Η Αγία Παρασκευή των Μουσών

Την αντάμωσα στη στροφή. Λες και ήθελε να μείνει μυστική από τα βλέμματα των περαστικών, επάνω αριστερά, δίπλα στη αρχαία Άσκρη της άγνωστης Βοιωτίας. Στις Θεσπιές.

Το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής είναι κρυμμένο από τα βλέμματα των επισκεπτών.

Πάνλευκη. Ένα σημείο λατρείας. Ένα ιερό, δίπλα στο ιερό. Ένας χώρος ευλογημένος σε έναν τόπο καθιαγιασμένο. Όχι μόνο γιατί εκεί είδε το φως ο Ησίοδος. Αλλά γιατί εκεί είναι το σπίτι των Μουσών. Στις πλαγιές του Ελικώνα, εκεί στα σπαράγματα της αρχαίας πόλης, της βυθισμένης στην ανοιξιάτικη πρασινάδα, είχαν την τιμητική τους οι Μούσες: Ευτέρπη, Κλειώ, Θάλεια, Ερατώ, Μελπομένη, Τερψιχόρη, Πολύμνια, Ουρανία, Καλλιόπη. Μια κοιλάδα εκπληκτικής ομορφιάς. Με ένα μικρό ποτάμι να την ποτίζει.

Τα κατάλοιπα του μικρού ναού των Μουσών στον Ελικώνα.

Tα θεμέλια ενός μικρού ταπεινού ναού του 3ου αι. π.Χ., ένα θέατρο εξαφανισμένο από τα βάτα και τις πηγές που αναβλύζουν από παντού. Η ιωνική στοά που φύλασσαν τα τάματα για τις Μούσες, κι αυτή κρυμμένη από την αδιακρισία των περαστικών επισκεπτών.

Μεταφέρω από τον ιστότοπο του Υπουργείου Πολιτισμού στοιχεία για τη ζωή του τόπου στην αρχαιότητα:

«Η ιστορία του πανύμνητου ιερού άλσους των Ελκιωνίων Μουσών στις ανατολικές υπώρειες του Ελικώνα, άρχισε ήδη στον 6ο αιώνα. π.Χ. Ωστόσο γνώρισε την ιδιαίτερη ακμή του από τον 3ο αιώνα. π.Χ. κι εξής, χάρη στη γιορτή των Μουσείων που ιδρύθηκαν και οργανώνονταν κάθε πέντε χρόνια από τους Θεσπιείς στο χώρο αυτό. Ποιητές και μουσικοί από όλη την Ελλάδα έπαιρναν μέρος στους αγώνες που κοσμούσαν τις γιορτές. Αγωνίζονταν στη σάλπιγγα, την επική ποίηση, τη ραψωδία, την κιθάρα, τον αυλό, τη σατυρική ποίηση, την υποκριτική τραγωδίας και κωμωδίας. Τον 2ο και 1ο αιώνα π.Χ. προστέθηκαν ακόμη στον κατάλογο αγώνες εγκωμίων για το ρωμαίο αυτοκράτορα, ο οποίος χρηματοδοτούσε στο εξής την οργάνωση των γιορτών. Γι’ αυτό ονομάζονταν πλέον “Μεγάλα Καισαρεία” κι όχι Μουσεία, εφόσον τιμώνταν πρώτα οι αυτοκράτορες και κατόπιν οι Μούσες.

Η κοιλάδα των μουσών από ψηλά.

Οι νικητές των αγώνων αφιέρωναν τα έπαθλά τους, κυρίως τρίποδες, στο ιερό. Ανάμεσά τους ήταν στημένος κι ο τρίποδας του ποιητή Ησιόδου ως ανάμνηση της νίκης του σε μουσικό αγώνα στη Χαλκίδα, καθώς και ο αδριάντας του. Πλήθος αγαλμάτων που σχετίζονταν με τις Μούσες, διάσημους ποιητές ή μουσικούς ήταν στημένα στον υπαίθριο χώρο του ιερού άλσους.»

Οι ανασκαφές έγιναν στο τέλος του 19ου αιώνα από τους Π. Σταματάκη και P. Jamot. Αγνοώ πού βρίσκονται τώρα τα ευρήματα. Σίγουρα θα υπάρχουν οι φωτογραφίες των ανασκαφών στη γαλλική αρχαιολογική σχολή που είχε την ευθύνη της τελικής ανασκαφικής έρευνας. Λεπτομέρειες πού μπορεί κανείς να δει ζωντανά τα ευρήματα σήμερα δεν εντόπισα.

Πάντως ο τόπος αξίζει να τον περπατήσεις. Κι ας είναι αγριεμένα τα βάτα. Η ησυχία είναι μοναδική, η θέα των χιονισμένων πλαγιών του βουνού χαλαρώνει τα νεύρα της πόλης, τα μάτια χαμογελούν στις μικρές αρχαιολογικές ανακαλύψεις: σε ένα βάθρο που έστεκε ένα άγαλμα, στις πέτρες που δημιουργούν τις αρχιτεκτονικές γραμμές των οικοδομημάτων, σε μια κερκίδα φαγωμένη από τον καιρό. Σε όσα νοητά μπορείς να δεις ή και να μη δεις. Αλλά ξέρεις ότι υπάρχουν. Κάπου εκεί, κάτω από τα υγρά βάτα.

Δίπλα, στην Αγία Παρασκευή το θυμίαμα ξεχύθηκε στον κάμπο. Είναι το άρωμα της λατρείας και τα γυαλιστερά αφιερώματα με τα ματάκια θα σου θυμίσουν ότι εδώ κάτι συμβαίνει.

Η κομμένη κεφαλή του αγίου Ιωάννου Προδρόμου δείχνει πως ο ζωγράφος των έργων της Αγίας Παρασκευής είχε ιδιαίτερο ταλέντο.

Μια συνομιλία που δεν είναι φωναχτή. Είναι χαμηλή, όπως το φως που μπαίνει από τα παραθυράκια του τρούλου. Οι ακτίνες είναι ικανές να φωτίσουν  το εσωτερικό του ναού. Κι εδώ είναι η έκπληξη. Δύο στρώματα τοιχογραφιών καλύπτουν όλες τις επιφάνειες του εσωτερικού της εκκλησίας. Κοινό και στις δύο η χρωματική ένταση. Απίστευτα μπλε κοβαλτίου διαλέγονται με το χοντροκόκκινο και τα φώτα της σάρκας των μορφών. Όλα καταυγάζονται με χάρη. Και τα παλαιά, και τα νεώτερα. Δηλαδή παντού διαχέεται κατάνυξη. Που σε αγκαλιάζει τρυφερά.

Η εικόνα του τέμπλου της Αγίας Παρασκευής στην Άσκρη του Ελικώνα.

Η Αγία Παρασκευή προβάλλει μέσα από την ευλάβεια των ανώνυμων πιστών σαν μία άλλη μούσα, αέρινη και στοχαστική να τραγουδάει τα θαυμάσια, αφιερωμένα στο φως το απρόσιτο που φαίνει πάσι.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s