Tag Archives: Ασωπός

αμέλεια και δόλος

είναι οι λέξεις κλειδιά στη σημερινή απόφαση του Εφετείου για τη συνεχή ρύπανση εξ αμελείας του Ασωπού από βιομηχανίες «κατά συρροή  τη δεκαετία του ’90» και αφού κρίθηκε ότι αυτή η ρύπανση «προήλθε από αμέλεια και δεν υπήρχε δόλος». Είδα από κοντά τον Ασωπό και είχα θαυμάσει το τοπίο που τον περιβάλλει σε ένα σημείο, κοντά στην Τανάγρα και έτσι γεννήθηκε το κείμενο Ο παραλογισμός της κεφαλαιοκρατίας στο έγκλημα του Ασωπού

Από το πρωί που έμαθα την απόφαση μιας υπόθεσης που ξεκινάει το 1999, θέλησα να επισκεφθώ τις λέξεις αμέλεια και δόλος να δω τι λέει ένα βασικό λεξικό της νεοελληνικής, όπως αυτό του Γ. Μπαμπινιώτη:

αμέλεια: 1) έλλειψη ενδιαφέροντος, προσοχής ή φροντίδας 2) το λάθος που προέρχεται από αδιαφορία ή απροσεξία.

Το ίδιο Λεξικό συμπληρώνει: ο πράττων προκαλεί χωρίς να το αποδέχεται με την πλημμελή του συμπεριφορά κάποιο παράνομο αποτέλεσμα, το οποίο είτε είχε προβλέψει αλλά από απερισκεψία είχε ελπίσει ότι θα το αποφύγει είτε δεν είχε καν προβλέψει (απροσεξία), όμως θα μπορούσε να το προβλέψει, εάν κατέβαλλε την προσοχή του μέσου συνετού κοινωνικού ανθρώπου.

δόλος: η βούληση (κάποιου) να συντελέσει με τις πράξεις του ή με οποιονδήποτε άλλον τρόπο στην παραγωγή παράνομου αποτελέσματος ή η γνώση (κάποιου) ότι οι πράξεις του είναι ενδεχόμενο να επιφέρουν παράνομο αποτέλεσμα και η αποδοχή τους.

Όμως θέλω να διασταυρώσω τις ερμηνείες και τώρα πηγαίνω και στο Λεξικό της κοινής Νεοελληνικής του Κριαρά.

αμέλεια η  : α.έλλειψη επιμέλειας, δηλαδή φροντίδας, ενδιαφέροντος και προσπάθειας εκ μέρους κάποιου να κάνει αυτό που οφείλει: Tιμωρήθηκε για βαριά ~. β. (νομ.):Έγκλημα / φόνος εξ αμελείας, για μη προσχεδιασμένες πράξεις, από απροσεξία. ANT εκ προθέσεως.

δόλος ο  1. ενέργεια με την οποία παραπλανάται κάποιος και πείθεται να κάνει κτ. που, ενώ ζημιώνει τον ίδιο, ωφελεί αυτόν που χρησιμοποίησε το τέχνασμα: Tου απέσπασε την υπογραφή / τη συγκατάθεση με δόλο. Οι Έλληνες κυρίευσαν την Tροία με δόλο. 2. (νομ.) τρόπος εκτέλεσης μιας αξιόποινης πράξης, όταν ο δράστης γνωρίζει από πριν τον αθέμιτο χαρακτήρα της: Στην ενέργειά του (δεν) υπήρχε ~.

Πιστεύω πως δεν είναι μόνο η δική μου εντύπωση ότι η αμέλεια μπορεί να θεωρείται ελαφρύτερη ενέργεια από τον δόλο, αλλά τα αποτέλεσματά της μπορεί να είναι το ίδιο φρικτά με εκείνα κάποιου που χρησιμοποιεί δόλο.

Μου χρειάζονται αυτές οι έγκυρες ερμηνείες των λέξεων δόλος και αμέλεια γιατί μπορεί να χρειαστεί να μιλήσω κάπου, χωρίς πολλά νομικίστικα, για την απροσεξία ενός μη μέσου ανθρώπου και τα ολέθρια αποτελέσματα αυτής της απροσεξίας τα οποία, προς θεού, δεν περιέχουν δόλο, αλλά μετρούν ασθένειες, βλάβες στην υγεία, σταδιακή καταστροφή τοπικών κοινωνιών…

Πριν λίγες μέρες γνώρισα τυχαία στον ηλεκτρικό μια ηλικιωμένη γυναίκα από το Δήλεσι, μια πανέμορφη περιοχή κοντά στον Ωρωπό. Από αυτή τη γυναίκα έμαθα πως ποτίζει τα ζώα της, μερικά κουνέλια και κότες, με μπουκάλια νερό που μεταφέρει από την Αθήνα. Το δικό τους νερό είναι δηλητηριασμένο από τον Ασωπό ποταμό που κατεβαίνει από ψηλά και έχει μολύνει τον υδροφόρο ορίζοντα. Της είπα να φτιάξει μια στέρνα να συλλέγει το νερό της βροχής. Τουλάχιστον να έχει να ποτίζει τα ζωντανά της.

Δεν ξέρω εάν έμαθε τη σημερινή απόφαση του Εφετείου η άγνωστή μου γιαγούλα. Όμως εγώ, εάν την ξαναδώ στον δρόμο μου οφείλω να της εξηγήσω έγκυρα το τί είναι δόλος και το τι είναι αμέλεια.  Kαι να την καθησυχάσω, θυμίζοντας πρώτα τη βιβλική καταστροφή με το πετρέλαιο της BP στην Αμερική, για να περάσω στο προκείμενο λέγοντας πως η ρύπανση των νερών της γης που ζει, εκεί στο Δήλεσι, ήταν από αμέλεια, χωρίς προσχέδιο, άρα η περιφρόνηση της φύσης δεν είχε κακή πρόθεση, και η αδιαφορία για τις βλάβες που δείχνουν ανεπανόρθωτες οφειλόταν σε άγνοια και όχι σε συνειδητή έκφραση κάποιων φιλάργυρων, υστερόβουλων συμπολιτών μας που νοιάζονται μόνο για την τσέπη τους. Ακριβώς για αυτό  η βεβαιωμένη ρύπανση κόστισε τόσο μα τόσο λίγο: τιμωρία ενός χρόνου με αναστολή.

Όταν ήμουνα παιδί σε μια φτωχογειτονιά προσφύγων είχαμε ένα ρέμα που παίζαμε στις ὀχθες του, και το περνούσαμε πατώντας ένα ξύλινο γεφυράκι. Θυμάμαι, σαν να είναι τώρα τα νερά που κυλούσαν πόσο εύκολα άλλαζαν χρώματα: κόκκινο, βαθυπράσινο, ένα γκρι μπλε… κάθε χρώμα είχε και μια διαφορετική μυρωδιά, που τη βλέπαμε μπροστά μας υγρή, στους ατμούς που χάιδευαν τις χημικές ουσίες που έρρεαν. Όλοι ξέραμε πως οι αλλαγές των νερών οφείλονταν στα παρακείμενα εργοστάσια επεξεργασίας νημάτων. Σκέφτομαι μήπως και εκείνοι έχυναν τα ακάθαρτα υγρά τους από αμέλεια ή ίσως θυσίαζαν το φυσικό περιβάλλον στη μελλοντική ανόρθωση της ελληνικής οικονομίας…

Ο παραλογισμός της κεφαλαιοκρατίας στο έγκλημα του Ασωπού

Οι ιδρυτές της επτάπυλης πόλης Θήβας, τα δίδυμα Ζήθος και Αμφίονας είναι παιδιά της κόρης του Ασωπού, της Αντιόπης. Γεννήθηκαν στον Κιθαιρώνα, σε μα σπηλιά ανάμεσα στην Οινόη (το νησί του κρασιού) και τις Ελευθερές. 

Ο Δίας γοητεύθηκε από την ομορφιά της Αντιόπης, της κόρης του Αισωπού και την αποπλάνησε σε μορφή σατύρου. Το θέμα εμπνέει τον Hendrick Goltzius: Δίας και Αντιόπη, 1616.

Σύμφωνα με τον Όμηρο ο Δίας γοητεύθηκε από την ομορφιά της Αντιόπης, της κόρης του Ασωπού και την αποπλάνησε σε μορφή σατύρου. Όταν ο Οδυσσέας αντίκρυσε στον Κάτω Κόσμο τη σκιά της Αντιόπης μίλησε για την υπερηφάνεια που είχε να κοιμηθεί στην αγκαλιά του Διός (Οδύσσεια, Βιβ. 11, 261). Το θέμα εμπνέει τον Hendrick Goltzius: Δίας και Αντιόπη, 1616.

Οι αρχαίες πηγές μιλούν ομόφωνα κι εκστατικά για τον Ασωπό που γονιμοποιεί και λιπαίνει τον κάμπο της Θήβας.Οι ειδήσεις και οι εικόνες που έρχονται σήμερα από όσους ανέδειξαν το θέμα και συνεχίζουν να αγωνίζονται (βλ. Asopos SOS) για τη σωτηρία του Ασωπού είναι τρομακτικές.

Μοιάζει να μην υπάρχει κάποιος  που να  θέλει να μειώσει ή να άρει τις αιτίες που έχουν προκαλέσει τη μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα. Το θέμα είναι απλώς η διαχείριση των αποβλήτων, των τοξικών και των σκουπιδιών ή η διακοπή της παραγωγής τους; Ο παραλογισμός της κεφαλαιοκρατίας σε όλη του τη δόξα. Και η ανοχή αυτής της τρέλας από τους ισχυρούς εις βάρος της φύσης και των ανθρώπων της, των αγροτών και των κατοίκων της περιοχής. Γιατί, ναι, μπορεί η χούντα να επέτρεψε την ασυδοσία στις βιομηχανίες, εκεί, αλλά οι ντόπιοι δεν εγκατέλειψαν τις εστίες τους. Πέρα από την ορατή ντροπή των αποχετεύσεων και των λυμάτων, που χύνονται παντού, ποιος ειδοποίησε και πληροφόρησε τους απλούς κατοίκους για τους κινδύνους που διατρέχουν; Για το εξασθενές χρώμιο και όλα τα παρεπόμενα του βιασμού και της φυσικής κακοποίησης;

Διαβάζω ότι μόλις το 2007 έγινε μια πρώτη ενημέρωση. Και πάνω από 30 χρόνια σιωπή. Και συνενοχή. Όσων ήξεραν και δεν μιλούσαν. Ή όσων έβλεπαν ότι μπροστά στο χρήμα η ζωή ας σβήσει… Και αναρωτιέμαι, γιατί δεν ξέρω, ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος, ο οποίος κατάγεται από εκείνα τα χώματα πώς να ένιωσε όταν πρωτόμαθε για την απίστευτη καταστροφή….

Περπάτησα τη μέρα του Πάσχα πλάι στο ποτάμι. Διασχίζοντας μια μαγική διαδρομή από την Ασωπία, τον τόπο που πήρε την ονομασία από το ποτάμι, προς τον Προφήτη Ηλία, ένα μοναστηράκι όπου εγκαταβιούσαν δύο μοναχές, αλλά τώρα παραμένει έρημο… καθ᾽ οδόν, συναντάς τον Ασωπό  που πηγάζει από τον Κιθαιρώνα και ρέει μέσω των Πλαταιών στον Ευβοϊκό κόλπο. Σε μια πρώτη ματιά η ρύπανση δεν είναι ορατή (αν και τα νερά δεν είναι κρυστάλλινα) και η εικόνα δεν έχει καμιά σχέση με τον εφιάλτη που έχει προηγηθεί σε άλλα σημεία. Εδώ, σε όσες στιγμές αιχμαλώτισα τη φετεινή Πασχαλιά είναι σα να σταμάτησε ο ποταμός τον στεναγμό του. Μια υπενθύμιση της ομορφιάς που είχε, του νερένιου κάλλους που ίσως μπορέσει να επανεύρει εάν ενισχύσουμε τις φωνές διαμαρτυρίας…

πεδίων ὑποτάσεις αἳ παρ’ Ἀσωποῦ ῥοαῖς/εὔκαρπον ἐκβάλλουσι Θηβαίοις στάχυν», Ευριπίδη, Βάκχαι (1044-5)

«πεδίων ὑποτάσεις αἳ παρ’ Ἀσωποῦ ῥοαῖς/εὔκαρπον ἐκβάλλουσι Θηβαίοις στάχυν», Ευριπίδη, Βάκχαι (1044-5)

img_0133img_0131

 

img_01321
img_0130img_01351