πράγματα. 

Αντίθετα οι φωνές δυναμώνουν στις συνομιλίες στα κινητά και οι πάντες ακούν τους μονολόγους των επιβατών: διευκρινίσεις, απολογίες, ερωτόλογα, ραντεβού, βρισιές, αναστεναγμοί… Τα πάντα εν δήμω.

Ωστόσο, σύμφωνα με προσωπική μαρτυρία και εξακριβωμένες πληροφορίες έχουν αυξηθεί δραματικά οι άνθρωποι στους δρόμους, στην κρεαταγορά, σε ιερά προσκυνἠματα, σε πλατείες, δίπλα σε συντριβάνια, σε πανηγύρια, αλλά και στα μέσα μαζικής μεταφοράς που μιλούν χαμηλόφωνα ή σε υψηλούς τόνους και δεν φέρουν ούτε ακουστικό ούτε μπλουτούθ.

Σε κοιτάνε στα μάτια αλλά δεν απευθύνονται σε σένα ούτε σε κανέναν διπλανό ή κοντινό τους. Άνθρωποι κάθε ηλικίας με ντύσιμο σοβαρό ή ατημέλητο, μακρυμάλληδες ή ξυρισμένοι, αναλφάβητοι αλλά και με PhD, καθαροί και λιγότερο καθαροί τους ενώνει ο προσωπικός τους μονόλογος που κινεί το βλέμμα των περαστικών και τρομάζει τους συνεπιβάτες στο λεωφορείο.

Συχνά ο λόγος τους αγγίζει το παραλήρημα, λέω νά, κάπως έτσι θα μιλούσαν οι προφήτες, και ο τόνος τους μεταβάλλεται ανάλογα με το περιεχόμενο. Δεν είναι παιδιά πεντηκοστιανών και αγνοώ εάν έχουν σχέση με προτεσταντικές σέχτες (βλ. σχετικό σημερινό δημοσίευμα «Jesus Camp: Ο Χριστός των νεοπεντηκοστιανών σπάει τα κεφάλια των αλλοδόξων» από το egolpio.wordpress.com). Κάνουν παύσεις και σιωπές. Νιώθω ότι συνομιλούν με κάποιον. Μήπως προσεύχονται;

Η ΑΘΗΝΑ ΠΑΝΩ: Πράσινες Ταράτσες- Ολάνθιστα Μπαλκόνια. Η ΑΘΗΝΑ ΚΑΤΩ: Αδιαφορία για την καθημερινότητα

Επισκέφτηκα την Πλατεία Κοτζιά στην έκθεση «Πράσινες Ταράτσες- Ολάνθιστα Μπαλκόνια» που οργάνωσε ο Δήμος της Αθήνας. Είδα διαμορφώσεις υπαίθριων χώρων στα όρια του αυτονόητου, όπου οι συμμετέχοντες ήταν κυρίως επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν να μελετήσουν και να πρασινίσουν βεράντες και ταράτσες πολυκατοικιών (υπήρχαν και ορισμένα πανεπιστημιακά τμήματα που παρουσίαζαν εξειδικευμένα project). Προτάσεις που χρειάζονται προσοχή, εφόσον αποφασίσει κάποιος να φτιάξει έναν κήπο στο διαμέρισμά του, ιδίως όταν βρίσκεται σε παλιό κτήριο. Επεμβάσεις, επίσης, δαπανηρές λόγω του κόστους των υλικών και των εργατικών.

Νομίζω ότι όποιος έχει ευαισθησία κι αγαπά τη ζωή των φυτών τα υιοθετεί, τα ανατρέφει και χαίρεται να τα βλέπει να αυξάνουν. Από αυτές τις εκθέσεις περιμένουμε κάτι ακόμη περισσότερο κι ενδεχομένως κάποια επιδότηση για να πρασινίσει το κέντρο της Αθήνας. Στην πόλη όμως αυτή δεν είναι το βασικό της πρόβλημα το γκαζόν στην ταράτσα με το μπάρμπεκιου για τα παϊδάκια.

Ας ξεκινήσει ο δήμαρχος από χαμηλά, γιατί αισθάνομαι μια αδιαφορία των δημοτικών αρχών για την καθημερινότητα των κατοίκων ντόπιων και μεταναστών. Ας πούμε από τον δρόμο. Ας πάει να σταθεί έξω από την είσοδο της  ΝΕΑΣ ΣΚΗΝΗΣ του ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ που στεγάζεται στο ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΘΗΝΑΣ (Οδός Ευμπολπιδών 41, Γκάζι) για να δει τα υγρά των οχετών που αποχετεύονται μπροστά ακριβώς στην πόρτα του θεάτρου και η βρωμιά τους (μάλλον από τα αποχωρητήρια) τσακίζει τις μύτες των θεατών που περιμένουν να ξεκινήσει η παράσταση! Το 2008 χωρίς υπόνομο και ούτε καν βόθρο!

Ο κύριος Νικήτας Κακλαμάνης εργάστηκε στο κέντρο, στο Υπουργείο Προνοίας, αλλά αμφιβάλλω εάν ένιωσε ποτέ το πρόβλημα της στάθμευσης αφού είχε πάντοτε μια θέση παρκαρίσματος. Εδώ, οι κάτοικοι που επιμένουν να ζουν στο κέντρο, και δεν εγκαταλείπουν τα διαμερίσματά τους, ακόμη και οι λίγες θέσεις παρκαρίσματος που έχουν απομείνει όταν δεν καταλαμβάνονται από μη μόνιμους κατοίκους παραδίδονται σε υπηρεσίες ή ταμεία (και υψώνονται πινακίδες απαγόρευσης) λες και εκεί υπάρχουν κάποιοι προνομιούχοι-ανώτεροι εργαζόμενοι από τους μόνιμους κατοίκους.

Τι να πούμε για την καθαριότητα σε στενά και δρόμους ή σε κάδους μπροστά σε έρημα νεοκλασικά που έχουν εγκαταλειφθεί στη μέριμνα των κατοίκων που βγαίνουν και ασπρίζουν με ασβέστη για την αποφυγή ασθενειών… Υπάρχει ένα κομμάτι του πεζοδρομίου στην οδό Μάρνη απέναντι από την Πλατεία Βάθη που ντρέπεσαι να περάσεις αφού είναι άπλυτο από τις ακαθαρσίες ποιος ξέρει πόσους μήνες… 

Κι αν πάμε στα πεζοδρόμια ο αποκλεισμός μητέρων με καροτσάκια, ηλικιωμένων, και των χρηστών αμαξιδίων από τη ζωή της πόλης είναι δεδομένος. Τα σημεία πρόσβασης στις γωνίες δεν συντηρούνται ή εμποδίζονται από συμπολίτες μας που αγνοούν τη λειτουργικότητά τους. Ας κάνει ο Δήμος μια καμπάνια ενημέρωσης για τα σημεία αυτά ώστε να δράσει αφυπνιστικά στον πολύ κόσμο, που ενδεχομένως δεν γνωρίζει.

Πιο ψηλά οι κεραίες των τηλεοράσεων σχηματίζουν δάσος, όταν αδυνατούν οι συνιδιοκτήτες να συμφωνήσουν σε μια ενιαία κεραία. Αλλά οι  «ακίνδυνες» (πόσο άραγε;) κεραίες της κινητής τηλεφωνίας που ξεπροβάλλουν μπροστά μας, σε απόσταση αναπνοής από σχολεία και νοσοκομεία, προσβάλλοντας ακόμη και τον ιερό βράχο, δεν είναι θέμα που θα όφειλε να προβληματίσει τον Δήμο, ο οποίος υποτίθεται νοιάζεται για την ποιότητα της ζωής εκείνων που τον ψήφισαν;

Αφήνω στην άκρη τις σκιές χρηστών ναρκωτικών που δημιουργούν περιπλανώμενες αποικίες σε διάφορα σημεία της πόλης (τελευταία δίπλα στο καμάρι της Αθήνας, το ανακαινισμένο αρχαιολογικό μουσείο) με το εμπόριο σε πλήρη εξέλιξη στα έκπληκτα μάτια μικρών παιδιών, μαθητών και τουριστών… Έχει έρθει, άραγε, κάποια φορά αυτό το θέμα σε συνεδρίαση του Δήμου της πόλης μας;

 

O «Αίας» στο Εθνικό: η παράσταση της Φριντζήλα και ο Αίας του Δανέλλη

Δεν είμαι θεατρικός κριτικός. Ούτε δημοσιογράφος. Όταν όμως βλέπω κάτι που ξεχωρίζει θέλω να το μοιράζομαι ως απλός θεατής, παρακάμπτοντας (κατά δύναμιν) συμπάθειες και αντιπάθειες. Είδα τον Αίαντα του Σοφοκλή στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου. Η παράσταση σκηνοθετήθηκε από την πολυτάλαντη Μάρθα Φριτζήλα, η οποία μετέφερε τη συνέχεια του πειραματισμού της με το συγκεκριμένο έργο στην κρατική μας σκηνή. Το αποτέλεσμα (παρόλο που παίζεται μόλις μια βδομάδα) από όσο γνωρίζω, έχει δημιουργήσει ανάμικτες εντυπώσεις και είναι φυσικό γιατί ο κόσμος που πηγαίνει να δει το έργο δεν είναι απλά ένα παραδοσιακά θεατρόφιλο κοινό αλλά και νέοι που έμαθαν πρόσφατα τη Μάρθα από τη συνεργασία της με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου. Και τη θαυμάζουν πολύ ως τραγουδίστρια-performer.

Τώρα, η Φριντζήλα, ανέλαβε ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα παράστασης ενός έργου που γράφτηκε για ανοιχτό θέατρο (δεν θα υπεισέλθω σε ζητήματα τεχνικά χώρου) και το οποίο περιγράφει την πτώση ενός ξεχωριστού ομηρικού ήρωα. Και νομίζω ήταν σοφή η σκέψη και συνιστά μια ιδιαίτερη πρωτοτυπία ότι αξιοποιήθηκε ακόμη μια λαϊκή τέχνη,όπως το θέατρο σκιών, σε αναβίωση τραγωδίας.

Ο ζωγράφος Εξηκίας αποτυπώνει εκπληκτικά την απόγνωση του Αίαντα στη σκηνή της αυτοκτονίας, σε ένα απόλυτα ερημικό τοπίο, στη λεπτή σκιά ενός φοίνικα, του οποίου τα κλαδιά του πέφτουν παρηγορητικά προς την πλάτη του ήρωα. (Μελανόμορφος αμφορέας, γύρω στα 530 π.Χ. Βουλόνη, Μουσείο Communal).

Πολύ σύντομα, σχετικά με την πλοκή, μαθαίνουμε ότι η Αθηνά έχει σώσει τους Έλληνες από τη δολοφονική μανία του Αίαντα στέλνοντάς του παραφροσύνη, όταν ο Αίας νιώθει ότι ανήκαν σε αυτόν δικαιωματικά τα όπλα του Αχιλλέα και όχι στον Οδυσσέα, θεωρώντας τους Ατρείδες υπεύθυνους. Μέσα στην τρέλα του έχει σκοτώσει την περασμένη νύχτα τα κοπάδια των ζώων του στρατοπέδου νομίζοντας ότι είναι οι εχθροί του. Όταν συνέρχεται νιώθει ντροπή και ατιμία για τις πράξεις του. Ο μόνος δρόμος που έχει είναι να πεθάνει.

Ο Αίας ανήκει σε μια άλλη φυλή σε μια άλλη νοοτροπία: είναι «δεινός», «μέγας», ο αυθεντικός ήρωας, αφού ξεπερνούσε κάθε άλλον σε σωφροσύνη και δύναμη, ένα πλάσμα μεταξύ γης και ουρανού, ιστορικό πρόσωπο και λατρεμένη μορφή στην πόλη της Αθήνας. Όλοι οι άλλοι μοιάζουν καλοί (η γυναίκα του Τέκμησσα) ή κακοί (Αγαμέμνων) αλλά κυρίως εκπροσωπούν έναν κόσμο τελείως διαφορετικό από τον αδικημένο Αίαντα. Έτσι, ο Αίας υπερασπίζεται ένα εγώ που έχει τραυματιστεί βαθιά, αυτοκαταστρεφόμενος από την τρέλα του, όταν οι άλλοι πατούν στο σήμερα, σε έναν κόσμο ηθικής τάξης.

Στην παράσταση μου άρεσε πάρα πολύ ο Οδυσσέας και η ανθρωπιά που έβγαλε επί σκηνής, αλλά και η επικοινωνία που είχαν τα μέλη του χορού τα οποία υπάκουαν περισσότερο σε αυτοσχεδιαστικές λογικές πατά σε ένα έτοιμο χορογραφικό σχεδίασμα. Μου άρεσε ακόμη και ο σπαραγμός της Τέκμησσας, της πρώην σκλάβας  συντρόφου του Αίαντα που κινιόταν σε μια καθαρά ρεαλιστική, φυσική ερμηνεία.

Ο Άθως Δανέλλης, που παίζει τον Αίαντα, ως φιγούρα του θεάτρου σκιών, δημιουργεί τη δική του παράσταση μέσα στην παράσταση της Φριντζήλα. Και δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Το θέατρο σκιών έχει τη δική του καταγωγή τους δικούς του κανόνες, τον δικό του φωτισμό, υπακούοντας σε άλλους κώδικες επικοινωνίας. Η φιγούρα εμψυχώνεται από τον καραγκιοζοπαίχτη ο οποίος θάβει τον εαυτό του για να αναδειχτεί ο χαρακτήρας που κινεί πίσω από το πανί.

Ο Δανέλλης κατασκεύασε τον Αίαντα από χαρτόνι, όπως έκαναν οι αρχαίοι τεχνίτες, και χάραξε στο σώμα του τα κενά ώστε να φωτιστεί και να πάρει ζωή στη σκηνή. Του άλλαξε μάλιστα και ρούχο: στην αρχή ο Αίαντας φορά χιτώνιο, στον θάνατο είναι ολόγυμνος. Ο ήρωάς του λιγνός, με σχεδιασμό και σωματική γράμμωση αρχαιοελληνικού αγγείου, οδεύει στο τέλος του μοναξιασμένος, ασυμφιλίωτος με τον κόσμο τούτο, και καρφώνει το σώμα του στο ακονισμένο σπαθί και σβήνει τελετουργικά βυθιζόμενο το σαρκίο σε τρεις κινήσεις. Όποιος δει την παράσταση θα φύγει με ανάμικτα αισθήματα αλλά σίγουρα δεν θα ξεχάσει ποτέ την μαύρη διάφανη φιγούρα του Αίαντα στο αιμάτινο πανί. Αλλά και την σπάνια φωνή του Άθωνα-Αίαντα με το επικό χρώμα στον αριστουργηματικό επιθανάτιο μονόλογο, όταν χαιρετά φύση και πατρίδα:

κλειναί τ’ Ἀθῆναι, καὶ τὸ σύντροφον γένος.

ὦ φέγγος, ὦ γῆς ἱερὸν οἰκείας πέδον

Σαλαμῖνος, ὦ πατρῷον ἑστίας βάθρον.

Είναι παράξενο: Είδα μπροστά μου πολλές φορές, μέσα από την τρυπημένη διάφανη σκιά του, ζωντανό σχηματισμένο τον Αίαντα ενώπιον του τραγικού αδιεξόδου του, ενώ έχανα τους άλλους ήρωες της τραγωδίας που έβλεπα ακέραιους τρισδιάστατους σε όλη την έκταση της σκηνής. 

Ο Δανέλλης, ο πλέον σύγχρονος ψαγμένος καλλιτέχνης του θεάτρου σκιών δικαιώνει για άλλη μια φορά όλους αυτούς τους νέους καραγκιοζοπαίχτες που τον θεωρούν δάσκαλό τους.

Η μουσική κινείται σε διάφορα είδη· δημιουργεί ατμόσφαιρα, ανατρέπει καταστάσεις ή ειρωνεύεται τα δρώμενα. Εδώ, γνωρίζουμε έναν ταλαντούχο νέο συνθέτη, που υπηρετεί την παράσταση με τη ζωντανή παρουσία του επί σκηνής, ένας μουσικός μιας ολόκληρης ορχήστρας. Ωστόσο, δεν χρειαζόταν η μουσική (φούγκα) του τέλους εφόσον οι ηθοποιοί είχαν ολοκληρώσει την αποστολή τους. Η παράσταση είχε λήξει, άρα η μουσική απλώς επιμήκυνε τον χρόνο στα καθίσματα.

Νομίζω ότι δεν συνέβαλαν στην αρτίωση της παράστασης τα κοστούμια του χορού (ναύτες από τη Σαλαμίνα) με τα T–shirt που έγραφαν  «Αίας Σαλαμίνα» ούτε και η εμφάνιση των αρχηγών  των Ελλήνων με στολές του ράγκμπυ. Η παραπομπή των ηρώων σε σύμβολα εξουσίας αμερικανογενή άμεσα αναγνωρίσιμα από τον σημερινό θεατή, και μάλιστα τόσο εξώφθαλμα –με τον ακόλουθο-οπαδό με την ελληνική σημαία στην πλάτη– μπορεί να προκαλούν θυμηδία στο κοινό ως καρικατούρες του ηγεμονικού πάθους, αλλά παραμένουν δύσχρηστα και εν τέλει ανενεργά στη θεατρική λειτουργικότητά τους. Το mix & match όπως η γιαπωνέζικη πόρτα της σκηνής του Αίαντα ή το ινδικό σάρι της Τέκμησσας με τα αθλητικά φανελάκια και την ελληνική στρατιωτική στολή του Τεύκρου δεν οδήγησαν σε αισθητική ενότητα. 

Υπήρχε μια αίσθηση ότι μπροστά μας έχουμε μια δεμένη ανθρώπινη ομάδα, αν και τα υλικά της παράστασης δεν ήταν πάντοτε και σε όλη τη διάρκειά της αρκούντως δεμένα και συναρμολογημένα, με αποτέλεσμα το ύφος κάπου να δημιουργεί μια σύγχυση. Σε αυτό πιστεύω ότι συνέβαλε –επειδή δεν ακούστηκε με σαφήνεια– η Αθηνά στην εισαγωγή, η οποία παρουσιάστηκε οριακά «ιπτάμενη» σε μια παρωδία θεολογείου, αποσπώντας την προσοχή με την όψη της παρά με το πληροφοριακό υλικό που μετέδιδε…

Παρόλες τις ενστάσεις οφείλω να ομολογήσω ότι ο λόγος πέρασε χάρις στην απόλυτα σημερινή μετάφραση της Νικολέτας Φριντζήλα που μας κοινώνησε έναν ποιητικό λόγο που μας αφορά.

 

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΦΡΙΝΤΖΗΛΑ

Σκηνοθεσία: ΜΑΡΘΑ ΦΡΙΝΤΖΗΛΑ

Σκηνικά-Κοστούμια: ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΝΤΖΟΥΚΗΣ

Μουσική: ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΝΤΖΟΥΚΗΣ

Επιμέλεια κίνησης: ΚΙΚΗ ΜΠΑΚΑ

Φωτισμοί: ΜΕΛΙΝΑ ΜΑΣΧΑ

ΔΙΑΝΟΜΗ

Μενέλαος: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΓΑΡΤΖΙΔΗΣ, Αθηνά: ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΑΝΑΣΤΑΣΟΓΛΟΥ, Αίας: ΑΘΩΣ ΔΑΝΕΛΛΗΣ, Τέκμησσα: ΜΑΡΙΑ ΚΕΧΑΓΙΟΓΛΟΥ, Οδυσσέας: ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΑΚΗΣ, Αγγελιαφόρος: ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΑΚΗΣ, Ευρυσάκης: ΘΕΑΝΩ ΜΕΤΑΞΑ, Αγαμέμνων: ΤΑΝΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, Τεύκρος: ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΡΙΝΤΖΗΛΑΣ

Χορός: ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΑΝΑΣΤΑΣΟΓΛΟΥ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΓΑΡΤΖΙΔΗΣ,ΘΕΑΝΩ ΜΕΤΑΞΑ, ΚΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, ΡΕΒΕΚΚΑ ΤΣΙΛΙΓΚΑΡΙΔΟΥ, ΤΑΝΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΙΤΣΑΣ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΑΞΟΥΡΗ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΡΙΝΤΖΗΛΑΣ

Το ευρώ με έκανε να νιώσω ότι ανήκω σε μια ένωση χωρών

όσο καιρό βρισκόμουν στην Ιταλία. Ήταν ένα πρωτόγνωρο αίσθημα ότι βρίσκομαι σε μια χώρα άλλη και δεν χρειάζεται να έχω συνάλλαγμα, όταν από το αεροδρόμιο έπρεπε να βγάλω εισιτήριο για το τραίνο. Βέβαια, με τους Ιταλούς εκτός ότι μοιάζουμε στην ένταση της φωνής, γελάμε το ίδιο και αναστενάζουμε. Δεν καταπιέζουμε οι δύο λαοί το συναίσθημα,

θα ξυπνήσουμε μια μέρα ξένοι στον τόπο μας…

καταλήγει το άρθρο του Γιώργου Βότση «Ο ηγούμενος ορθάνοιξε την κερκόπορτα», που διάβασα στο ταξίδι της Κυριακής από τη Ρώμη στην Αθήνα, αφού ξένοι Κροίσοι καρακοδούν να αγοράσουν εκτάσεις μοναδικής ομορφιάς στον τόπο μας.

βγάλε από μέσα σου το Εγώ που πεθαίνει και βάλε το Εμείς, που είναι αθάνατο… του Βασίλη Ρώτα

«Θανάτῳ θάνατον…» λέγεται το κείμενο που έγραψε ο αριστερός Βασίλης Ρώτας τη δύσκολη χρονιά της Γερμανικής κατοχής, του 1943. Με αφορμή το Πάσχα μιλάει απλά για το θάνατο και το φόβο του σε μια εποχή με απίστευτη πείνα, στέρηση και πολύ πόνο. Πραγματικό πόνο, όχι φαντασιακό… Με τον τρόπο του ο Ρώτας αφυπνίζει και κυρίως εμπνέει. Και θεολογεί. Την επόμενη χρονιά ανέβηκε στο βουνό, στην αντίσταση. Το αντιγράφω με ελάχιστες ορθογραφικές διορθώσεις. ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΜΟΥ. ΜΕ ΖΕΣΤΗ ΚΑΡΔΙΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ.

Ημέρες που είναι ας το γυρίσουμε λίγο και στη μελέτη των ψυχών μας, δηλαδή στη μελέτη του θανάτου.

αξίζει να δεις, μεσημεριάτικα, ένα κορίτσι να λέει ότι τρυπιέται και κόβεται;

εγώ λέω ΟΧΙ, ως απλός τηλεθεατής. Όμως, η οικοδέσποινα με το χαμόγελο που φτάνει στα αυτιά της είχε διαφορετική άποψη. Και αποφάσισε Μεγάλη Τρίτη –την ημέρα που ψάλλουμε «το πολυτίμητον μύρον η πόρνη έμιξε μετά δακρύων»– να εκθέσει στη βιτρίνα της εκπομπής της εφήβους που υποτίθεται αντιπροσωπεύουν φυλές των σημερινών νέων.

Ο ιστορικός Ιησούς, ο γλυκύτατος Χριστός και ο επαναστάτης ξανθός ροκάς

Το αίμα του Χριστού (Jim Caviezel) στην ταινία του Mel Gibson The Passion of the Christ (2004) ανακαλεί μαστιγώσεις εκστασιασμένων μουσουλμάνων όταν βιώνουν το δικό τους θείο δράμα (αναπαρίσταται και εδώ, κάπου στον Πειραιά), μετατρέποντας το σώμα τους σε μια ανοιχτή πληγή

Τα απωθημένα, η ενοχλητική ανωνυμία των blogs, και η ιδιοτέλεια της επικοινωνίας

Όλο και συχνότερα πέφτω πάνω σε κείμενα των οποίων οι συντάκτες επιτίθενται στην ανωνυμία των blogs. Ένας από αυτούς είναι ο Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος που επικαλείται τη γραφή του Κωστή Παπαγιώργη για το θέμα («Περιπέτειες του Γύγη»).

Ο Παπαγιώργης παρατηρεί κι αναλύει την κατάσταση με τους ανώνυμους μπλόγκερς, εστιάζει στα φαινόμενα της ασυσοδίας και της καταλαλιάς, και προσπαθεί να τα κατανοήσει μέσα στα συμφραζόμενα των απίστευτων σύγχρονων τεχνολογικών εξελίξεων, ενώ ταυτόχρονα διατυπώνει μιαν αλήθεια, που νομίζω δύσκολα θα αμφισβητηθεί: « Το διαδίκτυο -περίπου σαν επινόηση του Μπόρχες-αποβαίνει τόπος συνάντησης της ανθρωπότητας σε ό,τι ευγενές και απεχθές έχει».

new york city boy : pet shop boys

Παρασκευή, τι πιο ωραίο από μια βόλτα στην πόλη των πόλεων; Και για χορό. East Village, Soho, φαγητό στο Θιβετιανό (άραγε τι να σχεδιάζεται ενόψη Ολυμπιάδας, πίνοντας ρυζόκρασο;), και ο ήλιος στο μέτωπο, να λιώνει ματωμένος στο νερό, αντικρίζοντας το Ellis island από τη μύτη του Manhattan…

Η Καλομοίρα, ο πατριάρχης και ο Λαζόπουλος

Σήμερα είναι της «βουβής» αλλά δεν σιωπώ. Όταν είδα την τελευταία εκπομπή του Λαζόπουλου, αυτή με τη Γιάννα Αγγελοπούλου, αναρωτήθηκα πόσο έγραψε η αποστροφή του προς το κοινό για την ευλογία της Καλομοίρας από τον οικουμενικό πατριάρχη, κάνοντας ταυτόχρονα αναφορά για το ότι όφειλε να ευλογήσει ο Βαρθολομαίος και απεργούς… 

 

Πετυχαίνει να κάνει αντιπολίτευση

Νομίζω ότι στο σχολιασμό του υπάρχει η αντίληψη που βλέπει στην Εκκλησία αυτό που αντιλαμβάνεται μια μεγάλη μερίδα καλόπιστων δημοσιογραφούντων: έναν θεσμό ο οποίος στην καλύτερη περίπτωση έχει να προσφέρει, και είναι κάτι σαν κοινωνική πρόνοια

H ΠΤΟΧΗ ΑΝΘΟΠΟΛΗΣ «ΛΟΥΣΗ» ΜΕ ΤΗΝ ΙΠΕΡΟΧΟΝ ΚΑΡΔΓΙΑ

Εις τα κέντρα πολών άνθη

γυρίζει γρέα με καλάνθι.

«Άνθη λέγη πολώ μηρομένα,

προτιμήσαται εμένα».

Υποψήφιοι ενός οδυνηρού θανάτου

Με τίτλο το Τσιγαράκι μόλις διάβασα ένα κείμενο που μιλά με αριθμούς, θυμίζει πόσες χημικές ουσίες περιέχει κάθε τσιγάρο, και τις συνέπειες που επιφέρει το κάπνισμα στον οργανισμό. Τρόμαξα πολύ. Οι φωτογραφίες που το συνοδεύουν περνάνε το μήνυμα