Στον Άγιο Παντελεήμονα: Μήνυμα καταλλαγής ή κοσμικό show;

Τα ηχεία στο προαύλιο μαρτυρούσαν ότι αναμενόταν πλήθος μεγάλο. Στην πραγματικότητα γύρω από τον ναό βρέθηκαν διασκορπισμένα άτομα οι οποίοι είχαν προσπαθήσει να εισέλθουν, αλλά έμειναν εκτός του νυμφώνος. Μερικοί θερμόαιμοι ανέβασαν τους τόνους κραυγάζοντας συνθήματα υβριστικά για τους επίσημους. Δεν ήταν πάνω από 20-30.

Μια κυρία περιποιημένη μου παραπονέθηκε πως δεν την άφησαν κι εκείνη να μπει. Αλλά θα ήθελε να έρθει και αύριο και μεθαύριο στο ναό. Όμως δεν θα έχει αστυνομία. Και έτσι θα προτιμήσει να μείνει σπίτι της. Φοβάται.

Τελικά, κατάφερα να περάσω τις καλά φρουρημένες θύρες και να ζήσω τη συναυλία στον Άγιο Παντελεήμονα. Πρώτη φορά μου τύχαινε να βλέπω τόση αστυνομία περιμετρικά και κυρίως μπροστά από τις πύλες χριστιστιανικού ναού. Συνθήματα επαναλαμβανόμενα σε διαστήματα του δεκάλεπτου εμπόδιζαν τη σωστή ακρόαση της μουσικής. Και έξω. Και μέσα. Το πρόγραμμα; Χριστιανοκεντρικό: Ύμνοι των Χριστουγέννων, το έργο του Μ. Αδάμη Εν χορδαίς, ένα απόσπασμα την κρεολή λειτουργία, Κορέλι (Concerto grosso των Χριστουγέννων) αλλά και Άξιον εστί των Ελύτη-Θεοδωράκη. Επιλογές που ταιριάζουν στο κλίμα των ημερών όταν αισθάνεσαι ότι σε αυτές τις μέρες που πλησιάζουν κάτι κυοφορείται μυστικά…

Ο ναός μετατράπηκε σε συναυλιακό χώρο για να εξυπηρετήσει το άνοιγμα του Μεγάρου Μουσικής προς τον λαό, αφού βρήκε σύμφωνη την αρχιεπισκοπή Αθηνών. Αλλά αμφιβάλω εάν πραγματώθηκαν οι προσδοκίες περί Αλληλεγγύης, Ανεκτικότητας και Κοινωνικής Σύγκλισης που διαβάσαμε στις αναγγελίες του γεγονότος. Προσωπικά σκέφθηκα ότι νά, δύο πρόσωπα που θεσμικά είναι υπεράνω κομμάτων επισκέπτονται την ταλαίπωρη περιοχή και βρήκαν τον μουσικό πολιτισμό ως γέφυρα για αυτή την κοινή τους εμφάνιση. Έτσι απλά και αυθόρμητα.

Είπα, ναί. Ένα χρόνο μετά τις εκλογές, και αφού δεν έχει αλλάξει τίποτα στις γειτονιές με τους βρώμικους σκοτεινούς δρόμους κάποιοι έρχονται να φέρουν ένα μήνυμα συμφιλίωσης. Και αυτό είναι καλό. Και πρέπει να υποστηριχθεί. Mε άλλα λόγια επικροτώ την παρουσία του αρχιεπισκόπου στην εκδήλωση, όπως και την εμφάνιση του σεβάσμιου Αλβανίας Αναστασίου.

Βλέπω τους δυο πρωταγωνιστές της βραδυάς να κάθονται σχεδόν στο κέντρο του ναού, στα όρια του ομφάλιου. Αυτά τα δύο πρόσωπα, Αρχιεπίσκοπος και Πρόεδρος είναι σα να λένε: και τώρα η σειρά σας, κύριοι που έχετε λόγο και εξουσία. Αμάν, κάντε κάτι. Ο κόσμος δεν αντέχει. Γιατί χωρίς πολιτική για την αναβάθμιση της περιοχής για να εξαλειφθεί η εγκληματικότητα με κατοίκους που θα αισθάνονται ασφάλεια παρόμοια εγχειρήματα θα περνάνε απαρατήρητα.

Αλλά εάν η μουσική είχε κάποια συμβολικότητα σε ποιους απευθυνόταν αυτή η συναυλία; Στους νέους, σύμφωνα με δελτία τύπου και δηλώσεις των αρμοδίων. Και ποιούς ακριβώς νέους; Εάν δούμε το πρόγραμμα και τις επιλογές με κριτήριο το θρήσκευμα φαίνεται πως απευθυνόταν σε Ορθόδοξους και Καθολικούς. Γιατί δεν μπορώ να φανταστώ ότι τα κορίτσια από τη Σομαλία που μπορεί να περιδιάβαιναν στην πλατεία θα καταλάβαιναν και πολλά από Κορέλι ή από την λειτουργία λάτιν που τραγούδησε ο Γ. Νταλάρας. Ίσως οι Ιρανοί που βρέθηκαν σε ένα παγκάκι να ένιωσαν κάτι από τα μελίσματα της χορωδίας που διηύθυνε δεξιοτεχνικά ο Αχιλλέας Χαλδαιάκης.

Στην περιοχή οι πολώσεις δεν είναι μεταξύ ετεροδόξων αλλά μεταξύ ετεροθρήσκων. Το ισλαμικό στοιχείο είναι αυτό που προβάλλει, όπως είδαμε και στις δημόσιες προσευχές πρόσφατα. Θα περίμενε λοιπόν κανείς να ακούσει μουσουλμανικά μουσικά μέλη να διαλέγονται με ευρωπαϊκές συνθέσεις (δυτικές και βυζαντινές), ως μια αντιπροσώπευση του ψηφιδωτού πολιτισμών που σχηματίζουν οι κάτοικοι στην περιοχή του κέντρου. Θυμίζω πως ανάλογες συναυλίες έχουν γίνει στο παρελθόν τόσο στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (2006) όσο και στην υπέροχη συνάντηση της Αγία Ειρήνης Κωνσταντινούπολης (2000) με τη συμμετοχή της εξαιρετικής Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας του Λυκούργου Αγγελόπουλου και μουεζίνιδων Οθωμανών. Εκεί έγινε πραγματικός μουσικός διάλογος με έντονο το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού… Μια συνάντηση πολιτισμού που θα σόκαρε πολλούς «υπερέλληνες» ή «ευσεβείς». Η διαφορά, βέβαια, είναι πως η Αγία Ειρήνη στη Βασιλεύουσα είναι ένας ναός που ποτέ δεν έγινε τζαμί και τώρα λειτουργεί ως μουσείο.

Εδώ, στον Άγιο Παντελεήμονα, ίσως τον μεγαλύτερο νεώτερο ναό των Βαλκανίων μέσα στην αίθουσα υπήρχε μια αμηχανία η οποία οφειλόταν τόσο στην καινοτόμο (θα έλεγα βίαιη) χρήση του λατρευτικού χώρου (από κάποιους θα ερμηνευθεί η συναυλία ως απόπειρα βεβήλωσης του χώρου), όσο και στην αίσθηση του εξωτερικού περιβάλλοντος με τα συνθήματα προκαλώντας ένταση και ερωτηματικά.

Ένα περιστέρι κάποια στιγμή σαν να ζωντάνεψε από μια τοιχογραφία, πέταξε στους θόλους του ναού και προσγειώθηκε κοντά στα πόδια του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο Πρόεδρος μειδίασε στη θέα του.

Θεωρώ πως αν και σαν ιδέα δεν ήταν άσχημη η εκδήλωση έπασχε στην υλοποίηση με την έλλειψη οργάνωσης αλλά και στην προβληματική σκοποθεσία. Τα πράγματα έδειχναν να έγιναν βιαστικά. Από την άλλη σκέπτομαι πως εάν το Μέγαρο (ταυτίζεται στη συνείδηση των πολλών με την κοσμική Αθήνα) θέλει πραγματικά να πλησιάσει τους νέους της περιοχής ας οργανώσει εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία των γειτονιών πάνω και κάτω από την οδό Αχαρνών αξιοποιώντας και τη μουσική σαν μέσον που ενώνει τους διαφορετικούς που δεν είναι βέβαια απλώς χριστιανοί, αλλά και μουσουλμάνοι, και ινδοί και βουδιστές.

Αλλά δεν θέλω να γκρινιάζω. Κλείνοντας αυτές τις άτακτες σκέψεις θέλω να πω ότι εάν η προσπάθεια αυτή δεν έχει συνέχεια θα παραμείνει στις συνειδήσεις των περισσότερων ως ένα κοσμικό show εντυπώσεων  που απέβλεπε στον περιστασιακό κατευνασμό των πολιτών που οργίζονται βλέποντας να τρέχουν οι αλλαγές καθημερινά και να τους ξεπερνούν…

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s