Έφυγε μια «αθάνατη». Η Αγγελική Λαΐου εξέπνευσε χθες βράδυ

Πέθανε η διεθνούς φήμης βυζαντινολόγος Αγγελική Λαΐου σε ηλικία 67 ετών. Η Λαΐου υπήρξε καθηγήτρια της βυζαντινής ιστορίας, ήταν ιδιαίτερα πλούσια και παραγωγική στη συγγραφή, τα έργα της έχουν γίνει δεκτά από τους μεγαλύτερους διεθνείς οίκους, ενώ τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα είχαν επίκεντρο τους οικονομικούς και κοινωνικούς θεσμούς του Βυζαντίου, αλλά και στην ιστορία των γυναικών και της οικογένειας.

 

Η Αγγελική Λαΐου με την �ρευνά της αν�δειξε το Βυζάντιο στη συνείδηση της επιστημονικής κοινότητας της Αμερικής.

Η Αγγελική Λαΐου με την έρευνά της ανέδειξε το Βυζάντιο στη συνείδηση της επιστημονικής κοινότητας της Αμερικής.

Οι σπουδές της σε προπτυχιακό επίπεδο έγιναν στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια υποστήριξε τη διδακτορική της διατριβή στο Πανεπιστήμιο του Harvard.  Το 1981 καθηγήτρια στο Harvard και από το 1985-88 Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας του Harvard. Από το 1989 έως το 1998 υπήρξε διευθὐντρια σε ένα από τα σημαντικότερα ερευνητικά κέντρα για το Βυζάντιο στο Dumbarton Oaks. Ήταν από τις πρώτες γυναίκες που δημιούργησαν τη ρωγμή στην Ακαδημία Αθηνών (μαζί με τη Γαλάτεια Σαράντη και την Κική Δημουλά), αφού εκλέχτηκε το 1988 ως τακτικό μέλος. Από τα πιο πρόσφατα έργα της στα ελληνικά είναι η έκδοση Oικονομική Iστορία του Bυζαντίου. Από τον 7ο έως τον 15ο αιώνα, όπου είχε τη γενική εποπτεία και έχει εκδοθεί από το ΜΙΕΤ, έργο αναφοράς για τη μελέτη του Βυζαντινού κόσμου, γραμμένο από πολύ σημαντικούς μελετητές (βλ. την παρουσίαση της Γιόρκας Νικολάου, στην Καθημερινή). Στο ΜΙΕΤ, το 1987 κυκλοφόρησε και το βιβλίο της Η αγροτική κοινωνία στην ύστερη βυζαντινή εποχή, μια συγγραφή που βασίστηκε σε απογραφές των περιουσιακών στοιχείων λαϊκών και εκκλησιαστικών γαιοκτημόνων. Σημειώνω, ότι έχει επιβλέψει εργασίες στο Harvard διαφόρων σημαντικών μελετητών, όπως του Dimiter Angelov, ο οποίος έχει γράψει ένα εξαιρετικό βιβλίο για την πολιτική ιδεολογία στο Βυζάντιο με τον τίτλο Imperial Ideology and Political Thought in Byzantium, 1204–1330.

 

Απομονώνω θραύσματα της σκέψης της από συνομιλία με τη Χαρά Κιοσσέ στο Βήμα:

«Δεν μαθαίνουμε και δεν θέλουμε να παραδεχθούμε ότι μεγάλο μέρος από το πνεύμα των αρχαίων διασώθηκε από τους πατέρες της Εκκλησίας και πολλά αρχαία κείμενα σώθηκαν χάρη στους Βυζαντινούς».

«Έχει σημασία ότι υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν θεωρία της βυζαντινής τέχνης γιατί συνεπάγεται την ένταξή της σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που ενδιαφέρει τις βυζαντινές σπουδές και εμείς πρέπει να το επιδιώξουμε για λόγους επιστημολογικούς και πρακτικούς. Το Βυζάντιο είναι κάτι το ξεχωριστό αλλά δεν είναι κάτι το εξωτικό».

«Υπάρχει σίγουρα ένα αυξημένο ενδιαφέρον και από το πολύ κοινό και ως έναν βαθμό από κάποιους ιστορικούς της τέχνης, κυρίως για την τέχνη του Βυζαντίου». «Και όσον αφορά το ευρύ κοινό αυτό εκφράζεται από τη μεγάλη προσέλευση στις μεγάλες εκθέσεις που έγιναν τη δεκαετία του ’90 στο Λούβρο και στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης και επίσης στο Μουσείο Μπενάκη (Εικόνες του Σινά και Μήτηρ Θεού). Οσον αφορά τους ιστορικούς της τέχνης διαπιστώνουμε τελευταία μια ενδιαφέρουσα διαφοροποίηση. Δηλαδή, ενώ στην Ευρώπη όπου θα περίμενε κανείς ένα σοβαρό ενδιαφέρον παρατηρείται μια ύφεση, στις Ηνωμένες Πολιτείες διαπιστώνουμε μια έξαρση του ενδιαφέροντος, ειδικά για την ιστορία της τέχνης και όχι τόσο για την αρχαιολογία. Και αυτό οφείλεται σε λόγους και θετικούς και αρνητικούς. Ας αρχίσουμε με τους αρνητικούς. Είναι αλήθεια ότι στην Αμερική υπάρχει μια στροφή προς τη μελέτη της τέχνης του Βυζαντίου και πολλοί δηλώνουν βυζαντινολόγοι. Ωστόσο για πολλούς η γλώσσα αποτελεί ένα μεγάλο εμπόδιο. Για να κάνεις ιστορία και πόσο μάλλον φιλολογία του Βυζαντίου πρέπει να ξέρεις καλά ελληνικά. Οι ελληνικές σπουδές όμως δεν πάνε και τόσο καλά στην Αμερική. Επομένως είναι αρνητικό όταν σε μια μονάδα που μειονεκτεί στη γλώσσα διοχετεύεται ένα μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος».

 

Προσωπικά, θα ήθελα πολύ να ακούσω τις απόψεις της για τα δρώμενα στον τόπο μας τις τελευταίες μέρες. Η εμπειρία της στο εξωτερικό θα εξασφάλιζε μια άλλη ματιά που την έχουμε ανάγκη. Ας αναπαυθή εις τόπον αναψύξεως.

Advertisements

4 thoughts on “Έφυγε μια «αθάνατη». Η Αγγελική Λαΐου εξέπνευσε χθες βράδυ

  1. achilleas ntellis

    eixa dei tin laiou se mia synenteuxi tis stin flessa ena vrady kai apo tote me kerdise.lypamai pou toso simantikoi an8rwpoi feugoun xwris na exoun dwsei kai alla erga simantika

  2. ardalion Post author

    @ achilleas ntellis
    Θυμάμαι έναν φίλο ποιητή που έλεγε και ευχόταν να μείνει στη μνήμη των επομένων, έστω και ένας στίχος… Aκόμη, σκέφτομαι ότι κάτι που είναι πολύ σημαντικό δεν σημαίνει ότι το ακολουθεί πάντοτε κάτι εξίσου σπουδαίο. Kαι οι δημιουργεί σημαντικών γραφών έχουν τα όριά τους…
    XPONIA ΠOΛΛA

  3. ACHILLEAS NTELLIS

    συμφωνώ μαζί σου ότι τα έργα σημαντικών ανθρώπων δεν τα ακολουθεί πάντοτε εξίσου σημαντικά έργα. Αλλά αυτό είναι μια συζήτηση που ξεφεύγει από τα στενά πλαίσια όσον αφορά την Λαΐου. Πόσους σημαντικούς ανθρώπους στην Ελλάδα ξέρεις και ας μείνουμε στον ακαδημαϊκό χώρο που δίνουν σημαντικά έργα; Πόσους καλλιτέχνες ξέρεις να δίνουν έργα πολυδιάστατα; Νομίζω ότι η επισήμανση που κάνεις οδηγεί στο σωστό συμπέρασμα αλλά η γενίκευση οδηγεί μάλλον σε αδιέξοδα.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s