Frida Kahlo: Τι να τα κάνω τα πόδια όταν έχω φτερά για να πετάξω;

kahlocolumn.jpg

Φρίντα Κάλο, «Η σπασμένη κολώνα», 1944. Συχνά η Φρίντα στις αυτοπροσωπογραφίες της απεικόνιζε τον σωματικό της πόνο σε τολμηρές συνθέσεις που παρέπεμπαν σε εικόνες μαρτύρων, όπως ο άγιος Σεβαστιανός.

Ήταν κουτσή, είχε πατέρα επιληπτικό, μητέρα νευρασθενική, είχε υποστεί 32 εγχειρήσεις, έζησε φορώντας κορσέδες και νάρθηκες, βίωσε τον πόνο καρτερικά και αντιστάθηκε στην κατάρρευση και την απόγνωση με τη ζωγραφική. Η Frida Kahlo έζησε 47 χρόνια επιζητώντας την τρυφερότητα, ερωτευόμενη άντρες και γυναίκες, τη φύση όλη, αντιπαλεύοντας καθωσπρεπισμούς και συμβιβασμούς. Υιοθετήθηκε από τους σουρεαλιστές στο Παρίσι και από τη δεκαετία του 1970 έχει λατρευτεί ως η αγία κάθε περιθωριακού και κατατρεγμένου.

Τώρα, στη μέση της σκηνής ένα φέρετρο ανοιχτό όπου κείται ξαπλωμένη η Φρίντα. Η Εστέρ Αντρέ Γκονζάλες* που υπογράφει το έργο που είδα για τη Φρίντα Κάλο αντιμετωπίζει την ηρωίδα παρουσιάζοντας τους δύο εαυτούς της: την ενεργητική και γεμάτη ζωή γυναίκα που θέλει να κατακτήσει τον κόσμο και την άλλη που πονάει και υποφέρει, το σύμβολο των κομμουνιστών. Τη γήινη Φρίντα και την απόκοσμη Φρίντα. Το αποτέλεσμα μέσα σε μια καθαρά σουρεαλιστική πίστα είναι ένας ύμνος για το εύθραστο της ανθρώπινης ύπαρξης, μια χορογραφία θανάτου και ζωής χωρίς να τραγικοποιείται το ζήτημα ή να ξεπέφτει σε ρηχούς ηθικισμούς. Ταυτόχρονα δεν υπονομεύεται το αίσθημα της αβεβαιότητας και η ιδέα του εφήμερου. Τα πάντα υπόκεινται σε αλλαγές, ακόμα και το τέλος της ζωής δεν είναι τέλος: είναι ένα πέρασμα σε μια άλλη διάσταση. Και αυτό είναι το σημείο που τα μηνύματα του έργου αγγίζουν ορθόδοξες γραφές και αντιλήψεις για τον θάνατο.

Στην επιτυχία της αισθητικής αρτιότητας συνέβαλε καίρια ο σκηνογράφος Χρήστος Κωνσταντέλλος ο οποίος στο μαύρο κουτί της σκηνής άνοιξε παραθυράκια και τοποθέτησε λαϊκές εικόνες ιερών προσώπων από τη λατινοαμερικάνικη θρησκευτικότητα, πολλές οικείες και σε μας. Ανάμεσά τους σκορπισμένα τάματα-αφιερώματα προσμονής για θεραπεία. Ο Κωνσταντέλλος φώτισε από μέσα και το αποτέλεσμα είναι ένα μνημειακό εικονοστάσι υπερτοπικό και υπερχρονικό, όπου μπροστά σε αυτό διαδραματίζονται οι ιστορίες της Φρίδα. Στο πάνω μέρος της σκηνής ένα παράθυρο-κορνίζα επιτρέπει την επικοινωνία με τον άλλο κόσμο.

Το ποιητικό δράμα της Γκονζάλεζ απογειώθηκε χάρη στις πολυτάλαντες Φωτεινή Παπαδόδημα και Κωνσταντίνα Τακάλου. Πλάι τους άλλοτε ως μουσικός κι άλλοτε ως θάνατος, ο επίσης προικισμένος Γιάννης Φίλιας. Και οι τρεις απόλυτα δεμένοι επί σκηνής μέσα σε ένα χρωματικό όργιο, παίζουν, χορεύουν, τραγουδούν, και μας συστήνουν την αλήθεια της Φρίντα σε όλες τις φάσεις: παιδί, άρρωστη, Ινδιάνα, μοναξιασμένη, παραλοϊσμένη, παντρεμένη, καλλιτέχνη, επαναστάτρια, να ψυχοραγεί και να «σβήνει» για να περάσει αλλού…

Μέσα στο σκοτάδι κατάφερα με δυσκολία και σημείωσα μερικές φράσεις που μου θυμίζουν πνευματικότητα της ερήμου:

Το σημαντικό είναι να ξεκολλήσει κανείς από το έδαφος.

Να ανοίξει τα φτερά του.

Να κοιτάξει ψηλά.

Να γυρίσει την πλάτη στον φόβο.

Να αισθανθεί τον άνεμο να χαϊδεύει το κορμί του.

Να γεμίσει το στήθος του αέρα.

Να κοιτάξει τον κόσμο από απόσταση.

Να απογειωθεί.

Χωρίς να ξέρει πού θα μας πάει ο αλλόκοτος άνεμος.

Στην Αθήνα της Ζαχοπουλιάδας, της αυθαιρεσίας, και της γκρίνιας για τα νομοσχέδια έχει στηθεί μια παράσταση αντίδοτο στη μιζέρια της καθημερινότητας.

Frida/Frida της Ester Andre Gonzalez που σκηνοθέτησε και την παράσταση (Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, B΄ Σκηνή). Παίζεται έως στις 23 Φεβρουαρίου.

*Η συγγραφέας είναι Μεξικάνα και μας ήλθε στην Ελλάδα πρόσφατα από τη Γαλλία. Πέρα από τις θεωρητικές σπουδές της στο θέατρο είναι άνθρωπος της πράξης αφού έχει παίξει ως ηθοποιός σε πάνω από 30 έργα και μεταξύ των σχημάτων που συνεργάστηκε ήταν ο θίασος του Θεάτρου του Ήλιου (Theatre du Soleil) της Αριάν Μνουσκίν.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s