Category Archives: cult

Σα να ήταν η πρώτη φορά

Στην είσοδο μας υποδέχθηκε ο ίδιος. Καλωσόρισμα στον χώρο Α της Πειραιώς 260. Η αγαπημένη μου φίλη πάντα παραπονιέται για τις συνθήκες και το άβολο που νιώθει όταν έρχεται εδώ, στο Φεστιβάλ της πόλης. Τώρα, μόλις είδε τον ίδιο τον Παπαϊωάννου να της χαμογελάει, ηρεμεί. Μετά από χρόνια απουσίας του ιδρυτή της Ομάδας Εδάφους από τη σκηνή τώρα θέλει να δει το κοινό του έναν προς έναν και μία προς μία σε απόσταση αναπνοής. Προτού λάβει θέση για να αρχίσει η παράσταση. Ο ίδιος ντυμένος σαν ανθρωπάκι του Γαΐτη. Ένας Έλληνας μπεκετικός.  Δεν θέλησα να διαβάσω τίποτα, δεν ήθελα να επηρεαστώ από κάπου, προτού ζεστάνω τα πλήκτρα με τις λέξεις που σχηματίζω στην οθόνη.

Βλέπω μπροστά μου μία μακρόστενη πλατφόρμα γύρω στο μέτρο ύψος, ένα ταμπλώ ξύλινο. Και ένα μαύρο. Ένας σκουπιδοτενεκές, ένα μικρόφωνο κι ένα λάστιχο ποτίσματος. Και δύο σώματα. Ένα ολόγυμνο και ένα κουστουμαρισμένο. Και γύρω μου ανθρώπους να περιμένουν ανυπόμονα, ξεγελώντας τη ζέστη του χώρου με βεντάλιες σουβενίρ του Φεστιβάλ από το 2010 που προσφέρουν οι ταξιθέτριες.

Αρχίζει η παράσταση. Ο αέρας πλήττεται από τα σώματα που αρχίζουν να ιδρώνουν κινούμενα στον χώρο. Εν αρχή, μία απλή ρυθμική κίνηση. Ένας άνδρας ρίχνει στο πάτωμα καφετιά κομμάτια. Είναι πηλός, προζυμάκια ή κάτι άλλο; Επάνω σε αυτά ορίζει τη διαδρομή του. Είναι ο καλλιτέχνης και σε λίγο θα δούμε το έργο του.

Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου με τον Tadeu Liesenfeld στην «Πρώτη ύλη». Το μοντέλο πλαισιώνεται από τον δημιουργό του αλλά στο πλαίσιο εγγράφονται και οι δύο. Δεν υπάρχει κανείς χωρίς τον άλλο. Πηγή: Φεστιβάλ Αθηνών

Το γυμνό είναι ωραίο

Συγκεκριμένα, το ανδρικό γυμνό μπορεί να είναι εξαιρετικά ωραίο. Ο Παπαϊωάννου επιμένει στη θέαση του γυμνού σώματος. Και η επιμονή αυτή προκαλεί αμηχανία σε όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με τις παραστάσεις του.

Η προτεραιότητα που έχει δοθεί στη θέα του γυναικείου σώματος και στη κλασική υπερεκτίμηση της εξωτερικής εμφάνισης των γυναικών (σε βάρος της εσωτερικότητας τους), νομίζω ότι μας εμποδίζει να χαρούμε το ανδρικό γυμνό. Είναι ευκολότερο να θεωρηθεί ότι κάποιος έχει τους δικούς του λόγους να απολαμβάνει την εικόνα του αρσενικού σώματος. Δηλαδή ότι έλκεται ερωτικά από ένα ανδρικό σώμα, εάν είναι άνδρας. Εκτιμήσεις που περιστρέφονται γύρω από την ιδέα του σώματος ως ερωτικού αντικειμένου. Και μόνο. Μια αναπηρία που εάν την προεκτείνουμε στην ιστορία της τέχνης και του πολιτισμού, τότε καθένας που κουβαλάει μια τέτοια αντίληψη θα έχει σίγουρα μεγάλη δυσκολία με τα αρχαία ελληνικά και ρωμαϊκά γλυπτά. Ας μην ξεχνάμε τα φύλλα συκής που δέχθηκαν αναγεννησιακά αγάλματα. Και μια τέτοια αντίληψη τη φέρουν κυρίως άνδρες μη καλλιτέχνες. Και θα έλεγα άνδρες που έχουν ακόμη σε εκκρεμότητα θέματα με τον ερωτισμό τους. Μέχρι τον 19ο αιώνα το ανδρικό κορμί ήταν κυρίαρχο και άνετα μπορούσε να μεταμορφωθεί από τον εικαστικό καλλιτέχνη σε γυναικείο με ορισμένες τροποποιήσεις στο μοντέλο που πόζαρε. Από τον 19ο αιώνα και μετά το γυναικείο σώμα αποκτά πρωτοκαθεδρία, εκτοπίζοντας το ανδρικό.

Και σήμερα; Σήμερα δεν ζούμε στην εποχή του ενός ιδανικού. Όμορφο μπορεί να είναι και το ανδρικό και το γυναικείο κορμί. Το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Όμως, είναι παράλογο να λέμε ότι αυτός που αξιοποιεί επί σκηνής ένα ανδρικό κορμί το κάνει επειδή είναι gay, όσο θα ήταν παράξενο να λέμε κοίτα: αυτός έγδυσε τη χορεύτρια επί σκηνής επειδή είναι ετερό. Πάντα θα θυμάμαι τους Έρωτες που είδα σε τοιχογραφίες στην Πομπηία πόση χαρά μετέδιδαν. Το ίδιο και τα γυμνά αγγελάκια στις θόλους των ναών της Ρώμης. Ο έφηβος των Αντικυθήρων στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας: εκφράζει μια ιλαρότητα και δεν εξαντλείται στον αισθησιασμό. Η ενοχική στάση προς το σώμα στέκεται στη σεξουαλικότητα και δεν αναγνωρίζει στην εμφάνιση του γυμνού μια οσιότητα. Μία δηλαδή πραγματικότητα που δεν εξαντλείται στην υλική χρήση του σώματος και τη φιληδονία, δεν σχετίζεται με την αιδώ και επεκτείνεται στην έννοια του κάλλους.

Όλα αυτά δεν τα λέω τυχαία. Η παράσταση του Δημήτρη Παπαϊωάννου είναι μια μελέτη επάνω στο γυμνό, όπως δημιουργείται αγνό και άσπιλο μέσα από τα χέρια του καλλιτέχνη δημιουργού. Ένα γυμνό που δεν είναι άσεμνο. Ή είναι άσεμνο όσο υπήρξαν τα μοντέλα του Πραξιτέλη ή του Μιχαήλ  Άγγελου.

Ο Tadeu Liesenfeld (έχει συνεργαστεί με τον Παπαϊωάννου στο Πουθενά το 2009 και στο Μέσα 2011) εμφανίζεται ολόγυμνος στην παράσταση. Μοιάζει σα μορφή που κατέβηκε για χάρι μας από τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα. Ίσως από τη νότια μετόπη με την Κενταυρομαχία. Ίσως πάλι να ήταν ο ποταμός Κηφισός από το δυτικό αέτωμα. Eίναι ένα πλάσμα που υπάρχει χάρις στον δημιουργό του. Έχει πάψει να είναι αγόρι. Είναι άνδρας. Ο δημιουργός καλλιτέχνης θα το μελετήσει, θα το παρατηρήσει, θα το βασανίσει, θα το περιθάλψει, θα το υποστηρίξει. Και το δημιούργημα θα ανταποκριθεί. Ο καλλιτέχνης αποκτά νόημα από το έργο του.

Πριν το τέλος το πλάσμα δέχεται επάνω του την ευλογία του νερού. Μια σκηνή που μου θύμισε τα παιδικά μου καλοκαίρια: σε μια αυλή να βρέχομαι με το λάστιχο με άλλα παιδάκια, να γελάμε δροσίζοντας το δέρμα μας από την κάψα. Χωρίς δεύτερες και τρίτες σκέψεις. Χωρίς ενοχή. Κάτι παρόμοιο βλέπω τώρα εδώ.

Ποιόν αφορά τελικά αυτό;

«Δεν ξέρω τί είναι αυτό που βλέπω». Αυτό ίσως μπορεί να ερμηνεύσει τη δήλωση: «Δεν με αφορά αυτό που βλέπω». Νομίζω προκαλεί περισσότερο άγχος η αρρενωπότητα του χορευτή, όταν κανείς θα περίμενε στη θέση της αρρενωπότητας χάρη και πλαδαρότητα, λύγισμα της μέσης και πόζα ενός σώματος που επαμφοτερίζει κλίνοντας προς μια θηλυπρέπεια. Θυμάμαι τις ανδρικές φιγούρες του κλασικού χορού λες και ήταν μέλη ενός θηλυκού σύμπαντος με την εκλέπτυνση στην κίνηση και την προβολή της χάρης, να λειτουργούν ως αναβατόρια για τις χορεύτριες. Άργησε πολύ να προβληθεί το ανδρικό σώμα να είναι ισότιμο με το γυναικείο επί σκηνής.

Εδώ στη παράσταση του Παπαϊωάννου έχουμε δύο και μόνο ανδρικά σώματα. Μήπως όμως δεν είναι ακριβώς δύο; Και μήπως δεν είναι δύο άνδρες αλλά κάτι άλλο; Μου έρχεται στο νου αστραπιαία η πρώτη διήγηση της Γένεσης που δεν μιλάει για δημιουργία άνδρα και γυναίκας, αλλά αφηγείται τη δημιουργία του ανθρώπου. Αδάμ δεν σημαίνει άνδρας. Σημαίνει χωματένιος. Στα μάτια μου το ο Βραζιλιάνος χορευτής με τις αναλογίες και το κάλλος αρχαίου άνδρα εκπροσωπούσε κάτι παραπάνω από το φύλο που βλέπαμε. Ή καλύτερα, το φύλο που δηλωνόταν στην εμφάνισή του ήταν παραπλανητικό.

Από τους πολλούς ερμηνευτές του Μέσα (ήταν 30), φθάσαμε μόνο στους 2. Ο Παπαϊωάννου ερευνά το σώμα χωρίς παραπανίσια υλικά παρά μόνο αυτό το ίδιο το σώμα. Αυτή είναι η πρώτη ύλη: ό,τι ορίζει την παρουσία του ανθρώπου στον κόσμο. Την ύπαρξη. Μέσα από τα προζυμάκια θα πλάσει το δημιούργημά του, θα υπερηφανευθεί για αυτό. Αυτοσαρκαζόμενος, όσο ποτέ άλλοτε θα δείξει τα όρια του δικού του σώματος, παραμορφώνοντας τα μέλη του, σε στάσεις που παραπέμπουν σε freak show και σε θεάματα τσίρκου. Συνθέτει επιλέγοντας τις κινήσεις που δημιουργούνται από τη συνάντηση των δύο σωμάτων για να οπτικοποιήσει την εσωτερική ζωή του. Τις ιδέες του και τις μανίες του ως καλλιτέχνη. Η Πρώτη ύλη θεωρώ ότι είναι η πιο αυτοβιογραφική εργασία του Παπαϊωάννου γιατί μας δείχνει το ατελιέ του καλλιτέχνη που παλεύει με τα υλικά του. Πλάθει εικόνες για τη σχέση του με τον χορό, με το βασικό του εργαλείο, το σώμα του χορευτή, με την εξουσία που ασκεί ή την επίδραση που δέχεται από τον άλλο, τη θέση του σώματος στον χώρο, τη φρεναπάτη και τη μαγεία που μπορεί να δημιουργήσει όταν ανέβει στη σκηνή. Ο δημιουργός και το πλάσμα του. Ο κονφερασιέ και το νούμερό του. Η εσωτερική ζωή του performer, η αγωνία της εικονοποιΐας με ήχους που ακούγονται μερικές φορές άναρθροι για να γίνουν κινήσεις εύγλωττες, σωματικές λέξεις έλλογοι.

Ελλάδα ανάπηρη

Από την άλλη, αυτό που βλέπω, σκέπτομαι ότι είναι ένας στοχασμός επάνω στο τί σημαίνει Ελλάδα του σήμερα. Με τις συχνές αναφορές του στην αρχαία γλυπτική σχηματίζει μορφές αγαλμάτων που έχει θαυμάσει η ανθρωπότητα, έρχεται και τα προσκυνάει από τα πέρατα του κόσμου στα μουσεία μας ή ἐρχεται να προσκυνήσει στα μνημεία μας. Ο Παπαϊωάννου ειρωνευόμενος την αρχαιολατρία μάς επανατοποθετεί ενώπιον αυτών των μορφών, μπροστά σε μια Ελλάδα κοινωνικά ακρωτηριασμένη που έχει ανάγκη να σταθεί στα πόδια της και να περπατήσει ξανά. Νά, πώς αποκτά τώρα νόημα η σκηνή που μου θύμιζε φωτογραφίες της Αλβανίας με τους υποβασταζόμενους ανάπηρους. Στο συγκλονιστικό φινάλε της παράστασης το άγαλμα δεν μπορεί να σταθεί σε κανένα πόδι. Είναι ένας κορμός χωρίς άκρα. Κάποιος πρέπει να δώσει τη λύση. Και δίνεται.

Η ιδέα του καλλιτέχνη που δημιουργεί φαίνεται και από τη διαχείριση του φωτισμού. Στην παράσταση δεν υπάρχει κάποιος μηχανικός στα φώτα ή φροντιστής. Όλα τα χειρίζεται επί σκηνής με δυο τρεις διακόπτες ο δημιουργός. Πλαισιώνει το έργο του, το φωτίζει και ιδού: θαυμάστε με. Οι ήχοι είναι κυρίως φυσικοί, παραγόμενοι επί σκηνής και σε ορισμένα σημεία ένα τζιτζίκι, ένα ταξίμι (του Γιάννη Παπαϊάννου), το σύρσιμο ενός αντικειμένου ή το ίδιο το νερό που καταβρέχει δίνουν το σάουντρακ της παράστασης. Ναί, μπορείς να πεις ότι η τέχνη δεν έχει ανάγκη από πολλά λεφτά. Η πενία δεν είναι αντίπαλός της. Δεν χρειάζεται σκηνικά, δεν έχει ανάγκη πολυτελή κοστούμια, περούκες και φτερά, δεν θέλει πολύπλοκα φώτα, μηχανισμούς και τραμπουκέτα. Κάτι άλλο χρειάζεται για να είσαι ποιητής. Και κάτι άλλο χρειάζεται για να σταθεί η Ελλάδα στα ποδάρια της. Πέρα από το χρήμα και τα μνημόνια. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου αλλού. Όχι πολύ μακριά μας.

Ο Παπαϊωάννου μας κάνει συμμέτοχους στο τί σημαίνει ομορφιά. Σχολιάζει ειρωνικά τον εαυτό του τη δική του προσωπική πορεία, μας αφήνει ελεύθερους να φαντασιωθοῦμε και σε κάθε σκηνή αισθάνεσαι να να είναι η πρώτη φορά που βλέπεις τη ζωή να ξετυλίγεται μπροστά σου…

Ταυτότητα παράστασης

Δημιουργία: Δημήτρης Παπαϊωάννου

Με τους Tadeu Liesenfeld και Δημήτρη Παπαϊωάννου

Ηχητικός σχεδιασμός: Κώστας Μιχόπουλος

Βοηθοί σκηνοθέτη: Τίνα Παπανικολάου και Παυλίνα Ανδριοπούλου – Ντίνος Νικολάου

Η ύστερη αρχαιότητα στην καρδιά του Μανχάταν

Η μετάβαση στον χριστιανισμό στην ύστερη αρχαιότητα είναι το θέμα της έκθεσης που οργάνωσε το Ίδρυμα Ωνάση στη Νέα Υόρκη σε συνεργασία με το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας. 170 σημαντικά εκθέματα από διάφορες συλλογές και μουσεία παρουσιάζουν σε 9 ενότητες τη διαμόρφωση της χριστιανικής πίστης ξεκινώντας από το τί είναι η ύστερη αρχαιότητα και πώς αναδύθηκε ο χριστιανισμός σε έναν κόσμο θρησκευτικού συγκρητισμού και πώς κυριάρχησε ως επιλογή στην αυτοκρατορική πολιτική από τον Κωνσταντίνο τον Α´ και μετά. Άλλοι άξονες αναφέρονται στις αλλαγές που επήλθαν στις πόλεις με τις κατασκευές ναών στα αστικά κέντρα ή ασχολούνται με την καθημερινή ζωή, τον κύκλο του ανθρώπου, τις φοβίες για τα πονηρά πνεύματα και τη διαχείρισή τους, υπογραμμίζοντας την αίσθηση δημοκρατίας που πήγαζε από τις συνάξεις όλων των κοινωνικών στρωμάτων στην Ευχαριστία και τη λατρεία των αγίων. Τέλος η λατρεία και οι αντιλήψεις για τον θάνατο και τη ζωή κλείνουν την έκθεση.

Αν και ο χώρος της έκθεσης είναι περιορισμένος, εν τούτοις η σκηνοθεσία των αντικειμένων ήταν λειτουργική και δεν χανόσουν με δυσνόητα κείμενα ή περιττές περιγραφές. Επιμελήτριες της έκθεσης είναι η Ευγενία Χαλκιά και η Αναστασία Λαζαρίδου, ενώ στη συμβουλευτική επιτροπή βρίσκουμε το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον με την επιστημονική τριάδα των Peter Brown, Slobodan Ćurčić και Δημήτρη Γόντικα.

Τα εισαγωγικά κείμενα του εξαιρετικού καταλόγου υπογράφουν οι Peter Brown, Jas Elsner, Averil Cameron, Helen Saradi-Mendelovici, Ιωάννης Τουράτσογλου, Henry Maguire, Αριστοτέλης Μέντζος, Kimberly Bowes, Fabrizio Bisconti, Katherine Marsengill, Slobodan Ćurčić. Ο κατάλογος διατίθεται έντυπος αλλά είναι προσβάσιμος και σε ηλεκτρονική μορφή.

Ψηφιδωτό με τον μήνα Απρίλιο. Θήβα, αρχές 6ου αιώνα μ.Χ. (Χαλκίδα, 23η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων).

Ξεχώρισα από τα εκθέματα το ψηφιδωτό με την αλληγορία του μήνα Απριλίου που προέρχεται από τη Θήβα και ανακαλύφθηκε τη δεκαετία του 1960 σε ένα μάλλον δημόσιο κτήριο του 6ου αιώνα. Ο Απρίλιος απεικονίζετια ως νέος με χιτώνα που σπεύδει να φύγει, κρατώντας στα χέρια του ένα αρνάκι. Στο μυαλό μου ήρθε κατευθείαν ο πασχάλιος αμνός, μια σκέψη αυθόρμητη και ίσως με κάποια σημασία.

Κεφαλή Αφροδίτης από αττικό εργαστήριο. 1ος αιώνας μ.Χ. (Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο).

Από τα πλέον συγκλονιστικά αντικείμενα είναι εκείνα τα αρχαία έργα τα οποία προκειμένου να ενταχθούν σε μία νέα χρήση εντός του χριστιανικού πλαισίου έπρεπε να φέρουν σημεία ότι δεν ανήκουν πλέον στον παλαιό κόσμο του παγανισμού. Έτσι, συνήθως ένας σταυρός χαραζόταν διακριτικά ή πολύ έντονα σε ορατές θέσεις «εξαγιάζοντάς» το. Στην Αθήνα τέτοια πανέμορφα δείγματα αρχαίων μορφών σε νέα χρήση βρίσκονται στον περικαλλή ναό του Αγίου Ελευθερίου, δίπλα στη μητρόπολη. Στην έκθεση περιλαμβάνονται ένα αγόρι με ένα μικρό σταυρό στο μέτωπο από τον Κολωνό (τώρα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο), μία Αφροδίτη με ελαφρές «κακώσεις» και ένα γυναικείο κεφάλι του 1ου ή 2ου αιώνα π.Χ. από τη Ρόδο (Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου) με εξαιρετικά βαριές κακώσεις (έγιναν 5ο με 6ο αιώνα), αφού έχει παραμορφωθεί όλο το πρόσωπο προκειμένου να φαίνεται ανάγλυφος ένας τεράστιος σταυρός.

Ένα ακόμη έκθεμα που παρουσιάζεται πρώτη φορά είναι ένα έργο από ελεφαντόδοντο το οποίο παριστάνει σε στάση δέησης έναν νέο άνδρα που φοράει μακρύ χιτώνα. Η όλη κίνηση αποπνέει ευσέβεια και μια πνευματικότητα που συνδυάζεται με έναν παράξενο τρόπο με το νεαρό της ηλικίας του προσώπου.

Η έκθεση κλείνει με τον θρίαμβο της ανθρώπινης μορφής, προσεγγίζοντας την έννοια της εικόνας στη χριστιανική θεολογία, με αφετηρία τα υπέροχα νεκρικά προσωπεία που φυλάσσονται στη Βαλτιμόρη (The Walters Art Museum). Oι εκφραστικές μορφές που βιώνουν το τρομακτικό γεγονός του θανάτου με το στοχαστικό βλέμμα που μαρτυρά μία εσωτερική βαθειά πνευματική εμπειρία συναντούν την εικόνα του Ιησού Χριστού (6ος-7ος αἰώνας) από το Μουσείο Μπενάκη που είναι ποιημένη με την εγκαυστική τεχνική και προέρχεται από την Αίγυπτο και φέρει την επιγραφή «ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΕΘΗΜΩΝ», ενώ φέρει και κοπτική επιγραφή.

Τμήμα εικόνας Χριστού. 6ος-7ος αἰώνας μ.Χ. (Μουσείο Μπενάκη).

Στην καρδιά του Μανχάταν, όπου η βουή της πόλης δεν κοπάζει μέρα και νύχτα, οι σειρήνες ουρλιάζουν ασταμάτητα και ο κόσμος βιάζεται για τις δουλειές του, από πάνω ένα σύννεφο θρονιάζεται στην κορυφή του Empire State Building, ενώ από κάτω, εκεί στον χώρο της έκθεσης υπάρχει μια κατακόμβη που ανοίγει παράθυρα στο αιώνιο και το μεταφυσικό. Η μετάβαση στον χριστιανισμό θέτει ερωτήματα, προκαλεί τον θαυμασμό και μας μαθαίνει για έναν συναρπαστικό κόσμο αντιθέσεων αλλά και συνθέσεων που δεν ερμηνεύεται με απλοϊκά σχήματα, και εντυπωσιάζει με την πολυπλοκότητα και την πολυμορφία.

Η έκθεση παραμένει ανοιχτή έως 14 Μαΐου 2012.

Διεύθυνση: Onassis Cultural Center, κτήριο Olympic Tower. Αρ. 645 στη 5η λεωφόρο, είσοδοι στους δρόμους 51 και 52, μεταξύ Madison 5ης λεωφόρων.

Ιστότοπος της έκθεσης: http://onassisusa.org/exhibition_transitions.php?m=3&h=3

Online κατάλογος: http://www.onassisusa.org/transition/ebook/

Μέσα και βαθιά

Η πόλη σε όλο το μεγαλείο της καταστροφής! Η θάλασσα και ένα πλοίο που ταξιδεύει δίνουν μια απόδραση από το τοπίο-εφιάλτης. Αυτό που το ομορφαίνει η ανθρώπινη παρουσία. Το μοναδικό στοιχείο της φύσης που εγγράφεται στο τσιμέντο. Και τα απλά: νεράκι που πλένεσαι, οι βιολογικές ανάγκες του σώματος… και ένα κρεβάτι που καταπίνει το σώμα για να το λυτρώσει στον ύπνο. Μέρα και νύχτα, γυμνός και ντυμένος κατά βάση ο άνθρωπος είναι ο ίδιος. Η παράσταση είναι ένας επαναστοχασμός στην ιστορία του ανθρώπου της πόλης. Του ανθρώπου που ζη μέσα και βαθιά στον ιστό της και στον ρυθμό της. Όχι του θεατή που παρατηρεί εκτός των ορίων της. Είναι μια ευκαιρία να δούμε τον εαυτό μας στην απλότητά του, στην απόλυτη αλήθεια του. Γινόμαστε κοινό του εαυτού μας στον κύκλο της επανάληψης και της μοναξιάς. Αυτό που αισθάνθηκα να μας λέει ο Παπαϊωάννου είναι πως ο άνθρωπος είναι ένα απόλυτα μοναχικό πλάσμα. Μια βεράντα στην πόλη και το βλέμμα καρφωμ

Κάπου εδώ τελειώνουν οι σημειώσεις μου που κράτησα στο σκοτάδι της παράστασης Μέσα του Δημήτρη Παπαϊωάννου. Πήγα με απίστευτη προκατάληψη. Αλλά ήθελα να δείξω σε φιλοξενούμενό μου τί συμβαίνει στην πόλη. Ενθουσιάστηκε. Εάν ρωτήσετε έναν χορευτή πώς του φάνηκε μπορεί να σας πει πως βαρέθηκε. Η αλήθεια είναι πως πρόκειται για μια ροή επαναλαμβανόμενων κινήσεων που δείχνει να εξαντλείται σύντομα. Για μένα η πρώτη εντύπωση ήταν σα να μπαίνω σε μία ταινία τρισδιάστατη, στη συνέχεια αναρωτιόμουν διαρκώς για τεχνικά ζητήματα, αλλά στο τέλος αφέθηκα στην ποίηση της θέασης. Είπα: ναί, η πόλη είναι άσχημη, αλλά υπάρχει η παρηγοριά του ανθρώπινου κάλλους. Και αυτό αλλάζει τα δεδομένα. Η αταξία παίρνει μορφή, το αστικό χάος έχει δείκτες. Το σώμα δίνει τον κανόνα. Και την ελπίδα. Πέρασαν παραπάνω από δύο ώρες απόλαυσης χωρίς να το καταλάβω. Έφυγα μετά από επίμονα μηνύματα για το στήσιμο που είχα κάνει λίγα μέτρα πιο πέρα στην πλατεία.