Μοναδική αισθητική εμπειρία στη γενική πρόβα : Ο εξαγιασμός του σώματος στη Μήδεια του Παπαϊωάννου

Πειραιώς 260. Χώρος Η. Τρεις μέρες πριν την πρεμιέρα. Όσοι είμαστε συγκεντρωμένοι περιμένουμε την πολυπόθητη Μήδεια (2), του Φεστιβάλ Αθηνών που θα ταξιδέψει στην Κίνα.

Η αίσθησή μου στο πεντάλεπτο: Ένα αόρατο χέρι ζωγραφίζει την υδάτινη σκηνή με τις πλωτές εξέδρες σε τόνους του νερού και του φωτός. Είναι η ψυχή της Μήδειας, μια θάλασσα ήρεμη που θα τη φουρτουνιάσει ο Ιάσονας. Η Μήδεια δεν είναι ευριπιδική. Έχουν αφαιρεθεί περιοριστικές λεπτομέρειες του μύθου και απομένει μια πανανθρώπινη ιστορία πάθους που μας αφορά: έρωτας, ζήλεια, μοναξιά, απόγνωση, εκδίκηση.

Είχα δει τη προηγούμενη παραγωγή της Μήδειας του 1993. Τότε Ιάσων ήταν ο ίδιος ο Δημήτρης Παπαϊωάννου και Μήδεια η Αγγελική Στελλάτου. Τώρα τους ρόλους ερμηνεύουν Γιάννης Νικολαΐδης και η Ευαγγελία Ράντου. Τότε είχα μείνει έκθαμβος από τη την καθαρότητα της παράστασης και από τη δύναμη της Στελλάτου. Ουσιαστικά, εκείνη η παράσταση ήταν και το διαβατήριο για την Ομάδα Εδάφους που έκλεισε τον κύκλο της το 2001.

Στο βίντεο η πρώτη εκδοχή της Μήδειας με τον Δημήτρη Παπαϊωάννου και την Αγγελική Στελλάτου.

Τώρα μπορούσα να μετέχω σε μια τελετουργία κλίμακας από τα αισθητά στα υπεραισθητά, από τα φαινόμενα στα άρρητα.

Πάνω και μέσα στο νερό, θα παιχτεί το δράμα των παθών όπου δεν υπάρχει καμιά απάντηση στη φρίκη της βίας. Καμιά λύση στο μυστήριο για την ανθρώπινη ψυχή. Εκεί, εν ύδασι ενώνονται και διασπώνται ο Ιάσονας και η Μήδεια.

Μένουμε σιωπηλοί με έναν μυστικό λυγμό μπροστά στο ανεξιχνίαστο για την αστάθεια των πραγμάτων. Εδώ, όλα κινούνται στο μεταίχμιο της ελπίδας με την απόγνωση, του συμφέροντος και της θυσίας.

Η Μήδεια είναι σύγχρονη γιατί θέτει το ζήτημα της γυναίκας σε έναν κόσμο που ανδροκρατείται. Αλλά ο Παπαϊωάννου δεν κάνει κοινωνική ανάλυση γιατί αυτή η Μήδεια δεν είναι μια ακόμη γυναίκα αλλά ένα πλάσμα με καταγωγή ουράνια, αποφασισμένη να γίνει πρόσφυγας και να ξεριζωθεί, για χάρη του Ιάσονα. Λειτουργεί συναισθηματικά, παρορμητικά, και η ηθική δεν ισχύει για αυτή την πληγωμένη ερωτικά ύπαρξη. Ούτε και οι νόμοι των Ελλήνων. Ο Παπαϊωάννου μας εισάγει στην τραγική χώρα της Μήδειας, όπου το μόνο πλάσμα που της έχει μείνει πιστό είναι ο σκύλος…

Το φυσικό στοιχείο του ύδατος, πάνω στο οποίο εγγράφονται τα σώματα των μορφών, συμπληρώνεται από το στοιχείο του χρόνου. Και του αιθέρα. Όλα είναι διάφανα στο μυστήριό τους… Ο ήλιος (σε αλληγορική μορφή πάμφωτου νέου Πομπηιανής αισθητικής) παρακολουθεί τη δράση, σαν σκηνοθέτης που βουβός διαλογίζεται για την παράστασή του. Όμως, στην εξέλιξη του δράματος αισθανόμαστε ότι όλα συμβαίνουν υπό την επήρεια του χρόνου και της φυσικής φθοράς. Η μέρα που λάμπει το αστέρι του ήλιου εναλλάσσεται με τη νύχτα που κάνει την εμφάνισή της όταν λείψει το φως. Και πάλι, όμως, με όρια δυσδιάκριτα, αφού ο Παπαϊωάννου, πιστός στο μάθημα των αρχαίων τραγικών γνωρίζει ότι τα μεγαλύτερα εγκλήματα συμβαίνουν στο φως της μέρας. Κανείς ήρωας δεν κοιμἀται στο αρχαίο θέατρο.

Εδώ, στη Μήδεια το παιχνίδι των αντιθέσεων οργανώνεται και εκφράζεται όχι μόνο με το σκηνογραφικό περιβάλλον του Νίκου Αλεξίου, αλλά και με τις μουσικές επιλογές από άριες του Μπελλίνι, τους ήχους του Coti, καθώς και με τους φωτισμούς του Αλέκου Γιάνναρου.

Η Μήδεια του Παπαϊωάννου (του χρόνου θα παιχτεί στο Παλλάς) σε μαγεύει, σε θέτει σε κατάσταση εγρήγορσης και κυρίως στοχασμού. Δεν απευθύνεται σε μαζικό κοινό, όπως το 2. Αν κρίνω από τις αντιδράσεις θεατών που γνωρίζουν το έργο του Παπαϊωάννου, μάλλον θα δεχτεί αντιγνωμίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να θριαμβεύσει σε μεγάλες σκηνές. Τώρα, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου είναι πετυχημένος κι αυτό εξασφαλίζει στους χορηγούς του την υπόσχεση για κέρδη. Φτάνει να μην εγκλωβιστεί και ο ίδιος στον αυτοθαυμασμό και να μην επαναπαυτεί στις δάφνες του. Αλλά και έτσι να γίνει, ήδη έχει η έρευνά του έχει αλλάξει την αντίληψη των καλλιτεχνών και του κοινού για την τέχνη του χορού.


Η Μήδεια της Ευαγγελίας Ράντου είναι ένα υπερκόσμιο αιθέριο πλάσμα. Ακροβατεί μεταξύ γης και ουρανού και εγκαταλείπει την πατρίδα της για έναν άντρα. Στο τέλος, όταν προδίδεται βιώνει το απόλυτο κενό, περνώντας τα όρια της λογικής. (Φωτο Αλέξανδρος Νιάγκος. Πηγή:  Πρόγραμμα Φεστιβάλ Αθηνών)

Στο τέλος της μάχης η  ηρωίδα από την Ασία μένει μόνη. Το σώμα της, σχεδόν ανάπηρο αλλά εξαγιασμένο, σύρεται από έναν άντρα από την μια άκρη της σκηνής στην άλλη. Είναι ο παππούς της ο ήλιος. Τη θάλπει και τη διασώζει από τη βία των αντρών, των Ελλήνων, των θνητών…

 

Στοιχεία παράστασης

Πειραιώς 260 – Χώρος Η / 1 – 5 Ιουνίου 2008, 21:00

Σύλληψη – Σκηνοθεσία – Χορογραφία: Δημήτρης Παπαϊωάννου

Σκηνικά: Νίκος Αλεξίου
Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος
Σχεδιασμός & Σύνθεση Ήχων: Coti K.
Mουσική: Κολλάζ από όπερες του Vincenzo Bellini
Art Direction – Κοστούμια: Δημήτρης Παπαϊωάννου – Θάνος Παπαστεργίου
Γλυπτική: Νεκτάριος Διονυσάτος
Βοηθός Σκηνοθέτη: Τίνα Παπανικολάου
Μακιγιάζ: Ιωάννα Τσελέντα
Βοηθοί χορογράφου: Νίκος Δραγώνας, Νίκος Καλογεράκης
Βοηθός Φωτιστή: Θοδωρής Πετρόπουλος
Βοηθός Ενδυματολόγου: Βασιλεία Ροζάνα

Διανομή:

Μήδεια: Ευαγγελία Ράντου
Ιάσων: Γιάννης Νικολαΐδης
Σκύλος: Άρης Σερβετάλης
Γλαύκη: Κατερίνα Λιόντου
Ήλιος: Φοίβος Παπαδόπουλος

Αργοναύτες: Νίκος Δραγώνας, Μιχάλης Ελπιδοφόρου, Νίκος Καλογεράκης, Τάσος Καραχάλιος, Κωνσταντίνος Καρβουνιάρης, Φοίβος-Θωμάς Κυριάκου, Αγνή Παπαδέλη-Ρωσσέτου, Βαγγέλης Τελώνης, Συμεών Τσακίρης, Altin Huta

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s