Τιτανικός στο Εθνικό: Υπερπαραγωγή ψυχρότητας

Αυτοχαρακτηρίζεται electro dance tragedy. Όσο και αν το concept είναι ελκυστικό ή η πρόταση  μιας παράστασης που υποβάλλεται σαν σχέδιο το αποτέλεσμα δικαιώνει τις προθέσεις και την καλλιτεχνικότητα του δημιουργήματος. Όπως, εξάλου και σε κάθε δουλειά. Είδα τον Τιτανικό σε κείμενα Ξένιας Αηδονοπούλου και σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Ρήγου, και πριν πάω διάβασα σχετικά στο site του Εθνικού τα σχετικά με την παράσταση και ομολογώ ότι με ιντρίγκαρε πολύ ότι δεν θα έβλεπα μια αναπαράσταση του ναυαγίου του υπερωκεάνιου, αλλά στο επίκεντρο θα είναι ο Τιτανικός μέσα από τη μυθική του μετάπλαση. Πατώ στο μενού του site το «Περισσότερα για το έργο» από όπου διαβάζω και αντιγράφω:

Σε αυτόν το μυθικό Τιτανικό, το συνδεδεμένο με αδιάψευστα γεγονότα αλλά και ακραίους θρύλους, επιλέγει να μας επιβιβάσει ο Κωνσταντίνος Ρήγος, σε μια παράσταση όπου τα όρια ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό είναι δυσδιάκριτα. Το σκηνικό, ένα λευκό τοπίο που τα σύνορά του απλώνονται στο άπειρο, κατοικείται από φαντάσματα ανθρώπων που εμφανίζονται για να αφηγηθούν και να ζήσουν θραύσματα ιστοριών, με κοινή αφετηρία τις μνήμες, προσωπικές και συλλογικές, του ναυαγίου. Ένα dj set, μέσα σ’ αυτό το απροσδιόριστο τοπίο που θυμίζει πίστα club, γίνεται το βήμα για να μας φανερώσουν τις σκέψεις τους. Η ιδέα της παραίσθησης, κεντρική στις περισσότερες ιστορίες, καθιστά δυνατή τη συνύπαρξη αυτών των προσώπων με τη διπλή υπόσταση –πρόκειται για θαμώνες ενός night club ή για φαντάσματα της τραγωδίας του Τιτανικού;–, των καταδικασμένων να ζουν τη στιγμή της σύγκρουσης ξανά και ξανά. Δεκαέξι σημαντικοί ερμηνευτές συναντιούνται στην ερημιά των πάγων, με δεκαέξι σπουδαστές της δραματικής σχολής του Εθνικού. Εγκλωβισμένοι μέσα στο χρόνο, υποκύπτουν στις παγίδες που τους στήνουν οι αισθήσεις τους και αναζητούν τη διέξοδο που θα τους λυτρώσει. 

Το παγωμένο τοπίο κατακλύζουν ηλεκτρονικοί ήχοι –μουσικά κομμάτια σταθμοί αλλά και πρωτότυπες συνθέσεις του Δημοσθένη Γρίβα– που μας ταξιδεύουν στο βυθό του Ατλαντικού, εκεί που βρίσκονται παρατημένα τα συντρίμμια του «πλωτού παλατιού». Η house ατμόσφαιρα σπάει μέσα από μουσικές αναφορές στο πραγματικό γεγονός του ναυαγίου, όπως το Nearer My God to Thee και το Songe d’Automne, τα οποία εικάζεται ότι έπαιζε η μπάντα του Τιτανικού καθώς το πλοίο βυθιζόταν.
Μέσα σ’ έναν κόσμο που αιμορραγεί, που βουλιάζει καθημερινά στην άβυσσο της πολιτισμικής αλλοτρίωσης, η ιστορία του Τιτανικού είναι και πάλι επίκαιρη. Το πλοίο-σύμβολο του 20ού αιώνα ξεκινάει το ταξίδι του –όπως άλλωστε και ο 20ός αιώνας– με τις καλύτερες προοπτικές και τελικά βυθίζεται πριν φθάσει στον προορισμό του. Τα όνειρα των μεταναστών της τρίτης θέσης βουλιάζουν μαζί με την αλαζονική έπαρση των αστών της πρώτης. Ο «αβύθιστος Τιτανικός» χάνει στη σύγκρουσή του με τη φύση, η ελπίδα της ανθρωπότητας για μια πορεία προς ένα καινούργιο, ευτυχισμένο μέλλον πνίγεται, η πλάνη της κυριαρχίας του ανθρώπου επάνω στη μοίρα αποκαλύπτεται.

Στον Τιτανικό, ο Κωνσταντίνος Ρήγος επιχειρεί να μιλήσει για τις αυταπάτες του σύγχρονου ανθρώπου, ο οποίος εξακολουθεί να είναι –παρά το πέρασμα των χρόνων– το ίδιο αδύναμος απέναντι σε φαινόμενα που τον υπερβαίνουν, το ίδιο επιρρεπής στην αναζήτηση κάποιας ανώτερης δύναμης, ικανής να τον προστατεύσει στις στιγμές της απόλυτης απελπισίας.  (Ξένια Αηδονοπούλου)

b_792__dsc0206aΔεν ξέρω το αρχικό κίνητρο για τη συγγραφή του κειμένου, υπάρχει πρόβλημα όμως, όταν δίνονται εξηγήσεις εκ των προτέρων για την κατανόηση της παράστασης. Προδίδουν μια ανασφάλειαεκ μέρους των υπευθύνων της παράστασης για το εάν θα περάσει το μήνυμα στους θεατές. Εκτός εάν ο υπογράφων αισθάνεται τόσο πολύ πρωτοπορία που πρόκειται να κάνει την τομή και βγάζει τη δική του διακήρυξη. Εδώ, πάντως, είναι σαφές ότι προσφέρεται ένα στίγμα της ερμηνευτικής γραμμής για την παράσταση του Ρήγου. Σίγουρα, προσπαθεί να μας πείσει όταν το διαβάζουμε για την έγνοια που υπάρχει για το σήμερα, για το πόσο μας αφορά η ιστορία του πλοίου που βουλιάζει. Για το τέλος που έρχεται αιφνίδια και ο άνθρωπος παραμένει μετέωρος και βουβός στο αναπότρεπτο. 

Τιτανικός, Εθνικό Θέατρο, 2009.

Το λίκνισμα με το αέρινο πλαστικό (;) κούρασε όσο όμορφο και να φαίνεται στην αιχμαλωσία του φακού.

Λίγο πολύ τα ίδια επαναλαμβάνει ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Ρήγος στον Δημήτρη Ρηγόπουλο, λίγες μέρες πριν από την πρεμιέρα στην Καθημερινή. Εδώ, ο χορογράφος θα προσθέσει και την άποψή του για τα γεγονότα του Δεκεμβρίου¨«Είδαμε ανθρώπους “του καναπέ” να βγαίνουν στους δρόμους, να διεκδικούν, να σπάνε. Υπήρξε μια αντίδραση που για μένα ήταν πολύ υγιής». Προσπερνώ την άποψη για το πόσο υγιές ή πόσο φασισμός είναι να τα σπάει κανείς για να σημειώσω ότι ο Ρήγος μιλάει ακόμη και για τη μεταφυσική όψη του Τιτανικού: «Νομίζω είναι η πρώτη παράσταση που ο Θεός, η έννοια του θείου είναι τόσο έντονη. Ισως γιατί όλη η παράσταση εστιάζει σ’ εκείνη την ακαριαία στιγμή που λες “Ωχ, Θεέ μου!”, τη στιγμή που ο πανικός σε φέρνει σε επαφή με το θείο, ακόμα κι αν δεν πιστεύεις πουθενά. Είναι η στιγμή που χάνεις τον έλεγχο κι αυτή είναι για μένα μια συγκλονιστική στιγμή και αυτός είναι ο κεντρικός πυρήνας αυτού που ετοιμάζουμε: τι συμβαίνει τη στιγμή που χάνεται ο έλεγχος».

Όλα αυτά είναι ευχάριστα ή δυσάρεστα, ανάλογα με το βλέμμα που τα διαβάζεις, ενδεχομένως χρήσιμα σε τεμπέληδες δημοσιογράφους, άκρως επικοινωνιακά (παρά το υπερφίαλο των διατυπώσεων ή την όποια κοινοτυπία τους, ας πούμε π.χ. ποια παράσταση δεν διαμορφώνει και ένα τοπίο για τα σώματα των performers;), ωστόσο δεν δικαιώνονται στην ανάγνωσή τους όσο κουλτουριάτικα και αν ακούγονται, απλά επιτελούν τον σκοπό τους όταν σε πείσουν να δεις την παράσταση.

Προσωπικά, δεν πείστηκα στην πράξη. Εννοώ ότι η παράσταση δεν με άγγιξε. Συναισθηματικἀ. Μια ψύχρα επισκέφτηκε την πλατεία, όχι από τους πάγους του σκηνικού αλλά ενδεχομένως από μια ανάγκη ακατάσχετης φλυαρίας, λεκτικτής, ενίοτε και χορευτικής. Ιδέες που μπορεί να είναι εξαιρετικές, καίγονται εάν δεν υπάρχει η αίσθηση του μέτρου και μιας κοινής αντίληψης του τι σημαίνει κούραση στο μάτι και στο μυαλό (βλ. την αντρική φιγούρα με την αέρινη κίνηση του πέπλου (πλαστικού;) στην αρχή, που δεν τελείωνε…).

Στην παράσταση δεν έλλειψαν αναφορές στο σταυρικό πάθος.

Στην παράσταση δεν έλλειψαν και άτυχες αναφορές στο σταυρικό πάθος.

 

Ενώ λοιπόν θαύμασα την ιδέα για τη συμπύκνωση του χρόνου στα 37 δευτερόλεπτα της σύγκρουσης του Τιτανικού με το παγόβουνο, την επινοητικότητα στην επιλογή των τραγουδιών και το πάντρεμα με πρωτότυπες μουσικές του Δημοσθένη Γρίβα κάτι με εμπόδιζε να επιβιβαστώ κι εγώ στο μοιραίο πλοίο, να γίνω ένα μέρος του δήθεν χορού της electro dance δήθεν τραγωδίας, και να μοιραστώ τις εμπειρίες των θαμώνων του τεράστιου club. Το τοπίο του Ρήγου δεν διέβρωσε τις αντιστάσεις μου. Έμεινα ένας παρατηρητής που αγάπησε τους φωτισμούς του Μπιρμπίλη και επιβεβαίωσε για μια ακόμη φορά πόσο σκληρά εργάζονται τα νέα παιδιά που τολμούν και βγαίνουν σήμερα στη σκηνή. Και δεν εννοώ τον ακατάσχετο χορό, στο μεταίχμιο της παραίσθησης. Αλλά για την αφοσίωση στην ομαδική εργασία νέων που δεν έχουν ολοκληρώσει τη φοίτησή τους. Γιατί μεταξύ των χορευτών και πολύ καλών επαγγελματιών ηθοποιών (Χειλάκης, Λεμπεσόπουλος, Ναυπλιώτου) συμμετείχαν και οι δευτεροετείς σπουδαστές της Δραματικής του Εθνικού. Όλοι ήταν υπέροχοι. Όμως σε μια ιστορία που έμεινε σε φευγαλέες εικόνες βιντεοκλιπίστικες, σε επιφανειακές εντυπώσεις, φλέρταρε με μια αισθητική life style και πασαρέλας και  δεν κατάφερε στην ουσία να σπάσει τον πάγο μεταξύ σκηνής και πλατείας. Και εάν δεν αισθάνεσαι αμεσότητα στο θέατρο δύο πράγματα μπορεί αυτό να σημαίνει. Ή ότι γέρασες και δεν μπορείς να επικοινωνήσεις  ή ότι υπήρχε ζήτημα στην παράσταση και στην παραίσθηση με τη μειωμένη σκηνική οικονομία, και μια άποψη που δεν υποστηρίχθηκε όσο χρειαζόταν. Άραγε πώς να αισθάνονται τα παιδιά που δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους κάθε βράδυ στην πίστα της Πειραιώς 260;

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ: Εθνικό Θέατρο, Τιτανικός – electro dance tragedy

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

  • Σκηνοθεσία – Χορογραφία -Σκηνογραφία: Κωνσταντίνος Ρήγος
  • Σύνθεση, παραγωγή μουσικής-Διδασκαλία χορωδίας: Δημοσθένης Γρίβας
  • Δραματουργία-Κείμενα: Ξένια Αηδονοπούλου
  • Κοστούμια: Νατάσα Δημητρίου
  • Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
  • Βοηθοί Σκηνοθέτη Έλενα Σκουλά, Νικόλας Στραβοπόδης
  • Βοηθός χορογράφου Αμάλια Μπένετ
  • Βοηθός ενδυματολόγου Εύα Γουλάκου
  • Βοηθός φωτιστή Εβίνα Βασιλακοπούλου
    Διανομή:
  • Αντώνης Αντωνίου
  • Κωνσταντίνος Ασπιώτης
  • Έμιλυ Κολιανδρή
  • Παναγιώτης Κοντονής
  • Γιώργος Κοτσιφάκης
  • Άρης Λεμπεσόπουλος
  • Μαρκέλλα Μανωλιάδου
  • Δήμητρα Ματσούκα
  • Σάββας Μπαλτζής
  • Αμάλια Μπένετ
  • Μαρία Ναυπλιώτου
  • Ιωάννα Παππά
  • Έλενα Τοπαλίδου
  • Ιωάννα Τουμπακάρη
  • Γιάννης Τσεμπερλίδης
  • Αιμίλιος Χειλάκης
  • Στην παράσταση συμμετέχουν οι σπουδαστές τουν 2ου έτους της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου: Προκόπης Αγαθοκλέους, Ιώ Ασηθιανάκη, Ελένη Ζαχοπούλου, Βάλια Καράγιωργα, Ιωάννα Κολλιοπούλου, Διονύσης Μακρής Μπαρμπέτας, Παναγιώτης Μακρής, Κατερίνα Μαούτσου, Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Κατερίνα Παϊταζόγλου, Αργύρης Πανταζάρας, Γιάννης Παπαδόπουλος,
  • Πένυ Φοινίρη, Χάρης Φραγκούλης, Αλεξάνδρα Χασάνι, Απόστολος Ψαρρός
Advertisements

One thought on “Τιτανικός στο Εθνικό: Υπερπαραγωγή ψυχρότητας

  1. Agosta

    Phga me tis xeiroteres prooptikes,alla telika den apogohteuthka.
    Se sxesh me upoloipa erga tou ethnikou fetos,pisteuw htan mia aksiologikh parastash.Tha ton xarakthriza enan polu pop papaiwannou,kai malista fetos h plastigga nomizw klinei pros to rigo

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s