Tag Archives: ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας

Φως εκ σκιάς. Ο Μεγαλέξανδρος του Δήμου Αβδελιώδη

Όποιος έχει δει την ταινία το Δέντρο που πληγώναμε θα αναγνωρίσει στη σκηνοθεσία του Δήμου Αβδελιώδη στην παράσταση Ὁ Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος Δράκος τη ματιά που βλέπει μέσα από ένα καλειδοσκόπιο: σχηματικές εικόνες  με χρυσόσκονη. Έτσι, τουλάχιστον θυμάμαι όταν έβλεπα παιδάκι τις ανακλάσεις με τα πολύχρωμα γυαλάκια.

Ο Αβδελιώδης στην παράσταση χωρίς να εξιδανικεύει το παρελθόν επαναδημιουργεί εικόνες για να βρει την πατρίδα των παιδικών χρόνων, τη γενέθλια γη, που αισθάνεσαι ότι δεν ανήκει μόνο σε εκείνον. Αλλά και σε σένα, που μπορεί να μην έχεις πάει ποτέ στους τόπους του. Και αυτό δεν είναι η αποστολή της τέχνης; να σε κάνει κοινωνό μιας αλήθειας που ενώ έχει προσωπική αφετηρία, τελικά υπερβαίνει ατομικές ανάγκες και μεταλαμβάνει σε αυτήν τουλάχιστον ένας εκτός από τον δημιουργό. Γιατί η τέχνη είναι σαν τη λειτουργία, απαιτεί όχι μόνο τελεστή ή ιερουργό αλλά και πλήρωμα. Κοινότητα.

 

Το γαλάζιο και το βαθύ κυανό κυριαρχούσαν στην παράσταση του Αβδελιώδη.

Μέσα στο γαλάζιο και το βαθύ κυανό έπαιζαν οι ηθοποιοί τους ρόλους τους δημιουργώντας μια εξαιρετική ατμόσφαιρα ποιήσεως.

Με μια αγνότητα στο βλέμμα ο Αβδελιώδης προσπάθησε να συγκεράσει την τέχνη του Θεάτρου Σκιών με το σωματικό θέατρο. Και τα κατάφερε. Από τη μια οι χάρτινες φιγούρες που ζωντανεύουν όταν το φως διαχέεται στα χαράγματα των μορφών επάνω στον μπερντέ και από την άλλοι ηθοποιοί που παίζουν με βάση τον κώδικα του Θεάτρου Σκιών: διαρκώς προφίλ και με μάσκα για να εξαφανιστούν τα φυσιογνωμιστικά χαρακτηριστικά, με δάκτυλα γροθιά ή παλάμες ακίνητες, με φωνή που δεν μιμείται συναισθήματα αλλά διατηρεί έναν επικό τόνο, κορμιά που σουστάρονται όπως οι φιγούρες, κοστούμια ευφάνταστα εμπνευσμένα από τα χρώματα των λαϊκών ζωγραφιών. Επιπλέον, άλλες εικόνες παραμυθένιες έρχονται μπροστά μας με μαγικά οπτικά φίλτρα, αποκτούν μια στερεοσκοπική διάσταση. Και το παιχνίδι των διηγήσεων αποκτάει νόημα μόνο όταν όλα θα λουστούν στο μοναδικό φως που γνωρίζει να πλαστουργεί ο Αβδελιώδης. Για να ακολουθήσει η ζωντανή μουσική που θα γεμίσει τον χώρο με μουσικά ιντερμέδια ή θα υπογραμμίσει κινήσεις και χειρονομίες, όπως ακριβώς στο παραδοσιακό θέατρο του καραγκιόζη. Πειραματισμός με εύφορα αποτελέσματα που θέτει σε επαναλειτουργία την παραδοσιακή τέχνη του Θεάτρου Σκιών. Αξίζει να το δείτε.

Η παράσταση είναι μια συμπαραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Βορείου Αιγαίου (έδρα: Χίος) και ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας.

ΠΑΙΖΕΤΑΙ: Θέατρο Βεάκη, Στουρνάρη 32, κέντρο , 2105223522

Η ΥΠΟΘΕΣΗ

Αντιγράφω από το Πρόγραμμα: Ένας δράκος καταλαμβάνει το υδραγωγείο, τη μοναδική πηγή που τροφοδοτεί την πόλη. Εξαναγκάζει έτσι τους κατοίκους να πηγαίνουν να του ζητάνε νερό και αυτός να τρώει όσους θέλει. Ο φόβος καταλαμβάνει τους πάντες. Η τοπική εξουσία του Βεζύρη παρεμβαίνει ρυθμιστικά και αποφασίζει να κάνει κλήρωση για το ποιος θα είναι κάθε μέρα το θύμα του Δράκου, ώστε να μη διαταράσσεται η κοινωνική οργάνωση της πόλης από τον πάνδημο φόβο και πανικό. Μια μέρα ο κλήρος πέφτει στη μοναχοκόρη του Βεζύρη. Ο Χατζηαβάτης έχοντας ορισθεί να ειδοποιεί κάθε ξημέρωμα προσωπικά και μυστικά τα υποψήφια θύματα, έρχεται να το πει συντετριμμένος στη Βεζυροπούλα που υπεραγαπά. Φτάνοντας μπροστά στο Σεράι πέφτει πάνω στον Καραγκιόζη που κοιμάται φαρδύς πλατύς μέσα στο δρόμο. Το θορυβώδες ξύπνημά του προκαλεί την επέμβαση του Βεληγκέκα, υπεύθυνου της φρουράς, και τα πράγματα περιπλέκονται…

 

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Κείμενο – Σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Μουσική – Στίχοι τραγουδιών: Βαγγέλης Γιαννάκης 
Σκηνικά – Σκηνικές κατασκευές: Έβης Χρήστου
Κοστούμια – Μάσκες: Μαρία Πασσαλή
Σκηνικός χώρος – Χορογραφία – Φωτισμοί: Δήμος Αβδελιώδης

Βοηθός σκηνοθέτη – Εφαρμογή κίνησης: Άννα Μπόη
Βοηθός σκηνοθέτη: Μίτσυ Ακογιούνογλου
Κινησιολογική προετοιμασία: Μαργαρίτα Μάντακα, Μαριμίλλη Ασημακοπούλου

Διανομή
Καραγκιόζης: Κωνσταντίνος Πασσάς
Χατζηαβάτης: Θανάσης Zέρβας
Γοργόνα – Βεζυροπούλα: Μαρκέλλα Γεωργαλά
Υπασπιστής – Μεγαλέξανδρος: Φένια Mάγιου
Βεληγκέκας – Μπαρμπαγιώργος: Αντώνης Δημητροκάλης
Πετεινάρια: Φένια Μάγιου, Μαρκέλλα Γεωργαλά, Αντώνης Δημητροκάλης
Βατράχια: Θανάσης Ζέρβας, Μαρκέλλα Γεωργαλά, Φένια Μάγιου 

Παίζουν και ενορχηστρώνουν οι μουσικοί: Αβδελιώδης Αλέξανδρος: πιάνο, μαντολίνο-Αβδελιώδης Γιάννης: τύμπανα, κρουστά, μεταλλόφωνο-Βενιζέλος Γιάννης: κιθάρα κλασσική, ακορντεόν-Παπούλιας Μάριος:βιολί, φλάουτο 

H Mήδεια του Bασίλιεφ απέδειξε ότι το θέατρο είναι μια αμφίδρομη τελετή

Πήγα στη Mήδεια των Bασίλιεφ-Kονιόρδου χωρίς να διαβάσω καμιά κριτική. Άκουγα τον βόμβο των γιουχαϊσμάτων από αφηγήσεις παρόντων στην Eπίδαυρο, για τις αποχωρήσεις και για τα αίσχος. Kαι χαιρόμουν από τη μια για το κοινό που δεν κατάπινε όσα του προσφέρουν, αλλά από την άλλη στεκόμουν βουβός σε σχόλια, κριτικές και υπερβολές, αφού δεν είχα προσωπική εμπειρία.

Xτες, μπροστά σε ένα μικρό κοινό, στο Hρώδειο η ίδια παράσταση που συναγωνίστηκε σε αποδοκιμασία τους Bατράχους του Λιγνάδη, αποθεώθηκε από το κοινό. Kαι δεν ήταν ένα κοινό ειδικών. Ήταν όμως κοινό με άποψη, και όχι η γνωστή κοσμική κοινωνία που ποζάρει «φυσικά» για ένα φλας.

Πανί και ξύλο

Ο Ιάσων στο τ�λος της παράστασης είναι θαμμ�νος στο χώμα και στο μνήμα-τραπ�ζι �να μνημείο από την Αργώ.

Ο Ιάσων στο τέλος της παράστασης είναι θαμμένος στο χώμα και επάνω στο μνήμα-τραπέζι στέκεται η ανάμνηση από την Αργώ.

Η αισθητική της παράστασης ήταν σαφής. Πανί και ξύλο ήταν τα υλικά του σκηνικού χώρου.  Κανείς από τους θεατές δεν πρόκειται να ξεχάσει το αιμάτινο σκηνικό του Διονύση Φωτόπουλου που όριζε τη σκηνή σαν αρένα αντιπαράθεσης των φύλων, όπου δεν χωράει η ισοπαλία (κομμάτι έως πολύ ασφυκτιούσε το σκηνικό στο Ηρώδειο). Κάποιος ΟΦΕΙΛΕΙ να εξοντωθεί. Στη συγκεκριμένη μάχη νικήτρια είναι η εγγονή του ήλιου. Παρόλη την αδικία της αναλήφτηκε με ζωντανές τις ψυχές των παιδιών της, ενώ ο Ιἀσων θάβεται στον πολιτισμό του. Υπάρχει όταν εγκαταλείπεται, συνειδητοποιεί το είναι στην ύστατη αδυναμία του.

Στο επίκεντρο η μάγισσα της Ανατολής

Η ιστορία θα ξεκινήσει με μουσική πάνω σε βαλκάνιους σκοπούς με μια μπάντα από καλλιτέχνες μουσικούς οι οποίοι επί σκηνής πρωταγωνιστούν σαν ένας δεύτερος χορός που συνυπάρχει και συμμετέχει διαβάζοντας τον Ευριπίδη από τη δική του πλευρά, άξια.

Μου έλειψε η ερωτευμένη Μήδεια αλλά καταχάρηκα τη γυναίκα που κουβαλάει μια γνώση θεϊκή, που δεν μπορεί να επικοινωνήσει με τους θνητούς, που ανήκει σε άλλη κοινότητα. Και νομίζω ότι η ανάδειξη του μεταφυσικού στοιχείου είναι από τα δυσκολότερα εγχειρήματα, αφού χρειάζεται να παραιτηθεί κανείς από συναισθηματικές προθέσεις και επιδιώξεις, για να βρει μια γλώσσα που θα πλησιάζει το μυστήριο μέσα από σύμβολα πλήρους περιεχομένου, που θα μπορέσει το κοινό να τα ερμηνεύσει. Μοιραία, σχεδόν, κάποιος φτάνει στον μυστικισμό, στην τελετή και το δρώμενο για να μπορέσει να υπερβεί μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος. Πράγμα που σημαίνει ότι θα πειραματιστεί με φόρμες, με χρωματολόγια, με γλώσσες και κώδικες ώστε να συνθέσει κάτι μοναδικό που θα έχει παραπεμπτικότητα σε αλήθειες που αφορούν τους θεατές. Και ο Βασίλιεφ από την εποχή που ανέβαζε τους Θρήνους του Ιερεμία (1995) έδινε έμφαση στην ορθόδοξη παράδοση της ρωσικής εκκλησίας και αναζητούσε κλειδιά στην τελετουργική. Στη Μήδεια που σκηνοθέτησε στο ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, οι ηθοποιοί κατάφεραν να ελαφρύνουν, και να φέρουν μια πνευματικότητα στη σκηνή που υπηρετούσε την απλότητα και μυσταγωγούσε το κοινό στο μυστήριο των παθών της ηρωΐδας. Όλοι οι ηθοποιοί ήταν άξιοι και δεν θέλω να διακρίνω κανέναν, γιατί όλοι δούλεψαν με την ίδια δύναμη.

Όλα είναι �νας αγώνας. Ακόμη και η ίδια η θεατρική πράξη.

Το αιμάτινο σκηνικό του Διονύση Φωτόπουλου καθόρισε την αισθητική της παράστασης: Όλα είναι ένας αγώνας. Ακόμη και η ίδια η θεατρική πράξη.

Και εδώ, τα χρώματα είχαν τη δική τους συμβολή: ασπρόμαυρα ενδύματα για όλους. Οι άντρες μας πήγαιναν σε φουστανελάδες ή άντρες με μπουτούρια που βγήκαν από ξένους περιηγητές, οι φιγούρες των γυναικών του χορού θύμιζαν έντονα Γιάννη Γαΐτη, στη Μήδεια εναλλάχθηκε το μαύρο και ἀσπρο με ένα εσωτερικό κόκκινο. Μία πινελιά γαλάζιου της τροφού κι μια γραμμή κίτρινου από την άμαξα του ηλίου στο τέλος.

Ο απόλυτος κύκλος της αρένας άνοιγε και έκλεινε για να ενώσει το έξω με το μέσα, τη σκηνή με τον μύθο και την ιστορία, να εισβάλλουν τα πρόσωπα και να στροβιλιστούν στη διάρκεια της παράστασης, με παρόντα τον δίσκο του ήλιου που ανέτειλε στην έναρξη της παράστασης, και έδυσε τρεις ώρες ακριβώς μετά, όταν όλα είχαν τελειώσει.

Ωστόσο, το σφυρί, το μαχαίρι, τα φίδια, παρόλο που έδωσαν το έναυσμα για ενδιαφέρουσες χορογραφίες εγκλωβίστηκαν σε λογικές περιγραφής του χαρακτήρα της Μήδειας, αν και κάποιες στιγμές η φιγούρα της Κονιόρδου έμοιαζε τεράστιο σκίτσο από κόμικ.

Μουσική πανδαισία

Ήταν φανερό ότι ένα μεγάλο μέρος της παράστασης ήταν η μουσική του, η οποία στέκεται αυτόνομα. Όλο το έργο είχε συντεθεῖ με μελωδίες που εκτελέστηκαν από μια εξαιρετικώτατη ορχήστρα που δεν συνόδευαν ή γεφύρωναν τα μέρη του έργου, αλλά ανεδείκνυαν τα μέλη ως πρωταγωνιστικά στοιχεία της παράστασης. Αυτό έγινε φανερό από το εναρκτήριο τραγούδι της Μήδειας, έναν αμανέ που έσχισε τον ουρανό της Ακρόπολης (η αλήθεια είναι με τη βοήθεια μιας ψείρας για ενίσχυση της φωνής), οριοθετώντας μια ατμόσφαιρα επικού μεγαλείου, όπου οι προσωπικοί τόνοι θα είναι υπό έλεγχο. Η ιστορία που θα παρακολουθούσαμε δεν ήταν ψυχολογικό έργο δωματίου, αλλά μία τραγωδία όπου δυνάμεις απρόσιτες από την ανθρώπινη ισχύ καθορίζουν και προωθούν την υπόθεση.

 

Την ανάληψη της Μήδειας σηματοδότησε το μπαλόνι που ήταν δεμνο στο τρίκυκλο άρμα της, και αφθηκε στον σεληνιασμνο ουρανό της πόλης.

Την ανάληψη της Μήδειας σηματοδότησε το μπαλόνι που ήταν δεμένο στο τρίκυκλο άρμα της, και αφέθηκε στον σεληνιασμένο ουρανό της πόλης.

 

 

Στο μισάωρο είχα πλέον τη βεβαιότητα ότι η ομάδα που δούλεψε για τη Μήδεια θέλησε να προτείνει μια οπερατική ανάγνωση με μουσική και τραγούδια της Ανατολής, με σαφείς αναγωγές στη ρεμπέτικη παράδοση. Είναι αλήθεια, ότι συχνά ένιωθα ότι το έργο εξελισσόταν σα δρώμενο μέσα σε μια γιορτή περιτομής την εποχή της ανεμελιάς του 17ου και 18ου αιώνα της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ακόμα και οι μουσικοί φορούσαν μαύρα φέσια. Ίσως για τούτο δεν με ενόχλησαν οι παρουσίες που θύμιζαν φράγκικο πολιτισμό, τα παπιγιόν ή ορισμένα κοστούμια που θύμιζαν τσίρκο. Μέσα στην παραζάλη της παράστασης τα στοιχεία αυτά λειτουργούσαν μάλλον ονειρικά παρά ως ασύνδετες εικόνες που κατέστρεφαν την αισθητική. Και μόνο για τη μουσική είμαι βέβαιος ότι άξιζε να δει κανείς την παράσταση.

Αμφίδρομη τελετή

Τώρα, που τελειώνω αυτό το κείμενο, λέω να κοιτάξω τί έχει γραφτεί ως σχόλιο ή ως επίσημη κριτική στα έντυπα. Η επίγευση της Μήδειας είναι ότι πρόκειται για μια εργασία με πολλή άσκηση από όλους, πειθαρχία και εντιμότητα προθέσεων. Θα έλεγα ότι υπήρχε κι ένας ενθουσιασμός που δεν επέτρεψε την περικοπή τμημάτων της μουσικής και της χορογραφίας για την οικονομία της παράστασης. Για μένα, η παράσταση, πέρα από την πρόταση που κόμιζε, απέδειξε ότι το θέατρο παραμένει και λειτουργεί ως ένας χώρος όπου επιτελείται ένα δρώμενο, μια τελετή η οποία αναμφίβολα έχει αμφίδρομο χαρακτήρα. Και νομίζω ότι η αντίληψη να μη διακοπεί η παράσταση ώστε να εκτιμηθεί η δουλειά στο τέλος είναι μικροαστική και συμβατική δεν έχει δεν  καμιά σχέση με παλαιότερες εποχές, όπου το θέατρο διατηρούσε τον λαϊκό του χαρακτήρα.

Πάντως, φανταστείτε τί θα γινόταν εάν σήμερα οι πιστοί διέκοπταν την ώρα του κηρύγματος τον παπά ή τον επίσκοπο και του έλεγαν «έλεος παππούλη. Τί είναι αυτά που λες;»  

Δεν μου άρεσε

Η παράσταση είχε σημεία που ένιωθες ότι έκανε κοιλιά, όπως ορισμένα χορικά ή ταυτόχρονη εκφορά του αγγελιοφόρου σε τρεις γλώσσες που ενόχλησε και πολυσυζητήθηκε ενώ ήταν σαφής η πρόθεση του σκηνοθέτη να δείξει μια βαβελική πραγματικότητα, που ακολούθησε την πράξη της παιδοκτονίας. Άσχετο, εάν το εύρημα ήταν κουραστικό, αλλά όχι προς αποδοκιμασία.

Νομίζω ότι το λιγότερο δουλεμένο κομμάτι της παράστασης ήταν η διδασκαλία του χορού. Κι εννοώ ότι η εκφορά του λόγου ήταν προβληματική, και η κατανόηση των κομματιών ήταν αδύνατη. Ο χορός δεν τραγούδησε. Ενώ απόλαυσα την θαυμάσια κίνηση, καλοσχεδιασμένη και ζυγισμένη και άλλοτε εκστατικά αυτοσχεδιαστική, μέσα στον κύκλο της αρένας, όταν ήταν να ανοίξει το στόμα του το αποτέλεσμα ήταν σχεδόν μηδενικό, με αποτέλεσμα να επέρχεται κόπωση στους θεατές.

Οι ηθοποιοί ικανοποιημ�νοι εισπράττουν το χειροκρότημα από το κοινό του Ηρωδείου. Η παράσταση άρεσε.

Οι ηθοποιοί ικανοποιημένοι εισπράττουν το χειροκρότημα από το κοινό του Ηρωδείου. Η παράσταση άρεσε.

Για άλλη μια φορά, στο τέλος της παράστασης κι αναλογιζόμενος όλον αυτόν τόν θόρυβο, σκεφτόμουν τι ψυχικά φορτία πρέπει να κουβαλάει ένας ευσυνείδητος ηθοποιός για να μπορέσει να αντέξει μετά από όσα του σέρνουν σε περίπτωση που δεν αρέσει. Γιατί ο σκηνοθέτης με την πρεμιέρα εξαφανίζεται, ο Bασίλιεφ επικοινωνούσε με μέιλ με τον θίασο του ΔHΠEΘE Πάτρας, και αυτό που μένει στη σκηνή είναι τα σώματα των σκηνικών, μόνα και έρημα… 

Σύνδεσμος: Φεστιβάλ Αθηνών

 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Μετάφραση: Εύη Μπαστιά-Σκηνοθεσία: Ανατόλι Βασίλιεφ-Σκηνογράφος: Διονύσης Φωτόπουλος-Κοστούμια: Τσάμπα Αντάλ-Σύνθεση – Μουσική επιμέλεια: Τάκης Φαραζής-Χορογράφος: Τσάμπα Χόρβατ-Συνεργάτης σκηνοθεσίας – Διδασκαλία: Βασίλης Λάγγος-Φιλολογικός σύμβουλος: Ευγένια Σμάγκινα-Διερμηνεία: Κωνσταντίνα Σαράντη-Βοηθός σκηνοθέτη – Μετάφραση: Ειρήνη Λιόβα

Διδασκαλία

Μουσική διδασκαλία: Κώστας Νικολόπουλος-Ανατολικές τεχνικές: Ιβάν Κότικ-Μαθήματα προφορικού λόγου: Ιλιά Κόζιν-Ασκήσεις ρύθμισης φωνητικού οργάνου: Αντρέι Νασιόκιν, Ελένα Ρέντιτσκινα-Ασκήσεις λαρυγγικού τραγουδιού: Νογκόν Σουμάροφ

Διανομή

 

Μήδεια: Λυδία Κονιόρδου-Τροφός /Άγγελος: Αγλαΐα Παππά-Ιάσων: Νίκος Ψαρράς-Αιγεύς: Νίκος Καραθάνος-Παιδαγωγός: Δημήτρης Κανέλλος-Κρέων: Γιώργος Γάλλος-Κορυφαίος: Λεονάρδος Μπάτης-Παιδί Ι: Μαρία Δερεμπέ-Παιδί ΙΙ: Βίκυ Καλπάκα
Χορός: Στέλιος Σοφός, Στέλιος Ξανθουδάκης, Βασίλης Κουκαλάνι, Θοδωρής Ευσταθιάδης, Μάριος Ντερντές, Άγγελος Τριανταφύλλου, Δαβίδ Μαλτέζε, Παντελής Παπαδόπουλος, Όθων Μεταξάς, Παύλος Σταυρόπουλος, Χρήστος Λάβνος, Στέργιος Ιωάννου, Τάκης Φαράζης
Αλεξία Καλτσίκη, Μαριάννα Δημητρίου, Τζίνα Θλιβέρη, Πηνελόπη Σεργουνιώτη, Πηνελόπη Μαρκοπούλου, Ειρήνη Τζανετουλάκου, Έρρικα Μπίγου, Γιώτα Μηλίτση, Μαρία Μάχου, Φωτεινή Τιμόθεου, Δήμητρα Σιγάλα, Σεβίλλη Παντελίδου, Στέλλα Χριστοδουλοπούλου, Ζαχαρούλα Κληματσάκη, Ρένα Κυπριώτη, Νάντια Σπηλιωτοπούλου, Βιβή Κατσάνη, Μαρία Φράγκου