Category Archives: ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Η τρέλα του Ηρώδη

Επιστρέφω στον Ρωμανό τον Μελωδό, γιατί τα έχει πει όλα. Ή σχεδόν όλα. Στον Ρωμανό δεν ξεχωρίζω απλώς την ευφυία του καλλιτέχνη και τη λατρεία στο κάλλος, αλλά κάτι το οποίο στην ορθόδοξη παράδοση δεν το συναντούμε συχνά σε επίσημα λατρευτικά κείμενα. Ή εάν υπάρχει υποτιμάται και δεν αναδεικνύεται. Εννοώ, μια έμφαση στα συναισθήματα, και εκρήξεις συγκίνησης στα απλά και ανθρώπινα πράγματα. Κάτι που μας φέρνει πάρα πολύ κοντά στα πρὀσωπα των ιστοριών που διηγείται σαν ένας τροβαδούρος παρασύροντας το κοινό του σε ταυτίσεις και συμ-μετοχή στα δρώμενα.

Ο σεβασμός του Ελύτη («Pωμανός ο Mελωδός», Eν λευκώ, εκδ. Ίκαρος, Aθήνα 1993) επικυρώνει τη σημασία που είχε ο ποιητής από τη Συρία για τη γενιά του ᾽30:

Oι χρόνοι που ακολούθησαν μας έδωσαν ασφαλώς περισσότερο έμπειρους στο χειρισμό της γλώσσας υμνογράφους. Όμως αυτός, ο πρώτος, παραμένει μοναδικός· ο πλησιέστερος και προς τους αρχαίους και προς τους σύγχρονους ποιητές μας· ένας κρίκος ανοξείδωτος ανάμεσα σε δύο μεγάλες περιόδους ενός και του ίδιου πολιτισμού. Aυτός επέτυχε να διατηρήσει και ν’ ανανεώσει τους εκφραστικούς πυρήνες που πρέπουν στο ήθος του ελληνικού λόγου. Kαι αυτός θεμελίωσε αρχιτεκτονήματα που ο ἰδιος σχεδίασε πάνω στις ανάγκες της συγγραφικής του αποστολής. Tα δύο αυτά, επιστεγασμένα από την ηθική του προσωπικότητα, την αναπτυγμένη στο μάκρος μιας συνεπέστατης προς τις ιδέες του ζωής, είναι που του έδωσαν το δικαίωμα να πλαγιοϋπογράφει τις συνθέσεις του με την τόσο περήφανη, στο βάθος, ρήση: Tούτο του ταπεινού Pωμανού. 

Στέκομαι στον ύμνο του Ρωμανού που αφορά τον Ηρώδη τον «ωμότατο» σφαγέα και τον παραλογισμό του στο Κοντάκιον τῶν ἁγίων νηπίων, φέρον ἀκροστιχίδα τήνδε: τοῦ ταπεινοῦ Ῥωμανοῦ. Αν και έχει αμφισβητηθεί το γεγονός της βρεφοκτονίας ο Ηρώδης ο Α´ ή  Μέγας ( 73 π.Χ. – 4 μ.Χ) υπήρξε ένα τέρας αφού σκότωσε τη γυναίκα του Μαριάμνη και δύο παιδιά του. Πιστεύω ότι αυτή η ποιητική ανάγνωση της βιβλικής ιστορίας του από τον Ρωμανὀ είναι η καταρράκωση κάθε ανθρώπινης, εδώ πολιτικής εξουσίας: «το κράτος του Ηρώδη καθαιρείται». Ταυτόχρονα, δεν αγνοεί την ανθρώπινη πλευρά του και διεισδύει στον ψυχισμό του με λεπτές αναλύσεις. Κυρίως αντιλαμβάνεται τον παραλογισμό του. Ο Ηρώδης δεν ήταν στα καλά του, όταν αποφάσισε να φονευθούν τα μωρά: είχε μανιάσει και «ἐσκοτίσθη τὰς φρένας».

 

  ὥσπερ πῦρ ἐγένετο    καὶ βολίδας ἐξέπεμπεν    τῆς ὀργῆς τὰ ὁρμήματα,
  οὐ φλέγων ἐν ἀκάνθαις,    ἀλλὰ φονεύων βρέφη
    καὶ καταμολύνων    αἵμασι τὴν γῆν·
ἐσείσθη γὰρ τὸν νοῦν    καὶ ἐσκοτίσθη τὰς φρένας,
    οὐκ ἀπὸ μέθης,    ἀλλ’ ἀπὸ φθόνου· 

 

 

Ο Ηρώδης θερίζει ως σίτο τα άκακα βρ�φη.

Duccio di Buoninsegna, Η σφαγή των νηπίων, 1308-1311.

Έχει, λοιπόν ενδιαφέρον, ότι ο Ηρώδης αν και «θερίζει τὰ νήπια ὥσπερ σῖτον» είναι «ὀδυρόμενος» και παρουσιάζεται απογυμνωμένος από το μεγαλείο του με εικόνες που τονίζουν πόσο φοβισμένος είναι, πόσο νήπιο νιώθει, αλλά και ταραγμένος, τρέμει, πενθώντας από τη γέννηση ενός βρέφους. Διατάσσει το στράτευμα να σκοτώσει τα μικρά και οι στρατιώτες φοβούνται ότι θα γελοιοποιηθούν και αναρωτιούνται:

 

Ποῖος γὰρ τῶν ἀφρόνων    ἀνθρώπων οὐ γελάσει
    ὅτι κατὰ νηπίων    στρατευόμεθα; 

 

155905153_9e87521ce0_m

«Πατέρες ἔκλαιον υἱοὺς καὶ μητέρες σὺν αὐτοῖς», λέει ο Ρωμανός για τη σφαγή των νηπίων. Ο σημερινός Ηρώδης δεν κάνει διάκριση στο φύλο των άκακων παιδιών που δολοφονεί. (Πηγή: christopherhitchenswatch.blogspot.com)

 

Από την πλευρά εκείνων που ἐκλαψαν τα αθώα παιδιά (τόσο δυνατός θρήνος σαν βροντή που έπεσε στη γη) δεν είναι μόνο οι άνθρωποι αλλά συμπάσχει όλη η φύση κλαίγοντας:

 

 Ὁ ἦχος τῶν θρηνούντων    τοὺς νέους παῖδας
    ὡς βροντὴ ἐπὶ γῆς    κτύπον ἐποίει·
    βουνοὶ γὰρ καὶ φάραγγες    καὶ κοιλάδες τῶν ὀρῶν    ἀντηχοῦντες ὠλόλυζον·
  τὴν οἰμωγὴν ἐκείνην    ὥσπερ ἀφομοιοῦντες,
    συνέπασχον ἀλλήλοις    συγκοπτόμενοι. 

 

 

Είναι τόσο κακός ο Ηρώδης που δεν σκέπτεται ούτε τους γονείς των άκακων παιδιών:

 

Ὢ κακία, ὢ μανία    τοῦ βασιλέως.
    Ὢ ἀνοίκτιστος τρόπος,    ὅτι νηπίοις
    πόλεμον ἐξήγειρε,    καὶ τὸ γένος τὸ ἴδιον    οὐδὲ ὅλως ᾠκτείρησε.
  Τῶν τέκνων τῶν ἰδίων    οὐχ ὑπεμνήσθη τότε,
    οὐδ’ ὅτι μία φύσις    τοῖς πᾶσίν ἐστιν· 
οὐκ ᾤκτειρεν γονεῖς,    ἀλλ’ ὀργισθεὶς ἐμεθύσθη
    καὶ ἑαυτόν τε    πρῶτον ἠγνόει,    καὶ τότε πάντας    τοὺς ὁμοφύλους,
ἐπιδραμὼν τοῖς ἅπασιν    ὥσπερ θηρίον ἄγριον,
    ὅταν φεύγῃ τοὺς βάλλοντας    παγίδας καὶ διώκοντας.
 

Πατέρες ἔκλαιον υἱοὺς    καὶ μητέρες σὺν αὐτοῖς,    καὶ οὐδὲν τὸν ἀναιδῆ 
    ἔμελε περὶ αὐτῶν,    ἀλλ’ ἢ μόνον αὐτὸς    τοῦτο ἐφρόντιζε θρηνῶν

 

    ὅτι τὸ κράτος αὐτοῦ    καθαιρεῖται ταχύ.

 

 

Guido Reni, Η σφαγή των νηπίων, 1611 (λεπτομ�ρεια).

Guido Reni, Η σφαγή των νηπίων, 1611 (λεπτομέρεια).

Είναι απίστευτα ακριβής στις περιγραφές των σφαγών που προκαλούν φόβο και πόνο, όπως όταν τα παιδάκια που σφάζονται κρατούν στο στόμα με τα τρυφερά δόντια τους τις θηλές των μητέρων τους:
Μαχαίραις ἀνηλεῶς    ἀπεκτάνθησαν,
    ὡς ἐν σχήματι φόνου,    ἄμεμπτα βρέφη.
    Τὰ μὲν ἐκεντήθησαν    ἀπρεπῶς καὶ ἀπέψυξαν,    τὰ δὲ διεμερίσθησαν·
  ἄλλα κάρας ἐτμήθη,    τοὺς μασθοὺς τῶν μητέρων
    καθέλκοντα καὶ γάλα    ποτιζόμενα,
ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν    ἐν τοῖς μασθοῖς κρεμασθῆναι
    τὰ τῶν νηπίων    σεπτὰ κρανία,    καὶ τὰς θηλὰς δὲ    κατασχεθῆναι
ἔνδον αὐτῶν τοῦ στόματος    τοῖς ὀδοῦσι τοῖς τρυφεροῖς.
 

Διπλαῖ τότε γέγοναν    ὀδύναι καὶ ἀφόρητοι
  ταῖς θηλαζούσαις γυναιξὶ    διασπωμέναις φυσικῶς    ὑπὸ παίδων διετῶν,
    στερουμέναις δὲ αὐτῶν,    ὡς φησὶν ὁ βασιλεύς·    διὰ τοῦτο καὶ θρηνεῖ
ὅτι τὸ κράτος αὐτοῦ    καθαιρεῖται ταχύ.

 

Τα αθώα μικρά.

Τὰ μὲν ἐκεντήθησαν ἀπρεπῶς καὶ ἀπέψυξαν, τὰ δὲ διεμερίσθησαν. (Πηγή: christopherhitchenswatch.blogspot.com)

Το μεγάλο μάθημα από την ποίηση του Ρωμανού είναι ότι ο Ιησούς-βρέφος δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τη γραφικότητα και τον ρομαντισμό που έχουμε τραφεί, που χαϊδεύει παιδικές μνήμες και γλυκερές φαντασιώσεις. Αντίθετα από τη στιγμή που έρχεται στον κόσμο συναντά εχθρότητα, μίσος και οργή. Είναι ο στόχος της πολιτικής εξουσίας που τρέμει μήπως χάσει τα ηνία της.
Κατά τον Ρωμανό ο Ηρώδης είναι άδικος και παράνομος. Ένας κτηνώδης φονιάς, ωστόσο που γίνεται παιδοκτόνος από φόβο, αλλά είναι συνάμα και αλαζόνας και κακός.
Πόσο επίκαιρο, ή μάλλον, πόσο πολύ διαχρονικό,  μου ακούγεται…
*Τα αποσπάσματα είναι από την κριτική έκδοση του ύμνου 15 της σειράς Sources chrétiennes: J. Grosdidier de Matons, Romanos le Mélode. Hymnes, Παρίσι 1964-1981.

ΔIAΨEYΔΩ

κατηγορηματικά ότι οι στην Aμερική φοβούνται τον θάνατο. Aντιθέτως, διαπιστώνω μια σχέση με τους κεκοιμημένους. Σίγουρα η εμπειρία του θανάτου έχει την εμπορική του διάσταση. Tο μακιγιάζ του νεκρού προσφέρεται ως μια υπηρεσία στην οικογένεια που δεν θέλει να δεχτεί την αλήθεια της θνητής φθοράς. Ίσως πρέπει να μιλήσουμε για ποια εθνικότητα ή ποια θρησκευτική πίστη τρέμει το αναπόδραστο γεγονός του θανάτου. 

tombs

Όμως, ποιοι είναι αυτοί που έφεραν στις γιορτές στεφάνια από έλατα με κόκκινες κορδέλες ή απλά στεφάνια με μπάλες στολίδια, ακόμη και μικρά χριστουγεννιάτικα δέντρα πάνω στα μνήματα του κοιμητηρίου;

 

tree 

Go, tell it on the mountain

Τα παιδιά της χορωδίας την παραμονή τραγούδησαν και το γνωστό παραδοσιακό χριστουγεννιάτιο άσμα Go, tell it on the mountain*.

Διάλεξα το βίντεο που ακολουθεί γιατί μουσικά πλησιάζει αυτό που άκουσα στην εκκλησία των Πρεσβυτεριανών.

*Το τραγούδι είναι αφροαμερικανικό spiritual, διασκευή του John Wesley (Work II, 1907).

Go, tell it on the mountain,

Over the hills and everywhere

Go, tell it on the mountain,

That Jesus Christ is born.


 

While shepherds kept their watching

Over silent flocks by night

Behold throughout the heavens

There shone a holy light.


 

The shepherds feared and trembled,

When lo! above the earth,

Rang out the angels chorus

That hailed the Savior’s birth.


 

Down in a lowly manger

The humble Christ was born

And God sent us salvation

That blessèd Christmas morn.

.
Go, tell it on the mountain,

 

Η Μαρία και το ζωντανό μωρό

24 Δεκεμβρίου, 3 το μεσημέρι.

Σήμερα, κατάλαβα πώς τα Χριστούγεννα μετατρέπονται σε παιδικό πάρτυ. Ο σκοπός μου ήταν να φτάσω στη λίμνη και το ποτάμι. Βλέπω τόσο καιρό στον χάρτη τα μπλε του κομμάτια με τα σημεία των υγρότοπων και θέλω, επιτέλους, να φτάσω. Όμως το ανέβαλα γιατί είδα κόσμο να μπαίνει στο κτίσμα που αναβιώνει δουλικά τον αρχαιοελληνικό ρυθμό. Θα μπω. Είναι παραμονή Χριστουγέννων, νά, εδώ, γιορτάζουν. Στην είσοδο ένας πανύψηλος κουστουμαρισμένος κύριος μας έδωσε το Πρόγραμμα. Είμαι τυχερός αφού θα δω ένα γνήσιο Christmas Pageant! Ένα, δηλαδή, Χριστουγεννιάτικο θέαμα.

Ο χώρος είναι πλημμυρισμένος από οικογένειες σε πλήρη ανάπτυξη, με παιδιά, γιαγές και φίλους. Όλοι λευκοί στην εκκλησία των Πρεσβυτεριανών, όπου μέσα τα πάντα είναι βαμμένα λευκά. Αν υπήρχε έστω κι ένας μαύρος ή Ινδιάνος θα ξεχώριζε. Στην άδεια κόχη του ναού έχουν βάλει κόκκινα αλεξανδρινά. 

Η έναρξη σημαίνεται με παιδιά που ανάβουν κεράκια που θα φωτίσουν όλη τη γιορτή. Ο πάστορας υποδέχεται τον κόσμο, καλεί στη λατρεία, θα έχουμε ένα είδος ακολουθίας, κάνει μικρά αστεία, οι άνθρωποι γελούν για να ακολουθήσει το πρόγραμμα. Ύμνοι, τραγούδια, κάλαντα, μια παιδική ουράνια χορωδία κρυμμένη στον εξώστη και το όργανο να δίνει πάντοτε τον τόνο. Μια αφηγήτρια διηγείται και από την είσοδο του ναού έρχονται παιδιά ντυμένα αγγελάκια, βοσκοί και μάγοι.

Ι. THE PROMISE: ΟΙ προφητείες με παιδάκια ψηλά από τον εξώστη να απαγγέλουν.

ΙΙ ΤHE FAITH: O ευαγγελισμός. Η Μαρία φοράει μπλε σατέν φόρεμα και γκριζογάλανο μαντήλι.

ΙΙΙ THE HOPE Η Μαρία, ο Ιωσήφ και το βρέφος. Τη στιγμή της γέννησης θα φτιάξουν ένα ζωντανό ταμπλώ μπροστά μας. Η Μαρία κρατάει κούκλα. Αλλά, αν κοιτάξεις λίγο καλύτερα έχει στα χέρια ένα ζωντανό μωρό που συμμετέχει χωρίς καμιά διαμαρτυρία.

THE SHEPHERDS AND THE ANGELS

Δίπλα μου έκατσαν δύο κορίτσια δεκαπεντάχρονα. Είναι μόνα. Ένα κινητό στην αθόρυβη αναβοσβύνει στα πόδια της μίας. Ξέρουν όλους τους ύμνους απέξω.

THREE KINGS OF ORIENT Offering and Offertory time: Ο δίσκος για προσφορές. Εδώ, μπροστά σε κάθε κάθισμα θα βρεις φακελλάκια, όπου μπορείς να βάλει το ποσόν που έχει και ο διπλανός σου να μη μάθει ποτέ τι έβγαλες από την τσέπη. Ρίχνω ένα χαρτονόμισμα.

IV THE PROCLAMATION HYMN: Joy to the World!

Είναι η στιγμή που περιμένουν όλοι. Τα παιδιά μπορούν να πλησιάσουν τους βοσκούς, τους τρεις βασιλιάδες και φυσικά το ζωντανό βρέφος. Η οδηγία του προγράμματος είναι να μείνουν για μία ή δύο στιγμές και μετά να επιστρέψουν στις θέσεις τους για να έρθουν και άλλοι. Τα φλας αστράφτουν. Η ανάγκη της τιμής και της προσκύνησης. Η ανάγκη της βεβαιότητας, ότι είναι εκεί η προσδοκία. Ότι το μωρό γεννήθηκε κι είναι ζωντανό. Ό,τι ειπώθηκε και τραγουδήσαμε είναι πραγματικότητα! Ναί, μπορούν να το αγγίξουν τα παιδιά να το λατρέψουν οι πιστοί της κοινότητας…

 

Ιερέας Ντέμπορα

Κυριακή 23 Δεκεμβρίου 2007

Το δέρμα μαύρο, καταγωγή αφροαμερικάνικη, είναι γυναίκα, και είναι ιερεύς. Εδώ, τη λένε με το επώνυμό της. Εγώ, δεν αλλάζω τις συνήθειές μου. Θα την προσφωνώ με το μικρό της: Ντέμπορα!

Είχα την ευκαιρία να τη δω άλλη μια φορά. Ήταν η μέρα των ευχαριστιών. Η εθνική γιορτή του τόπου. Είχε μιλήσει με θέμα Thanks giving every day. Σήμερα θα μιλήσει για την ιστορία του Iωσήφ. Προπαραμονή των Xριστουγέννων. Θέμα απόλυτα αρμόζον.

 Ο χώρος που θα μιλήσει η πάστορας Ντέμπορα, ναός που μιμείται το γοτθικό αρχιτεκτονικό ρυθμό: Μακρόστενο κτήριο, με πέτρινο εσωτερικό, βιτρώ με κυρίαρχο το μπλε χρώμα που σπάει την κρύα ατμόσφαιρα της πέτρας, μία τράπεζα στην κόχη του ανοιχτού ιερού, με έναν σταυρό επάνω. Ένα αστέρι που σχηματίζεται από προβολείς φωτίζει ένα ανάγλυφο της οροφής. Ο τόνος των ημερών δίνεται από ένα στεφάνι καρτποστολικό, από κωνοφόρο με τέσσερα κεριά αναμένα. Εδώ τελούνται ακολουθίες και λειτουργίες οικουμενικές. Είναι δεκτοί οι πιστοί όλων των χριστιανικών δογμάτων χωρίς διακρίσεις ομολογίας. Η ιδέα πανέμορφη: όλοι είμαστε μια οικογένεια, ενωμένοι στο όνομα και κυρίως στο σώμα του Ιησού Χριστού.

Το είπα στον κολλητό μου. Ενθουσιάστηκε στην ιδέα. Να πας, να λειτουργηθείς, μού είπε, αφού δεν έχεις άλλη επιλογή, εκεί που βρίσκεσαι. Αλλά, να μην κοινωνήσεις, συμπλήρωσε με στόμφο. Ναί, να συμπροσευχηθείς, επανέλαβε. 

Ναι, πήγα, για δεύτερη φορά. Είχα ακούσει για την οικουμενική κίνηση, ήξερα ότι οι παλαιοημερογίτες και οι ζηλωτές της Ορθοδοξίας κατήγγειλαν όλες αυτές τις απόπειρες διαλόγου, όμως εγώ, εδώ έχω αυτή την ευκαιρία: να δω και να παρατηρήσω το λατρευτικό τυπικό μιας οικουμενικής λατρείας.

Στην είσοδο μας μοιράζουν το πρόγραμμα της ακολουθίας. Όπου υπάρχει αστερίσκος θα πρέπει να σταθούμε όρθιοι. Ο παρουσιαστής μας καλωσορίζει και αναγγέλει το τι θα επακολουθήσει. Είναι ο κρίκος για τα μέρη της λειτουργίας.

Ο ιερέας μας καλεί να συμμετάσχουμε στη λειτουργία. Έχει προηγηθεί ο ύμνος 103: Watcher, Tell Us of the Night.  Eίναι ένας ύμνος που γράφτηκε το 1825 από έναν γλωσσολόγο, τον John Bowring, μέλος της Bουλής και κυβερνήτης του Xονγκ Kονγκ! Στη συνέχεια, οφείλουμε να ψάλλουμε όλοι μαζί «Ω, έλα, ω έλα, Eμμανουήλ» αλλά η συμμετοχή του κοινού είναι ανύπαρκτη και τότε συνειδητοποιώ ότι λείπει η χορωδία. Τη μουσική τη γνωρίζει ο ιερέας, η πάστορας Ντέμπορα και η διακόνισσα.

Η υπνωτική φωνή του leader (ιερέα) μας καλεί  να εξομολογηθούμε δημόσια, στον Θεό και στον γείτονα τις αμαρτίες μας. Ακολουθεί ένα ανάγνωσμα του Ησαΐα, μια προφητεία για τη γέννηση του Χριστού, παρεμβάλλεται ένα υπέροχο σόλο του Χαίντελ από τενόρο –η φωνή του χωρίς μικρόφωνο σχίζει τον αέρα του ναού– για να ακολουθήσει το ευαγγέλιο από τον Ματθαίο (1,18-25). Ακριβώς, μετά το ευαγγέλιο είναι η στιγμή να ακούσουμε την ιεροκήρυκα Ντέμπορα.

Στα αριστερά, όπως βλέπουμε την κόχη του ναού, η πάστορας Ντέμπορα έχει ανέβει στον άμβωνα. Θα μπορούσε να είναι η αδελφή της Νταϊάνα Ρος. Έχει μαλακά χαρακτηριστικά, φοράει ένα μενεξεδί άμφιο και στα αυτιά της κρέμονται μακριά χρυσά σκουλαρίκια. Στα μάτια της, πάνω στα βλέφαρα μπλε σκιά. Κι αρχίζει: Η ιστορία του Ιωσήφ ξεκινάει από τη σιωπή. Δεν είχαμε ακούσει τη φωνή του, ήταν ένα πρόσωπο στη σκιά, μέχρι που μαθαίνει ότι είναι έγκυος η Μαρία. Η Ντέμπορα είναι πολύ ασκημένη. Κατέχει τη ρητορική τέχνη. Με επαναλήψεις και επιταχύνσεις την παρακολουθείς, θες δεν θες. Είναι μια σταρ του κηρύγματος. Κοιτά τον κόσμο στα μάτια, ενώ ρίχνει κλεφτές ματιές στο γραπτό της. Τίποτα δεν αφήνει στην τύχη. Όλο το κήρυγμά της είναι πολύ καλά σχεδιασμένο. Δεν πρόκειται να αυτοσχεδιάσει, για αυτό δεν υπάρχουν και εκπλήξεις. Όλοι θα μείνουν ικανοποιημένοι. Καμιά συνείδηση δεν θα ενοχληθεί. Σαν τα φαγητά στα φαστφουντάδικα: κατορθώνουν και αγγίζουν τον μέσο ουρανίσκο, λίγο πολύ όλοι ικανοποιούνται.

Σειρά έχει ο ύμνος Νο 345: Let All Mortal Flesh Keep Silence. Το όργανο δίνει τον τόνο. Όλοι όρθιοι. Η συμμετοχή προβληματική. Αν δεν ξέρεις νότες… απλώς διαβάζεις τις λέξεις.

Intercessory Prayers. Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της τελετής. Η οδηγία στο Πρόγραμμα επιβεβαιώνεται από τον ιερέα: Εάν υπάρχουν αιτήματα προσευχόμενων που θα θέλατε να μοιραστείτε, παρακαλούμε σηκώστε τα χέρια σας. Εδώ, διασταυρώνεται ο πόνος και η μοναξιά των παρευρισκομένων. Μία νέα κοπέλα, που πρέπει να είναι η διακόνισσα, με σχιστά μάτια, μακριά ίσια και πολύ γυαλιστερά μαλλιά που γίνονται ένα με το μαύρο της ράσο, δίνει το ασύρματο μικρόφωνο στην πρώτη γυναίκα. Παρακαλώ, ας προσευχηθούμε για τη θεία μου που είναι σε καρκίνο και έχει πέσει σε κώμα, λέει με τετράμενη φωνή μια ηλικιωμένη κυρία που κάθεται στην πρώτη σειρά. Μια άλλη ζητά την ικεσία του εκκλησιάσματος για μια νεκρή που πέθανε χτές, ένας άλλος ζητά θεραπεία… Η κατάμαυρη θανατερή φιγούρα της διακόνισσας με το χαμογελαστό πρόσωπο και τα τακούνια της να ακούγονται στα κενά αυτών των διαμεσολαβήσεων κυριαρχούν στον χώρο. Δίνει στην τελευταία που θα μιλήσει τον λόγο: Παρακαλώ, ας προσευχηθούμε για όλα τα μοναχικά άτομα, που θα κάνουν Χριστούγεννα χωρίς κανέναν. Μιλούσε για τον εαυτό της.

Σκεφτόμουν εκείνη τη στιγμή, ότι όλη αυτή η φάση ήταν μια δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης. Ναι, ο καθένας θα μπορούσε να ζητήσει ό,τι ήθελε εκείνη τη στιγμή. Τι θα γινόταν άραγε μέσα στο ναό αν κάποιος έλεγε ότι είναι ερωτευμένος με την ιέρεια Ντέμπορα; 

Πάτερ ημών.

Ειρήνη πάσι. Μας προσκαλούν σε χαιρετισμό. Ο κύριος που κάθεται μπροστά του μου δίνει το χέρι του χαμογελώντας. Οι πιο γνωστοί φιλιούνται. Είναι η πρώτη φορά που βλέπω να φιλιούνται στο πρόσωπο. Συνήθως εδώ οι άνθρωποι ακουμπούν στον αέρα ο ένας το μέτωπο του άλλου! Έτσι χαιρετιούνται…

Offertory Sentence. Κοινώς η ώρα του δίσκου. Ο τενόρος συνοδεύει τη στιγμή της περιφοράς. Δίνω ένα χαρτονόμισμα. Τα λεφτά θα πάνε σε ιερό σκοπό: στα παιδάκια που έχουν aids στην Αφρική.

Doxology.

Μια προσευχή για τον τόπο και τους ανθρώπους του.

΄Υμνος Νο 119. My Soul Gives Glory to My God.

 Benediction. Το ιερατείο αποχωρεί. Η Ντέμπορα off εκφωνεί την τελική προσευχή. Ξαφνικά, όταν το όργανο αρχίζει να παίζει θυμήθηκα την επική μουσική των Έμερσον Λέικ και Πάλμερ.

 

Το κομμάτι λέγεται: Toccata on “Veni, veni Emmanuel”. Είναι κομμάτι του 1939, όχι πολύ παλιό του Andrew Carter.

Το εκκλησίασμα χειροκροτεί ενθουσιασμένο.

Τώρα, η ιερεύς Ντέμπορα χαιρετά τον κόσμο. Δεν δίνει αντίδωρο. Μπορείς να της μιλήσεις, γίνεται ακόμα πιο προσιτή. Ανταλάσσει χειραψίες. Εδώ, τα φιλιά απαγορεύονται. Ούτε τα γνωστά χειροφιλήματα, προς Θεού, όχι σε κυρίες, αλλά σε ιερέα!