Τι θα πούμε στον λαό;

αναφώνησε, όπως έμαθα προχτές, ο μητροπολίτης Ιγνάτιος σε μια στιγμή έντασης στο βιβλιοπωλείο Ιανός, στην παρουσίαση της νέας έκδοσης της Μητρόπολης Δημητριάδος Αναταράξεις στη μεταπολεμική θεολογία: Η θεολογία του ᾽60 (Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών, εκδ. Ίνδικτος). Μόνο που ο λαός έχει κουραστεί από λόγια. Και στέκει μακριά από κατασκευές που εξυπηρετούν γενιές θεολόγων  που αισθάνονται ένα κενό στον δικό τους λόγο και χρειάζονται στηρίγματα από το παρελθόν. Δεν αμφισβητώ τη σημασία που είχε η δεκαετία του 1960 για τη μεταπολεμική θεολογική σκέψη, πολλή συχνά όμως μου έρχεται στο νου ο πειρασμός ότι εάν δεν υπερεκτιμάται η προσφορά της συγκεκριμένης περιόδου, συχνά περιορίζεται σε συγκεκριμένα πρόσωπα, και δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στο έργο του Γιανναρά. Θα ήθελα να γράψω περισσότερα όταν διαβάσω την έκδοση που μόλις κυκλοφόρησε.

Επανέρχομαι στο ερώτημα του δεσπότη. Kαι σκέπτομαι πως δεν είναι μόνο που υπάρχει κόπωση στο σώμα του λαού από τα κούφια λόγια και τη φλυαρία των εκπροσώπων του, αλλά και το ευαγγέλιο σήμερα μιλάει για έργα. Στη γη. Πολύ συγκεκριμένα έργα που απαιτούνται από όσους θέλουν να αυτοπροσδιορίζονται ότι είναι πιστοί του Θεού.

Το συναξάρι της μέρας που είναι για τη δευτἐρα παρουσία  δεν αφήνει αμφιβολίες: ο άνθρωπος μπορεί να χαλαρώσει και να σκληρύνει αφού έχει τη βεβαιότητα ότι ο Θεός είναι φιλάνθρωπος, ξεχνώντας ότι είναι δικαιοκρίτης, και να αμελήσει τον βίο του, δηλαδή να αδιαφορήσει για τον άλλον και να γίνει απάνθρωπος. Δεν θα σταθώ στις τρομακτικές εικόνες των εσχάτων που προσπαθούν με μια ποιητική γλώσσα να μιλήσουν για το τέλος προδίδοντας και όλο το φάσμα του φόβου που φωλιάζει σε κάθε ψυχή για τον πόνο του μαρτυρίου που περιμένει όσους παραμείνουν αδικαίωτοι στην κόλαση. Θέλω μόνο να υπογραμμίσω τα κριτήρια που τέθηκαν από τον ίδιο τον Ιησού όταν μίλησε για την τελική κρίση. Και αυτά τα κριτήρια είναι τόσο εξαιρετικά απλά στη διατύπωσή τους αλλά και τόσο δύσκολα στην εφαρμογή τους.

Ουσιαστικά, μέσα από μελλοντικές εικόνες επαναπροσδιορίζεται το νόημα της αγάπης. Που δεν γνωρίζει τεχνητά όρια, ανθρώπινους περιορισμούς, επινοήσεις που χωρίζουν και διασπούν, διαφορές που συντηρούν τις ανασφάλειες των ανθρωπίνων κοινοτήτων: φύλο, χρώμα, θρήσκευμα, καταγωγή, έθνος, τάξη, ηλικία, γνώση.

Στη διήγηση του Ματθαίου (κε´ 31-46) ο πεινασμένος, ο διψασμένος, ο ενδεής, ο ξένος, ο άρρωστος και ο φυλακισμένος είναι οι ομάδες που βιώνουν τις πλέον οριακές φάσεις. Εδώ, ο ίδιος ο Χριστός δεν αντιπροσωπεύεται απλώς με κάθε αναξιοπαθούντα αλλά ταυτίζεται με κάθε έναν που είναι σε ανάγκη: «πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε, ξένος ήμουν και με φροντίσατε, γυμνός και με ντύσατε, αρρώστησα και με επισκεφθήκατε, στη φυλακή ήμουν και ήλθατε κοντά μου».

Δεν μιλάμε για θεωρία, δεν υπάρχει νύξη για ψυχωφέλιμα, δεν υπάρχουν δυσκολονόητα δόγματα και διανοητικές ακροβασίες ούτε συμβολικές διατυπώσεις απρόσιτες ή απλώς ξεπερασμένες. Εϊναι μάταιο να ψάχνει κανείς για εβραϊκές καταβολές ή ελληνικές επιδράσεις. Ούτε χρειάζεται να μιλήσει κανείς για απομύθευση. Ο Ματθαίος κάνει λόγο για μια ευθύνη που έχει ο καθένας προσωπικά. Και όταν συγκροτείται κοινότητα εκκλησιαστική, δεν μπορεί το ατομικό ενδιαφέρον να είναι μια ιδιωτική υπόθεση. Ούτε μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι το κράτος είναι αρμόδιο και αποκλειστικά υπεύθυνο για την κοινωνική πρόνοια. Εδώ, αναφύεται μια απίστευτη δυναμική για  κοινωνική δράση μόνο που προϋποθέτει μια ελεύθερη, πνευματικά, εκκλησία που αποστασιοποιείται από το κράτος και δρα με τους δικούς της όρους και κόντρα σε άδικες δομές, εθνικές και οικονομικές.

Advertisements

4 thoughts on “Τι θα πούμε στον λαό;

  1. tsouknida

    H νέα σχέση με την κοινωνία θα φέρει τα έργα, αλλιώς έργα έκανε και ο εφραίμ και γι’ αυτά δολοπλοκούσε..

  2. Themis

    Συγκλονιστικό το χθεσινό ευαγγελικό ανάγνωσμα της Κυριακής των Απόκρεω. Ειλικρινά συμφώνως με τις προϋποθέσεις που δίνει ο Χριστός για αυτούς που θα σωθούν(επείνασα και εδώκατε μοι φαγείν, … γυμνός και περιεβάλλετε με κτλ) αναρρωτιέμια ποσοί λίγοι απευλεύσονται εις ζωήν αιώνιον και πόσοι πολλοί-αμέτρητοι- απελεύσονται εις κόλασιν αιώνιον. Καλή μετάνοια σε όλους μας.

  3. ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ

    Τα λες τέλεια!
    Και υπογραμμίζεις τα καίρια από τα οποία επιδιώκουμε απεγνωσμένα να ξεφύγουμε:
    την προσωπική ευθύνη και τη συγκρότηση εκκλησιαστικής κοινότητας.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s