H παραμυθία της Shirley!

Τώρα που χειμωνιάζει, και το κεφάλι μου βαραίνει με τις μαύρες ειδήσεις, ανήμερα της εθνικής εορτής του ΟΧΙ, ο νους μου θέλει λίγο να ξεφύγει από λέξεις, αριθμούς σελίδων και ειδικά fonts, και θέλει να ταξιδέψει για λίγο, να πει ναι, σε μια φωνή που ακούγεται χρόνια και εμφανίστηκε πριν από λίγες μέρες σε ένα ειδικό πρόγραμμα του BBC. Είναι η φωνή-φαινόμενο της Shirley Bassey, που με πάει σε παιδικά καλοκαίρια με σινεμά του James Bond, πατατάκια και μαύρο αναψυκτικό, ένα πατατάκι-μια ρουφηξιά, και ξεγνοιασιά μιας ηλικίας που χαμογελά με όσα στραβά και να συμβαίνουν στην καθημερινότητα. Εδώ, ο ήχος της Shirley αυθεντικός, ακόμη όπως και τότε, ειρωνικός και μυστήριος, με παίρνει και με ελαφραίνει.

 

Η Εκκλησία της Σουηδίας ευλογεί τους γάμους ομοφύλων

Με ψήφους 176 σε σύνολο 249 η Σύνοδος της Λουθηρανικής Εκκλησίας της Σουηδίας λέει το ναι από εχτές, 22 Οκτωβρίου, σε γάμους ομοφύλων ζευγαριών. Ενδιαφέρον είναι ότι η απόφαση αυτή έρχεται σχεδόν (;) συμπτωματικά μόλις κλείνουν τριάντα χρόνια από τον αποχαρακτηρισμό της ομοφυλοφιλίας ως ασθένειας στη σκανδιναβική χώρα.

Ουσιαστικά η σουηδική Εκκλησία ακολουθεί τον νόμο που ισχύει από την 1η Μαΐου 2009 που αναγνωρίζει τον γάμο μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου, και άφηνε στα ζευγάρια τη δυνατότητα να κάνουν πολιτικό γάμο ή να τελούν θρησκευτικό γάμο. H Σουηδία έρχεται πέμπτη στην Ευρώπη στη νομοθεσία για τον γάμο ομοφύλων. Προηγήθηκαν: Ολλανδία (2000), Βέλγιο (2003), Ισπανία (2005), Νορβηγία (2008). Ωστόσο είναι από τις πρώτες χώρες που δέχτηκαν δικαιώματα στη συμβίωση ομοφύλων (μέσα 1990) καθώς και την υιοθεσία παιδιών (2002).

Στη λογική της κατανόησης των νέων κοινωνικών συνθηκών που αφορούν τον γάμο συστήθηκε μια εκκλησιαστική επιτροπή η οποία διατύπωσε προτάσεις για να συζητηθούν στις συναντήσεις της Γενικής Συνόδου, 22-25 Σεπτεμβρίου και 20-23 Οκτωβρίου. Αποτέλεσμα: υπάρχουν βάσιμοι θεολογικοί λόγοι να αποδεχτεί η Εκκλησία της Σουηδίας τους γάμους ομοφύλων.

Η απόφαση κλείνει έναν κύκλο συναντήσεων, μελετών, συζητήσεων και ζυμώσεων που ξεκίνησαν στους κόλπους της σουηδικής Εκκλησίας από το 1972. Βασικό κέντρο αναφοράς η έννοια της συμβίωσης και της συγκατοίκησης που έχει αποκτήσει τα τελευταία τριάντα χρόνια σημασία παρόμοια με αυτή του γάμου και η παραδοχή ότι οι σχέσεις των ομοφύλων δεν είναι περιστασιακές αλλά μπορεί να είναι σταθερές και μακροχρόνιες. Όπως ακριβώς συμβαίνει με τις σχέσεις ετεροφύλων. Μία βεβαιότητα που έρχεται σε αντίθεση με το στερεότυπο του gay που είναι μανιασμένος με το σεξ ένα ον, που εάν δεν είναι γραφικό είναι υποταγμένο στη σωματική φιληδονία. Παράλληλα έγινε επεξεργασία στατιστικών στοιχείων για γάμους, διαζύγια, και διαβίωση παιδιών σε μονογονεϊκές οικογένειες, στοιχεία που οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι αυτό που λέμε σήμερα συμβίωση έχει πολλές και διαφορετικές μορφές και όταν υπάρχει πρόθεση γάμου σημαίνει μια συνειδητή μακρόχρονη δέσμευση.

Ένα ακόμη συμπέρασμα της ειδικής επιτροπής είναι ότι τα βιβλικά χωρία που έχουν χρησιμοποιηθεί εναντίον της ομόφυλης συμβίωσης δεν συνιστούν μια βάση για την απόρριψη ομόφυλων προσωπικών σχέσεων. Το κριτήριο είναι το ευαγγελικό μήνυμα της αγάπης που μπορεί να χαρακτηρίζει τις ομόφυλες σχέσεις. Συνακόλουθο όλων αυτών των θέσεων ότι δεν αποκλείεται και η χειροτονία σε κάποιον που βρίσκεται μέσα σε μια ομόφυλη σχέση.

Σε μια αναδρομή για τις θέσεις της Βίβλου προς τον γάμο σημειώνεται πως ο Ιησούς ζούσε μόνος, χωρίς βιολογικά παιδιά, και δεν θεωρήθηκε ότι υπολειπόταν σε σχέση με τους εγγάμους της εποχής του. Επιπλέον τα βιβλικά εδάφια θα πρέπει να εξετάζονται με την επίγνωση των διαφορών που έχουν με τη σύγχρονη πραγματικότητα. Πέρα από το διαχρονικό μήνυμα υπάρχουν χωρία που αναφέρονται στην εποχή που γράφτηκαν και δεν μπορούν να ισχύουν σε όλα τα περιβάλλοντα. Έτσι δεν μπορούν να δώσουν απάντηση για τον γάμο ομοφύλων εδάφια από τη Βίβλο που αφορούν ένα άλλο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Το τελικό ερώτημα που είχε να απαντήσει η Εκκλησία της Σουηδίας ήταν εάν ωφελούσε ή έβλαπτε η ευλογία του γάμου σχέσεων ομοφύλων.

To σημαντικό στην απόφαση αυτή είναι η αποενοχοποίηση της ομοφυλόφιλης επιθυμίας σε θεολογικά συμφραζόμενα και η αναγνώριση ενός γεγονότος πραγματικού: οι ανθρώπινες σχέσεις μπορεί να διαφοροποιούνται όσον αφορά το φύλο, αλλά οι ανάγκες των ζευγαριών παραμένουν οι ίδιες. Τα συμπεράσματα της Επιτροπής βασίζονται σε θεολογικές εκτιμήσεις που επιτρέπουν την ευλογία των ομόφυλων ζευγαριών και σίγουρα θα προκαλέσουν συζητήσεις στις άλλες ευρωπαϊκές Εκκλησίες. Ήδη διαβάζω για την απογοήτευση των Καθολικών και Ορθοδόξων στη Σουηδία για τη συνοδική απόφαση των Λουθηρανών.

Αναμφίβολα, πέρα από απαγορεύσεις και εντολές οι οποίες δεν τηρούνται στο πέρασμα των χρόνων (βλ. διαζύγιο), στη Βίβλο η μεγαλύτερη εντολή είναι η αγάπη. Επομένως και εδάφια που μιλούν για τη συμπληρωματικότητα (Ου καλόν είναι τον άνθρωπον μόνον) που προσφέρεται σε μια σχέση άντρα και γυναίκας μπορεί να ιδωθούν ότι σχετίζονται με τις ομόφυλες προσωπικές σχέσεις αφού και εκεί αυτό που προέχει είναι η άρση της ατομικότητας μέσα από την προσφερόμενη αμοιβαιότητα.

Πολλοί διαβάζοντας αυτές τις γραμμές θα σπεύσουν να χαρακτηρίσουν τους Λουθηρανούς ως αιρετικούς ή απλά ότι εκκοσμικεύουν το ευαγγέλιο και το φέρνουν στα μέτρα των ημερών. Εγώ βλέπω μια πολύ σοβαρή αντιμετώπιση σε θέματα που είναι άμεσα, ζωντανά, αγγίζουν πολύ μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας μας και πολύ απλά στον τόπο μας είτε δεν συζητούνται στις πραγματικές τους διαστάσεις είτε αναζητούνται πατερικές ερμηνείες ή αλληγορικές εξηγήσεις που πολώνουν τις ανθρώπινες σχέσεις στιγματίζοντας συμπεριφορές που διαφοροποιούνται από κανονικότητες ετερόφυλων δεσμών.

Το μεγάλο μάθημα των Λουθηρανών, που κατέχουν πολύ καλά τη βιβλική επιστήμη και θεολογία, είναι ότι μέσα από μια θεολογία του γάμου αναδεικνύεται ένας ευρύς χώρος για όλους στη μεγάλη θεανθρώπινη κοινότητα της Εκκλησίας. Δείχνουν έναν δρόμο συμφιλίωσης με το παρόν που πολύ δύσκολα μπορεί να ακολουθήσει μια ορθόδοξη Εκκλησία σε θεσμικό συνοδικό επίπεδο.

Κατά τα άλλα είναι αυτονόητο πως οι διακρίσεις των σχέσεων σε κανονικές ή μη, σε φυσικές ή παρά φύσιν, είναι ανθρώπινες κατασκευές που παλιά αποσκοπούσαν στον έλεγχο της σεξουαλικότητας, που δεν εξυπηρετούν πλέον τις κοινωνίες, παρά την αγωνία και τις εμμονές όσων επικίνδυνων προκαλούν δυστυχία σκορπίζοντας φοβίες και μίσος, επιμένοντας πεισματικά να θεωρούν εαυτούς ρυθμιστές της ζωής των άλλων ή μεσσίες που θα σώσουν το γένος από την καταστροφή.

Η γύμνια που δεν κρύβεται

Ούτε μια στιγμή δεν σκέφτηκα ότι ο Παπαϊωάννου θα δεχόταν να ντύσει τους γυμνούς στο Πουθενά, στα σημερινά εγκαίνεια του Εθνικού. Γιατί είναι εύλογο το πώς θα μπορούσε να ακύρωνε τη δουλειά του με μια λογοκρισία που δεν εξυπηρετεί κάποιον ανώτερο σκοπό, όπως ο σεβασμός στους πιστούς μιας άλλης θρησκείας που μας θυμίζει στην πρόσφατη δήλωσή του στο Βήμα:

»Είμαι γυμνιστής εδώ και 20 χρόνια και γνωρίζω καλά το γυμνό. Στη δουλειά μου δεν το χρησιμοποιώ ποτέ πολιτικά. Για μένα είναι κάτι τελείως φυσικό. Θυμάμαι τον προβληματισμό μας στην τελετή έναρξης της Ολυμπιάδας για το αν θα έπρεπε ή όχι να εμφανιστεί γυμνή η έγκυος γυναίκα στην πομπή. Από σεβασμό στις μουσουλμανικές χώρες* και στην παγκόσμια προβολή του θεάματος, αποφάσισα να μην το κάνουμε. Εδώ όμως πρόκειται για έργο τέχνης. Ο Δρομέας που έβρισκε εμπόδια στους παγκόσμιους πολέμους και έπεφτε, στην ίδια τελετή, είναι για μένα πολύ πιο σοβαρό θέμα από το γυμνό. Γι΄ αυτόκαι δεν ενέδωσα στις πιέσεις να απαλείψω τη σκηνή».

Υπήρξαν, λοιπόν, πιέσεις. Άραγε από ποιούς; Και γιατί;** Η αθωότητα του γυμνού που προβάλλεται από τις δουλειές του Παπαϊωάννου είναι δεδομένη, για όποιον γνωρίζει τις παραστάσεις του. Από την άλλη είναι αστείο να σκεφτεί και μόνο κανείς να αποκρύπτονται από επίσημους κρατικούς ή εκκλησιαστικούς λειτουργούς τα γυμνά σώματα των αρχαίων ή αναγεννησιακών γλυπτών. Όλη αυτή η ιστορία μου φαντάζει σαν τα εγκαίνεια ενός μουσείου αρχαιοτήτων και την αγωνία να καλυφθούν οι γυμνές μορφές αγαλμάτων ή αγγείων για λόγους αιδούς! Ιησούς Χριστός νικά…

Η σημερινή πρεμιέρα που έχει σαφώς πολιτική διάσταση με την παρουσία τόσων εκπροσώπων από το κράτος και άλλους δημόσιους θεσμούς προβλέπεται πολύ λαμπερή. Επιτέλους υπάρχει μια κρατική σκηνή, αντάξια του ελληνικού παρελθόντος μας. Σκηνή ανακαινισμένη και με κτιριακή επέκταση στο οικόπεδο του θεάτρου. Το πρόγραμμα προβλέπει ομιλίες, την παράσταση του Πουθενά και δεξίωση. Ο νέος υπουργός πολιτισμού θα έχει στη διάθεσή του ένα βήμα για να μιλήσει, ενδεχομένως, για τα σχέδιά του στα θεατρικά πράγματα. Σε κάθε περίπτωση είναι μια θαυμάσια ευκαιρία και μετά τις πρόσφατες τοποθετήσεις στη Βουλή του κ. Γερουλάνου, να φανεί το πρόσωπο της νέας κυβέρνησης στα θέματα πολιτισμού.

Μόνο που τα φώτα θα είναι τόσο δυνατά και λαμπερά, οι προβολείς της Αγίου Κωνσταντίνου θα έχουν εστιάσει πάνω στην πρόσοψη και σε μερικές λεπτομέρειες στη Μενάνδρου και τη Κουμουνδούρου, και τα μάτια θα θαυμάζουν και θα ξαναθαυμάζουν το εκπληκτικό κτίσμα του Τσίλλερ, τους ερωτιδείς που αποκαλύπτουν τη χρωματική τους ένταση στην οροφή της αίθουσας, ενώ απέναντι μέσα στο σκοτάδι θα στέκει σιωπηλός ο περικαλλής ναός του Αγίου Κωνσταντίνου.

Μάλλον σήμερα θα γίνει μια πολύ καλή επιχείρηση για τον εξωραϊσμό του περιβάλλοντος χώρου. Μορφές απωθητικές, καταπληγιασμένες, άνθρωποι ταλαίπωροι ή απλά αλήτες, που μέχρι χτες τη νύχτα στοίχειωναν τα στενάκια και τα σκαλάκια των γύρω κτισμάτων σήμερα βράδυ μάλλον δεν θα συναντήσουμε. Όλα θα είναι σε μια τάξη, όσο κρατήσουν τα εγκαίνεια.

Και ο περικαλλής ναός του Αγίου Κωνσταντίνου θα στέκει άφωνος και ανήμπορος φορώντας τα κουρέλια του από τις υποσχέσεις των ανακαινίσεων του παρελθόντος. Αυτή η γὐμνια και η αιδώς πώς θα ντυθεί και πώς θα κρυφτεί;

*Μου αρέσει αυτή η υπενθύμιση για το σεβασμό προς τους μουσουλμάνους. Κάποια άλλη στιγμή θέλω να αναφερθώ και στον σεβασμό που οφείλεται και σε άλλους πιστούς για τους οποίους θεωρούμε σαν αυτονόητο δικαίωμα να εξευτελίζονται τα ιερά και τα όσιά τους.

** Ερωτήματα μάλλον χωρίς νόημα (σήμερα 25 Οκτωβρίου), αφού όλη η ιστορία, και μετά τις νεώτερες δηλώσεις του Παπαϊωάννου ήταν ράδιο αρβύλα, που διαδόθηκε από τα μαζικά μέσα, κυρἰως με τη μέθοδο της αντιγραφής και επικόλλησης.

Στο Πουθενά και στο Τίποτα

Ξάφνιασε το κοινό των εγκαινίων του Εθνικού ο Δημήτρης Παπαϊωάννου όταν στην παράσταση της Τετάρτης ενώθηκαν επάνω στη σκηνή οι χορευτές με τους θεατές της δεύτερης παράστασης. Μέσα από διαδρόμους οδηγήθηκαν όλοι ανύποπτοι προς την υποτιθέμενη είσοδο, και ξαφνικά βρέθηκαν σε έναν κύκλο γύρω από έναν χορευτή που ζητούσε να κάνουν ησυχία. Ανάβουν τα φώτα της πλατείας. Από εκεί ξεχωρίζουν τα κεφάλια των καθισμένων που χειροκροτούν στο φινάλε, ενώ η καθρέπτινη αυλαία πέφτει. Ο κόσμος πάνω στη σκηνή σχολιάζει έκπληκτος το εντυπωσιακό εύρημα…

Κάπου εκεί ολοκληρώθηκε και η μαγεία. Μετά από το τέχνασμα της «εξαπάτησης» του κοινού η παράσταση κύλισε σαν μία πρόβα αυτοσχεδιασμών που μάλλον κούρασε, παρόλη τη μικρή διάρκεια. Αποκαλύφθηκαν οι κρυμμένοι μηχανισμοί της σκηνής, άνοιξαν τα τραμπουκέτα, κατέβηκαν τα στηρίγματα των σκηνικών. Μέσα σε γκρι τόνους από τα μέταλλα των εξοπλισμών κινήθηκαν οι χορευτές με απλά κοστούμια σε γήινα γκρι καφέ χρώματα. Ωστόσο όλη η παράσταση βασίστηκε μεν στις μηχανές της σκηνής και στην επιδεξιότητα των εκπληκτικών χορευτών να συνομιλήσουν μαζί τους, αλλά αυτό και μόνο δεν έδεσε σε μια ιστορία. Έλειπε ο μύθος που περίμενα να μοιραστώ με τους υπόλοιπους. Έμοιαζε όλο το πράγμα να μην οδηγεί και πουθενά και στην ουσία να μην είναι κάτι που προσφέρει συγκίνηση. Έχω δει σχεδόν τις περισσότερες παραστάσεις του Παπαϊωάννου, αλλά μόνο εδώ ένιωσα την απουσία οικείων αισθήσεων που σημαίνει έλλειψη αναγνωρισιμότητας όσων έβλεπα. Σχεδόν τα πάντα ξένα. Ίσως, υπερβολικά αφηρημένα. Έννοιες χωρίς υλικό αντίκρυσμα. Και πλέον στις μέρες μας η γυμνότητα του σώματος εάν δεν εντάσσεται κάπου είναι άδεια εικόνα. Το αποτέλεσμα: ενδιαφέρον πιο πολύ για σπουδαστές χορού, και φοιτητές ΤΕΦΑ.

Ξέρω ότι οι περισσότεροι θα γράψουν ύμνους για τον άνθρωπο που άλλαξε τον τρόπο του χορού στην Ελλάδα. Εγώ μιλώ σαν ένας κοινός θεατής που θέλει να γίνεται παιδί σε κάθε παράσταση που βλέπει. Να μην αναζητάει ερμηνείες εκ των υστέρων ούτε να διαβάζει απολογητικά υπομνήματα των δημιουργών για το τί ήθελαν να υποστηρίξουν. Και εδώ παιδί δεν έγινα.

Σκέπτομαι τι μπορώ να περιμένω πλέον από τον Παπαϊωάννου. Πόσο έχουν ανέβει οι προσδοκίες μου; Νομίζω ότι θα ήθελα να τον δω να μεταγράφει αρχαία δράματα, τραγωδία και κωμωδία. Ακόμη να συνεργάζεται με ξένους καλλιτέχνες και να δοκιμαστεί σε χώρες με παράδοση στον χορό. Να δοκιμάσει και να δοκιμαστεί σε νέες σκηνές, σε άλλους όρους, με άλλα ερεθίσματα και άλλες εμπειρίες. Και να είμαι εκεί να τον δω. Να ξαναγίνω παιδί. Και μαθαίνω ότι θα πάει για μερικούς μήνες στην Αμερική, κοντά στη Λώρη Άντερσον. Είμαι βέβαιος ότι μόνο καλό μπορεί να έχει μια τέτοια μετακίνηση.

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ: ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

TAYTOTHTA
Σύλληψη – Σκηνοθεσία Δημήτρης Παπαϊωάννου
Σκηνικός σχεδιασμός Ζάφος Ξαγοράρης
Μουσική σύνθεση – Ηχητικός σχεδιασμός Coti K.
Κοστούμια Θάνος Παπαστεργίου
Φωτισμοί Αλέκος Γιάνναρος
Βοηθός σκηνοθέτη – Διεύθυνση καλλιτεχνικής παραγωγής Τίνα Παπανικολάου
Διανομή:
Παίζουν: Θανάσης Ακοκκαλίδης, Νίκος Δραγώνας, Μανώλης Θεοδωράκης, Κωνσταντίνος Καρβουνιάρης, Γιώργος Καφετζόπουλος, Ευριπίδης Λασκαρίδης, Γιώργος Μάτσκαρης, Χρήστος Παπαδόπουλος, Σίμος Πατιερίδης, Βαγγελιώ Ράντου, Ηλίας Ραφαηλίδης, Διογένης Σκάλτσας, Συμεών Τσακίρης, Αltin Huta

Χορευτές: Προκόπης Αγαθοκλέους, Πάνος Αθανασόπουλος, Αντώνης Βάης, Κωνσταντίνος Μαραβέλιας, Γιάννης Μίχος, Μαρία Μπρέγιαννη, Ίλια Ντετσάβες-Πόγκα, Γιάννης Παπακαμμένος, Άρης Πλασκοβίτης, Καλλιόπη Σίμου, Σοφία Τσιαούση, Tadeu Liesenfeld

Οι ανεμογεννήτριες εμποδίζουν την προσευχή ή κάνουν μόνο κακό στο σεξ;

Η αγωνία για τις κλιματικές αλλαγές που συμβαίνουν στον πλανήτη κορυφώνεται, τη στιγμή που πλησιάζει η διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα που θα γίνει στην Κοπεγχάγη 7-18 Δεκεμβρίου. Η συνάντηση αυτή θεωρείται μάλλον ως η κρισιμότερη για την αλλαγή της πολιτικής ώστε να μειωθούν οι εκπομπές αερίων και ρύπων που σχετίζονται με το φαινόμενο του θερμοκηπίου, το λιώσιμο των πάγων και τη συνακόλουθη άνοδο της θαλάσσιας στάθμης. Μια αλυσίδα οικολογικών αλλαγών που θα επηρεάσει τη ζωή πάνω στη γη είναι πλέον βέβαιη.

Ένα πρόσφατο άρθρο που υπογράφουν οι Τανια Γεωργιοπούλου και Γιώργος Λιάλιος στην Καθημερινή συνοψίζει με πολλή σαφήνεια τα μείζονα προβλήματα του περιβάλλοντος, κάτω από τον τίτλο Πέντε ανοιχτές «πληγές» στο Περιβάλλον τα θέματα που καίνε την Ελλάδα: Σκουπίδια, ατμοσφαιρική ρύπανση, κλιματική αλλαγή, ενέργεια και νερό. Θα σταθώ στην ενέργεια.

Οι απαίσιες στρίγκλες

Το καλοκαίρι που πέρασε ένα ταξίδι μου στη Σκύρο και ένα σχέδιο για εγκατάσταση στο νησί ανεμογεννητριών μου προξένησαν μια σειρά από σκέψεις γιατί φαινόταν ότι υπήρχε μια δυνατή φωνή των ντόπιων που δεν ήθελαν να εγκατασταθούν εκεί αιολικά πάρκα. Σε πολλά σημεία του χωριού είδα ανακοινώσεις διαμαρτυρίας. Αναρωτιόμουν διαρκώς το γιατί και ακόμη δεν είμαι βέβαιος ακόμη εάν ξέρω. Με αφορμή όμως την κινητοποίηση πολλών μπλόγκερς μέσα από το Blog Action Day ‘09, ενόψη της συνάντησης της Κοπεγχάγης είπα να επανέλθω γιατί στη Σκύρο νομίζω ότι έχουμε ένα δείγμα διαχείρισης του θέματος της ήπιας μορφής ενέργειας που μάλλον προκαλεί σύγχυση. Τα επιχειρήματα που είδα αναρτημένα συνοψίζονται στην απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Σκύρου που είχε συνέλθει στις 16 Ιουνίου 2007, και μιλά για κάλυψη των αναγκών του νησιού, ενώ ο δήμαρχος του νησιού σε συνέντευξη μιλάει για αλλοίωση της αισθητικής και της φυσιογνωμίας του νησιού.

Στη Σκύρο στεφανώνεται ο οικισμός από το βυζαντινό μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου. Δυστυχώς, παραμένει κλειστό λόγω των ζημιών που έχει υποστεί από σεισμό.

Από το νησί έρχεται μία ακόμη φωνή, η διευθύντρια του Μουσείου Φάλταϊτς, Αναστασία Φάλταϊτς, που προσωποποιεί τις ανεμογεννήτριες ως απαίσιες Στρίγκλες Μίξερ Αέρος-Αέρος, και έχει ξεκινήσει αγώνα κατά της εγκατάστασης. Ένα κείμενο εναντίωσης κατοίκων μιλά για βαρειά βιομηχανία, για έλλειψη περιβαλλοντικής πολιτικής στην πρόταση, και μεταξύ άλλων για  κινδύνους για τη μελισσοκομία, την ορνιθοπανίδα και το σκυριανό αλογάκι. Ακόμη και οι τουρίστες θα μειωθούν γιατί θα βλέπουν το άσχημο θέαμα! Στο πνεύμα αυτό ο Μάνος Φάλταϊτς υπογράφει ένα ακόμη κείμενο που μεταξύ άλλων επισείει τη δυσκολία της ερωτικής συνεύρεσης λόγω των ανεμογεννητριών:

Άλλοι αντί άλλων αέρηδες θα φυσούνε εκεί.

Και είναι βεβαίως πασίγνωστη η επίδραση του αέρα σε μικροκλίμακα και μεγαλοκλίμακα.

Ο αέρας, ο θόρυβος, η απαίσια θέα των περιστρεφομένων με μανία αντενών, τι νομίζετε, δεν θα επηρεάζουν τα ζώα που βρίσκονται στο Βουνό;

Διότι, δεν είναι μόνο οι άνθρωποι που δεν θα μπορούνε να πλησιάζουν, φυσικά- φυσικότατα, σ’ αυτή την μαγική τώρα περιοχή, την γκραν- γκράν γκινιόλ αν- ο μη γένοιτο – μπούνε απάνω της οι μηχανικής νυχτερίδες.

Για σκεφτείτε, απλά:

Εσείς θα κάνατε σεξ μέσα σ’ αυτό το φριχτό περιβάλλον;

Να μουγκρίζουν τα μίξερ αέρος – αέρος με τόση μανία κοντά σας;

Η προσβολή του τοπίου

Στη Σκύρο εναντιώνονται στους αγιορείτες Λαυριώτες. Κοντά στην Αθήνα, μια μοναστική κοινότητα προσφεύγει στα δικαστήρια για το άσχημο θέαμα των ανεμογεννητριών. Η αδελφή Βερονίκη της Ιεράς Μονής Μελετίου Κιθαιρώνος μιλάει για αισθητική υποβάθμιση και η προσφυγή στο συμβούλιο επικρατείας των μοναζουσών αναφέρεται και στην ηθική βλάβη που επιφέρουν οι ανεμογεννήτριες, «ανάρμοστη με την θρησκευτική φύση Ιεράς Μονής», και επιπλέον «διαταράσσεται η ησυχία των τόπων». Με άλλα λόγια παρεμποδίζεται η προσευχή; Μάλλον ναι, σκέπτομαι, σύμφωνα με την άποψη αυτή, που δημοσιεύεται στο εξαιρετικό άρθρο «Οι ανεμογεννήτριες βλάπτουν το σεξ», του Προκόπη Γιόγιακα, ένα χρόνο πριν στα Νέα (από όπου εμπνέομαι τον τίτλο της ανάρτησης, εδώ). Από την άλλη η Μονή Μεγίστης Λαύρας ἐχει προχωρήσει στην εκμετάλλευση ενός κομματιού της νότιας Σκύρου. Βέβαια, εκεί ο τόπος είναι άγριος, ιδανικός για άσκηση, αλλά δεν υπάρχει καμιά μοναστική κοινότητα. Απλώς, πρόθεση για εκμετάλλευση του αέρα με 111 ανεμογεννήτριες.

Τί θα έλεγε ο πατριάρχης;

Δεν γνωρίζω τι θα έλεγε ο πράσινος πατριάρχης μας, ο Βαρθολομαίος. Τον φαντάζομαι σκεπτικό… Υπάρχει, άραγε, θέμα αισθητικό ως προτεραιότητα ή θέμα επένδυσης και άμεσης επέμβασης για τη μελλοντική μας επιβίωση; Υπάρχει ζήτημα παρενόχλησης στην ησυχία του τόπου και τη νοερά προσευχή ή μία άλλη διαχείριση του οικοσυστήματος με πολύ λιγότερες επιπτώσεις στο ίδιο το περιβάλλον, φυτικό και ζωικό, και κυρίως χωρίς παραγωγή ρύπων και αερίων που έχουν βλάψει τον πλανήτη όσο τίποτε άλλο μετά τη βιομηχανική επανάσταση; Όπως το διοξείδιο του άνθρακα για την αύξηση του οποίου, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, πριν το 1800 οι άνθρωποι δεν ήταν καθόλου υπεύθυνοι, και επομένως πριν 200 χρόνια, τα αίτια των κλιματολογικών αλλαγών αποδίδονται πλέον σε φυσικούς παράγοντες.

Και δεν ξέρω ακόμη τι θα έλεγαν οι ντόπιοι του νησιού εάν η επένδυση αυτή τους επέφερε κάποια χειροπιαστή ωφέλεια. Ας υποθέσουμε ότι οι καλόγεροι πρόσφεραν ένα μέρος από τα έσοδα σε επενδύσεις στο νησί, σε ιδρύματα κοινής ωφέλειας, σε ιατρική περίθαλψη, σε υποτροφίες, σε έργα που θα αναδείξουν την ομορφιά του νησιού. Τι θα έλεγαν άραγε οι Σκυριανοί; Και πάλι δεν γνωρίζω. Άκουσα όμως την πίκρα τους για την εγκατάλειψη του μοναστηριού του Αγίου Γεωργίου μετά τον σεισμό, το οποίο παραμένει κλειστό για τους προσκυνητές. Όπως έμαθα και για τη σπηλιά του αγίου Αθανασίου, ιδρυτού του μοναστηριού, που έχει ζημιές και δεν είναι επισκέψιμη. Η αίσθηση που αποκόμισα από συζητήσεις του Αυγούστου είναι ότι οι καλόγεροι κάνουν μπίζνες και δεν ενδιαφέρονται ουσιαστικά για τον τόπο. Άραγε αυτή η εικόνα δεν αλλάζει; Δεν μπορούν να γίνουν υπερβάσεις από τη Λαύρα;

Ενεργειακό μοντέλο αποκέντρωσης

Οι δύο περιπτώσεις που αναφέρονται είναι ενδεικτικές μιας γενικότερης αντίδρασης τοπικών κοινωνιών σε επενδύσεις που ναι μεν είναι κερδοφόρες για τους ιδιοκτήτες τους αλλά έχουν τεράστια οφέλη για το οικοσύστημα και τους ανθρώπους.

Στην πολύ πρόσφατη μελέτη της WWF Ελλάδας Το αύριο της Ελλάδας. Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα κατά το άμεσο μέλλον ο Επίλογος δεν αφήνει καμιά αμφιβολία για τη σημασία της αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Το τελικό αποτέλεσμα, δηλαδή η επίτευξη της μείωσης των εκπομπών και της κάλυψης των αναπτυξιακών αναγκών θα προέλθει μέσα από μια σειρά παρεμβάσεων και γενναίων πολιτικών σε όλους τους τομείς, δηλαδή στους τομείς της ηλεκτροπαραγωγής, βιομηχανίας, μεταφορών, κτιρίων, αποβλήτων και γεωργίας. Ειδικά για τον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής, που συμβάλλει τα μέγιστα στην κλιματική αλλαγή, προτείνεται η μετάβαση σε ένα μοντέλο που δίνει έμφαση στον περιορισμό της ζήτησης, στην εξοικονόμηση ενέργειας και στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών (ΑΠΕ). Συγκεκριμένα, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα του 2050 μπορεί να ανέρχεται σε μόλις 73.000 GWh, καλυπτόμενη από ΑΠΕ κατά 58%, από φυσικό αέριο κατά 23% και από λιγνίτη κατά μόλις 16%, χωρίς τη χρήση του εξαιρετικού ρυπογόνου λιθάνθρακα ή/και πυρηνικής ενέργειας.

Σύμφωνα με την Οδηγία 2001/77 στην Ελλάδα πρέπει να καλύψουμε το 20,1% της ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έως το 2010. Και είμαστε στο τἐλος του 2009. Πού βρισκόμαστε σήμερα; Κάπου στο 8,5%, όπου το μεγαλύτερο ποσοστό το δίνει η υδροηλεκτρική ενέργεια.

Τις ανεμογεννήτριες τις χρειαζόμαστε. Και είναι υποκριτικό το να χρησιμοποιούμε την ενέργεια, και κάθε «πολυτέλεια» που βασίζεται σε αυτήν από πηγές ρυπαντογόνες (αλλά μακριά από μας, τα σπίτια μας και το οπτικό μας πεδίο), ενώ αρνούμαστε μια δυνατότητα του αέρα που πάντοτε χρησιμοποιούσε ο άνθρωπος σε εφαρμογές στον τεχνικό πολιτισμό που διαμόρφωσε. Πολύ εύλογα αναρωτιέται ο Λ. Τσικριτζής για τον ενεργειακό συγκεντρωτισμό σε Κοζάνη-Πτολεμαΐδα όπου ο τόπος κυριολεκτικά «καίγεται» και θυσιάζεται για τους άλλους, όπου πληρώνεται ακριβά όλη αυτή τη συγκέντρωση για παραγωγή ενέργειας:

Και η επιβάρυνση κατανέμεται επί δικαίων και αδίκων. Δεν ξέρουμε τι θα έλεγαν οι κάτοικοι των νησιών, αν χρεώνονταν το κόστος της μεταφοράς του ρεύματος από την Κοζάνη, όπως π.χ χρεώνονται το αυξημένο κόστος μεταφορικών της βενζίνης . Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι ότι οι Έλληνες φορολογούμενοι επιδοτούν την ακριβή (λόγω μεταφοράς) κιλοβατώρα των νησιών. Επιδοτούμε όλοι μας τις άγονες γραμμές (καλώς), αλλά όχι και το ηλεκτρικό ρεύμα, όταν τα νησιά διαθέτουν αστείρευτες και φτηνές πηγές παραγωγής του.

Η τιμή της κιλοβατώρας δεν θα έπρεπε να είναι ενιαία για όλη την Ελλάδα. Αν ίσχυε αυτό, τότε θα βλέπαμε πόσο θα επιδίωκαν όλοι να αναπτύξουν τα τοπικά ενεργειακά δυναμικά (ήλιος, αέρας, βιομάζα, γεωθερμία) και να μην περιμένουν «το μάννα εξ ουρανού».

Μέχρι τώρα τα νησιά βασίζονταν σε εισαγόμενες πηγές ενέργειας και ελάχιστα νοιάζονταν για την ενεργειακή τους αυτάρκεια. Απλώς κάθε τόσο ζητούσαν περισσότερη ισχύ (όπως και νερό / πολεοδομικές παρεκκλίσεις, κλπ) για να εξυπηρετήσουν έναν ενεργοβόρο και αδηφάγο τουρισμό, που γιγαντώνονταν καθ΄ υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας τους.

Η συζήτηση τώρα αρχίζει.  Και χρειάζεται να παρεμεριστούν οι μελοδραματισμοί. Και οφείλουν να λάβουν μέρος όσο το δυνατόν περισσότεροι επιστήμονες και οι επίσημοι φορείς τους ώστε να γίνουν ευρύτερα κατανοητές στον λαό οι ωφέλειες των εναλλακτικών μορφών ενέργειας, και να αποφευχθούν μορφές μικροπολιτικής εκμετάλλευσης του θέματος ή  μύθοι και παρανοήσεις που μας πάνε πίσω.  Για να διαμορφωθεί μια πολιτική με εθνικό χαρακτήρα που θα παραμερίσει ατομικά ή εταιρικά κέρδη, κοσμικών ή καλογήρων. Η νέα κυβέρνηση στη σύνοδο της Κοπεγχάγης έχει την ευκαιρία να δείξει τη σοβαρότητά της και τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει για τον τόπο.

Μια πολιτική που δεν μπορεί να εφαρμοστεί εάν δεν αλλάξουμε και εμείς νοοτροπία, βάζοντας στην άκρη την ευμάρεια που μας παρέχει γενναιόδωρα η ενέργεια, χωρίς να έχουμε αντίληψη του τιμήματος… απωθώντας το κόστος για τους άλλους που θα έρθουν μετά από μας…