Έχασε τη μάχη για τη ζωή ο Αιμίλιος Μεταξόπουλος

Λίγες ώρες μετά την απόφαση του δικαστηρίου που επέτρεπε στον πρώην πρύτανη του Παντείου να μεταβεί στη Γερμανία προκειμένου να αντιμετωπίσει τα κρίσιμα προβλήματα υγείας που τον ταλαιπωρούσαν εδώ και χρόνια. Αυτή η ανατροπή είναι και η ειρωνεία στην ιστορία του!

Διαβάζω το βιογραφικό του στο αυτί ενός βιβλίου του:

Γεννήθηκε στις 26.10.1955 στην Aθήνα. Σπουδές: πολιτικές επιστήμες, φιλοσοφία, επιστημολογία. Facolta di Scienze Politiche «Cesare Alfieri» (Φλωρεντία) και Universite de Paris I – Pantheon (Σορβόνη). Διετέλεσε επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Δίδαξε επίσης στο Πανεπιστήμιο Φλωρεντίας. Διετέλεσε δύο φορές αντιπρύτανης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, όπου από το 1995 είναι πρύτανης. Xρημάτισε μέλος του Eθνικού Συμβουλίου Pαδιοτηλεόρασης και είναι επί του παρόντος γενικός γραμματέας του Iδρύματος Eλληνικού Πολιτισμού. Tα δημοσιεύματά του στην ελληνική, γαλλική, αγγλική και ιταλική γλώσσα περιλαμβάνουν πολυάριθμα άρθρα σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά, επιστημονικές μονογραφίες, τα βιβλία Σύμβαση και Aλήθεια, Πολιτικός Σκεπτικισμός, καθώς και συγγραφικές συμμετοχές σε συλλογικούς τόμους στις HΠA και τη Γαλλία. Yπήρξε εκδότης και διευθυντής του περιοδικού Θεωρία και Kοινωνία (εκδ. «Γνώση»). Aρθρογραφεί τακτικά στον ημερήσιο και περιοδικό Tύπο.

Λαμπρές σπουδές. Ήταν μόλις 40 ετών όταν εκλέχτηκε πρύτανης στο Πάντειο.

Αιμίλιος Μεταξόπουλος, 1955-2010.

Δεν είμαι εκείνος που μπορεί να αξιολογήσει το έργο του και την παρουσία του στην επιστημονική κοινότητα. Υπάρχουν αρμόδιοι στα αντικείμενά του. Υπάρχουν και οι φοιτητές του. Και βέβαια υπάρχουν οι συγγραφές του. Πάντως τον θυμάμαι λαμπερό και γεμάτο ενέργεια να μιλάει και να εκθέτει τις απόψεις του. Ως μέσος αναγνώστης, τώρα διαβάζω από το βιβλίο του Αυτοσυντήρηση, πόλεμος πολιτική και ανακαλύπτω έναν λόγο ευθύ, φρέσκο, γοητευτικό, προσωπικό και σκέψεις που είναι επίκαιρες. Πατάει στην κατακτημένη γνώση, δεν διστάζει να κάνει κριτική σε τρέχουσες απόψεις. Είναι ο λόγος ενός διανοούμενου που συνομιλεί με την ιστορία και το παρόν. Σημειώνω μερικά θραύσματα:

Ο χαρτοπαικτικός καπιταλισμός των χρηματιστηρίων ευλόγως μεταστοιχειώνεται σε κουλτούρα των λογοπαιγνίων.

Η φιλοσοφική σκέψη του 20ού αιώνα, σε ορισμένες από τις σημαντικότερες εκδοχές της, υποκατέστησε τα πράγματα με τις λέξεις και τούτο είχε μοιραίες συνέπειες. Όταν, για παράδειγμα, ρήσεις όπως εκείνη του Foucault για τον θάνατο του υποκειμένου -αν υποτεθεί ότι υπήρξε ποτέ ιστορικά το «υποκείμενο» της λογοκεντρικής παράδοσης- εκλαμβάνονταν τοις μετρητοίς, για να οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι οι έμβιοι άνθρωποι μπορούν να ιδωθούν ως απλά λειτουργικά στοιχεία ενός συστήματος γραφής, ενός κειμένου και των αναγνώσεων ή επαναγνώσεών του. Ούτε η γλώσσα συπεριλαμβάνει τα πάντα ούτε η γραφή, προφανώς, συμπεριλαμβάνει τη γλώσσα. Ο πόλεμος, η παραγωγή, το σεξ δεν είναι μόνο γλώσσα ή γραφή, ούτε γίνονται κατανοητά μέσω κάποιας έννοιας της γλώσσας ή της γραφής. Έστω κι αν οτιδήποτε αποφανθούμε περί αυτών τοποοθετείται κατ᾽ ανάγκην στο εσωτερικό ενός γλωσσικού συστήματος το οποίο, με τη σειρά του, δομείται σε συνάρτηση σε συνάρτηση με μια κοσμοεικόνα. Είναι όσα, με το όνομα αυτό, αντιλαμβάνονται οι ζωντανοί, ένσαρκοι άνθρωποι όταν πολεμούν, παράγουν, συνουσιάζονται ή γράφουν. Όταν όμως μάχονται σώμα με σώμα, το αίμα τους «γράφει» ίσως την Ιστορία, αλλά δεν τη γράφει σε γραφήματα ή σε φωνήματα: την πράττει. Με τις λέξεις εκφράζει όσα ήδη «γράφτηκαν», ερήμην λέξεων, και είναι εναποτειθεμένα στα νεκροταφεία και στα ιστορικά αναγνώσματα.

Ο μεταμοντερνισμός είναι και αυτός ο παροξυσμός θρησκοληψίας, δίπλα στα gay and lesbian studies και στις πολιτισμικές σπουδές, στην αγωνία για την «ποιότητα ζωής», στη χορτοφαγία, στον «μαζικό αθλητισμό», στα συνοικιακά γυμναστήρια διακίνησης αναβολικών και φουσκωτών, στα λογοπαίγνια του Derrida, στην αναίμακτη «τρομοκρατία» του Baudrillard, στην «εννοιακή τέχνη» ή τις κατασκευές του Meuys, στα kitsch φυλαχτά των γύφτων στα πανηγύρια του Αγίου Σπυρίδωνος, στο βιντεοκλίπ με το βαθύ φιλί της Madonna στην Britney , στα ανέκδοτα από άμβωνος του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου και στις κολεξιόν του Ishey Miyake, κοντά στα τρεμώδη «λαϊκά αναγνώσματα» του Paolo Coelho. Ακριβώς επειδή ο μεταμοντερνισμός είναι το σύνολο των ηγεμονικών πολιτισμικών εκφράσεων της μαζικοδημοκρατικής κοινωνίας, εντός του αναλυτικού-συνδυαστικού σχήματος σκέψης. Ο καθρέφτης, με άλλα λόγια, της κυρίαρχης μετανεωτερικής κοινωνίας: του μαζικοδημοκρατικού πολτού. Μέσα σε αυτόν ο πορτιέρης του club, ο πανεπιστημιακός, ο πολιτικός, ο ιερωμένος, η τραγουδίστρια-εταίρα, ο ποδοσφαιριστής που φορά τα string (κατά Ηλία Πετρόπουλο, «κουραδοκόφτις) της συζύγου του και ο τραπεζίτης συμψηφίζονται στο ουτιδανό, στη μηδαμινότητα του κενού και νεκρού χρόνου της μετανεωτερικότητας. Σε ένα χαρίεν και γλυκανάλατο μαυσωλείο ιδεών και αισθημάτων.

Η ανάδυση των νέων δυνάμεων, ιδιαίτερα των ασιατικών, θα επαναφέρει στο προσκήνιο το ύψιστο πρόβλημα της σπάνης των αγαθών, πρωτίστως των υδάτινων πόρων, και το ευρωπαϊκό γραφειοκρατικό-τελωνειακό μόρφωμα πιθανότατα θα εξαφανισθεί μέσα στον ανεμοστρόβιλο της πλανητικής πάλης των στερημένων για τον αφανισμό του Εχθρού. Όπως εἰχε προβλέψει ο Κονδύλης, ο 21ος αιώνας θα είναι ενδεχομένως ακόμα αγριότερος και αιματηρότερος από τον 20ό.

Η Ιστορία είναι πάντα έκπληξη, γιατί υπακούει αποκλειστικά στους νόμους της ισχύος, η φαινομενολογία των οποίων είναι ενδιάθετα ανομική – και με αυτήν την περίπου αυταπόδεικτη αλήθεια δεν αμφισβητούμε μόνο το τέλος της Ιστορίας, αλλά και την ιδέα μιας τελολογικά προσδιορισμένης Ιστορίας.

Εξαιρετικά σύγχρονο αλλά και παρά πέρα διαχρονικό ακούγεται η καταληκτήρια πρόταση: Στην Ιστορία το πραγματικό επίκαιρο ποτέ δεν ήταν της μόδας.

Στη δίκη που θα γίνει 21 Φεβρουαρίου 2011 ο Αιμίλιος Μεταξόπουλος δεν θα είναι ενώπιον των ανθρώπινων δικαστών του. Θα είναι αλλού… Και ίσως δικαιωμένος.  Ο Θεός ας τον αναπαύσει!

Βιβλία του Αιμίλου Μεταξόπουλου (επιλογή)

L’ epistemologie de Hobbes: Materialisme et conventionnalisme positiviste après 1650. France, Universite de Paris I Pantheon Sorbonne, 1982.
Σύμβαση και αλήθεια : περιπέτειες της σύγχρονης επιστημολογίας από τη θέση του Duhem έως τη μεθοδολογία του Lakatos. Αθήνα : Παπαζήσης 1988.
Λεβιάθαν: Η ύλη,μορφή και εξουσία μιας εκκλησιαστικής και λαϊκής πολιτικής κοινότητας. Αθήνα : Γνώση 1989.
Πολιτικός σκεπτικισμός : ο μύθος του θεμελίου. Αθήνα : Οδυσσέας 1991.
Περιπλανήσεις και εμμονές. Αθήνα : Λιβάνη c1997.
Αυτοσυντήρηση, πόλεμος, πολιτική. Όψεις του μετανεωτερικού κόσμου υπό το φως της θεωρίας της κοσμοκατασκευής. Αθήνα: Λιβάνη 2005.

Αρθρογραφία για τον Αιμίλιο Μεταξόπουλο

Φωτεινή Τσαλίκογλου, «Αιμίλιος Μεταξόπουλος», Το Βήμα, 23/10/2010.

Στάθης, «Αιμίλιος Μεταξόπουλος, ένας φίλος…». Ελευθεροτυπία, 24/10/2010.

Nίκος Δήμου, «Αντίο Αιμίλιε». Blog Doncat.



18 thoughts on “Έχασε τη μάχη για τη ζωή ο Αιμίλιος Μεταξόπουλος

  1. USER

    Φίλε μου άλλαξε τον τίτλο του άρθρου σου, αν έχανε την μάχη από την ΄ζωή θα κέρδιζε η ζωή άρα θα ζούσε…καλύτερα έχασε την μάχη για την ζωή…
    έχασε την μάχη με τον θάνατο είναι πιο δόκιμο.

    ωραίο το άρθρο σου και δίκαιο όσο αφορά την επιστημονική συνεισφορά του Αιμίλιου στην ελληνική και ευρωπαιϊκή ακαδημαική σκέψη.

  2. ardalion Post author

    @Panos
    Αφήνω ασχολίαστη την αντίδρασή στο κείμενο. Να είσαι καλά.

    @USER
    Σε ευχαριστώ για την υπόδειξη! Ο τίτλος ήρθε εν θερμώ. Όντως, η μάχη είναι με τον θάνατο για να κερδηθεί η ζωή! Πιστεύω πως η σκέψη του θα εκτιμηθεί και θα τοποθετηθεί εκεί που της αξίζει.

  3. Stahis

    Πολύ ώραίο το κείμενό σου! Οτι πιο ψύχραιμο διάβασα σε διάφορα Blogs σήμερα.. λίγες ώρες μετά το θάνατο του!
    Τον είχα καθηγητή πριν πολλά χρόνια στα Ιωάννινα και συμφωνώ απόλυτα με τους χαρακτηρισμούς σου!

  4. ilias/gl

    krima. o thanatos enos synanthrwpou einai lypiro gegonos.

    de gnwrizw to ergo tou kathighth, k de mporw na ton krinw anaforika me to ereunitiko ergo tou.

    to mono pou gnwrizw einai oti sthn panteio synebenan orgia!

  5. stathis

    Για την υπόθεση της Παντείου γνωρίζω ότι γράφτηκε στις εφημερίδες. Οχι από άμεση εμπειρία. Ενδεχομένως να είχε μεγάλες ευθύνες. Πάντως όσο τον γνώρισα εγώ 1985-1988, ήταν δραστήριος κοινωνικότατος με τους φοιτητές του και πολύ ενδιαφέρων να τον παρακολουθείς στις παραδόσεις που έκανε!
    Ενιωσα την ανάγκη να τα γράψω αυτά γιατί σε κάποιο blog διάβασα ότι……….. και ο θάνατος του είναι εικονικός για να γλυτώσει την ποινή!

  6. ardalion Post author

    @Stathis
    Η εμπειρία που αποκτά κανείς από τον δάσκαλό του διαθέτει μια ποιότητα που δεν καταγράφεται από την επίσημη ιστορία. Και για αυτό χαίρομαι που καταθέτεις τη δική σου αίσθηση που έχεις αποκομίσει από τον Αιμίλιο Μεταξόπουλο.

    Οι ευθύνες που μπορεί να είχε στην υπόθεση του Παντείου είναι θέμα της δικαιοσύνης. Από κει και πέρα ο καθένας μπορεί να φτιάξει άπειρα σενάρια και να παίξει ακόμη και με τον θάνατο ενός ανθρώπου. Η ασέβεια προς το γεγονός του ανθρώπινου τέλους είναι απόδειξη της ανθρώπινης κτηνωδίας.

    @ilias
    Ας μην αναπαράγουμε γενικότητες.

  7. ΑΝΔΡΕΑΣ

    ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΤΟ ΣΥΝΤΑΚΤΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΣΕΒΑΣΜΟ ΠΟΥ ΕΠΕΔΕΙΞΕ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΑΙΜ. ΜΕΤΑΞΟΠΟΥΛΟΥ.

  8. Έλένη

    Προς ardalion

    Ευχαριστούμε!!! Το κείμενο σας μια οάση στην περιρεουσα χυδιαότητα, την ανθρωποφαγία των ημερών.
    Μακάρι τέτοιας στοχαστικής και βαθύτατα ανθρωπιστικής εμβέλειας κείμενα να μπορούσαν να λειτουργήσουν σαν αντίδτο στο εκκολαπτόμενο αυγο του φιδιού. Ο Αιμίλιος δεν θα είναι εδώ να το βλέπει να γιγαντώνει, να απλώνει το μένος και τα σκοτάδια του παντού. …ΚΑΛΟ ΤΟΥ ΤΑΞΙΔΙ.
    Διαπομπεύθηκε από ανάξιους θεσμούς και ανάξιους ανθρώπους. Η υπενθύμιση της σκέψης του που κάνατε στο κειμενο σας΄, ας είναι το πιο ουσιαστικό στεφάνι, η πιο αρμόζουσα προσευχή, στην πολιτική κηδεία του που θα γίνει σε λίγες ώρες

    και πάλι αγαπητε ardalion σε ευγνωμονούμε……

  9. fani

    Eπεσα τυχαία στο blog. ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ.

    Συγχαρητήρια και σε όλους τους σχολιαστές….Μας κάνετε το μεγαλύτερο δώρο. Σε αυτούς τους σκοτεινούς καιρους μας επιτρέπετε να πιστέψουμε οτι ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΥΠΑΡΧΕΙ. …..Ενα διαμάντι που λάμπει μέσα στα σκουπίδια. (Ενα απλό σερφάρισμα στο διαδίκτυο και στους σχολιαστές του αρκεί….) Η κρίση αυτή που περνάμε ειναι και μια κρίση του σκέπτεσθαι, σε αυτή την υπόθεση το ardalion weblog ΄προσφέρει ένα σημαίνον ΔΩΡΟ. ΕΥΓΕ!!!!!!! Απειρες φορές.

  10. ardalion Post author

    @ΑΝΔΡΕΑΣ
    Σε ευχαριστώ πολύ όπως και τους άλλους αναγνώστες του κειμένου μου.

    @Ελένη
    Ναί. Η σκέψη θα μείνει πέρα από τα ανθρώπινα πάθη. Και τον κανιβαλισμό. Και η σκέψη αυτή που διακρίνεται για τον φιλοσοφικό στοχασμό της θα γονιμοποιεί.

    @fani
    Όταν βλέπουμε πως αξίζει κάτι ας το αναδεικνύουμε. Αυτό που βλέπω στον Μεταξόπουλο είναι, κυρίως, έναν άνθρωπο που σκεπτόταν. Και με ενδιαφέρει η παρουσία του με την ιδιότητα του δασκάλου. Και όσο μπορούμε να χτυπήσουμε την απαιδευσία και τη βαρβαρότητα που μας πολιορκεί…

    @ΓΙΑΝΝΗΣ
    Καλό ταξίδι! Στη χώρα των ζώντων!

  11. Βασίλης

    ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟΣ ΩΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ
    ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟΣ ΩΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ
    ΚΑΛΟ ΤΑΞΙΔΙ ΔΑΣΚΑΛΕ (από έναν μαθητη σου και συνεργάτη)

    ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

  12. κριτων μεταξοπουλος

    θα ηθελα ως αδελφος του να σας ευχαριστησω απο καρδιας για τα σχολια σας.
    και τρον συντακτη για την ψυχραιμη αντιμετωπιση αλλα ιδιαιτερα τους μαθητες κι “αναγνωστες” του για το σεβασμο στη σκεψη και την προσωπικοτητα του αιμιλιου.

  13. Al Andalus

    Εξαιρετικός δάσκαλος, εμπνευσμένος ομιλητής, ξεχωριστό μυαλό. Ο Αιμίλιος όμως δεν τα είχε όλα… Δεν υπήρξε ποτέ τσιράκι κανενός ή έστω συμβιβάσιμος και ρουφιάνος προκειμένου να επιβιώσει σ’ένα πόλεμο που θα τον εξόντωνε. Δεν ήταν από αυτούς που όταν δουν ότι απειλούνται, την κάνουν με οποιοδήποτε τρόπο. Ένας άνθρωπος με ανθρώπινα πάθη αλλά βαθιά ηθικός και ευαίσθητος. Αυτό το πλήρωσε σε μια εποχή που όλα τα λαμόγια τη γλιτώνουν. Ο Αιμίλιος δυστυχώς ήταν το ιδανικό εξιλαστήριο θύμα και δεν το πλήρωσε μόνο με 25 χρόνια φυλακή, το πλήρωσε με την ίδια του τη ζωή. Η απώλεια όμως όλη δική μας, εμείς χάσαμε, εμεις στερούμαστε της σκέψης του και των γραπτών του. Το πλέον τραγικό; Όποιος έτυχε να παρακολουθήσει αυτή την περιβόητη «δίκη» γνωρίζει από πρώτο χέρι ότι ο Αιμίλιος καταδικάστηκε χωρίς να προκύπτει από καμία μαρτυρία – καμία απόδειξη ή έστω μια υπογραφή…

  14. ardalion Post author

    @ Βασίλης, @ Al Andalus
    Ήσασταν τυχεροί που είχατε δάσκαλο τον Μεταξόπουλο!

    @ Κρίτων Μεταξόπουλος
    Εύχομαι δύναμη σε όλη την οικογένειά σας. Το έργο και η σκέψη του Αιμίλιου θα είναι κοντά μας. Πάντοτε!

  15. ilias/gl

    @ ardalion
    den einai katholou genikotites auta pou synebenan stin panteio.

    to gegonos oti kapoios mporei na einai poly kalos epistimonas de synepagetai oti einai kai timios h estw kalos diaxirisths otan brethei se thesh pou apaitei tetoies aretes kai ikanotites adistoixa.

    oi katigories gia ton eklipwn einai poly sygekrimenes kai katholou aoristes h genikes.

    gia genikotites mporeis na diabaseis ta biblia tou. oles oi koinwnikes epistimes genikothtes aforoun.

    twra pou egina poly sygekrimenos tha me peis endexomenos kako. sto proigoumeno mynhma pou milisa poly eugenika me eipes geniko.

    symbouli: min anoigeis to stoma kai na anazitas panta thn alitheia.

    xx

  16. ilias/gl

    signwmi gia to lathos: den eprepe na grapsw katigories. eprepe na grapsw poines. twra an den empisteueste thn ellhnikh diakiosynh, grafte akomi ena post. xwris gebikothtes sas parakalw, k me sygekrimena stoixeia.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s