Tag Archives: ιστορικό κέντρο

Νίπτει τας χείρας του

Ο δήμαρχος της Αθήνας Γ. Καμίνης μεταθέτει την ευθύνη για τη φρικτή κατάσταση της πόλης μας στην αστυνομία. Ειδικότερα για το ζήτημα της Τοσίτσα με το άσυλο της παρανομίας σε χρήστες και εμπόρους ενδέχεται ο δήμαρχος να κάνει τον πεζόδρομο δρόμο. Αυτή είναι η πρόταση του κ. Καμίνη, εφόσον δεν θα αλλάξει κάτι μετά τη διάθεση μεθαδόνης σε νοσοκομεία. Πληκτρολογώ όσα ακούω απαντώντας ο δήμαρχος σε ερωτήσεις των Γ. Οικονομέα Δ. Καμπουράκη στην εκπομπή Κοινωνία ώρα Mega:

Στην Τοσίτσα απλώς συμπυκνώνεται το ευρύτερο πρόβλημα της πόλης. Εμείς έχουμε εναποθέσει πάρα πολλές ελπίδες στην αποκέντρωση του ΟΚΑΝΑ, που περιμένουμε να δούμε τα αποτελέσματά της. Να πάνε οι τοξικοεξαρτημένοι στα νοσοκομεία να παίρνουν μεθαδόνη. Εάν αυτό δεν πετύχει τότε το πρόβλημα αυτό θα συνεχιστεί. Πρέπει να έχουμε βάσιμες ελπίδες ότι θα πετύχει γιατί οι έρευνες έχουν αποδείξει ότι το μεγάλο ποσοστό αυτών που περιφέρονται στο κέντρο και γυρεύουν τη δόση τους είναι άνθρωποι οι οποίοι περιμένουν στις ουρές του ΟΚΑΝΑ, τα 7000 άτομα. Από τη στιγμή που θα πετύχει το πρόγραμμα αποκέντρωσης θα δούμε την ιστορία στο κέντρο να μετριάζεται. Εάν όχι, τότε, τουλάχιστον εγώ, την Τοσίτσα -και ήδη έχω κάνει μια μνεία στον υπουργό Υποδομών- θα την κάνω πάλι δρόμο από πεζόδρομο, το οποίο είναι μια μεγάλη ήττα για την πόλη. Όταν υπάρχει αυτό το φαινόμενο πρέπει να κοιτάξεις κάποιες περιοχές να τις ανακουφίσεις.

Σχεδόν, μαγικά, δηλαδή με την παροχή της μεθαδόνης στα νοσοκομεία θα λυθεί το πρόβλημα της εγκληματικότητας.

Και αφού γίνει λοιπόν δρόμος θα ανακουφιστεί η περιοχή του Μουσείου… Λες και δεν υπάρχουν δρόμοι που γίνεται ακριβώς η ίδια κατάσταση γύρω από το Μουσείο, την πλατεία Βάθη, το Εθνικό Θέατρο, τους παραδρόμους γύρω από την πλατεία Αυδή.

Δεν γνωρίζω ποια είναι η βιωματική σχέση του δημάρχου με το κέντρο και τί σημαίνει να αποκλείεσαι και να σου απαγορεύεται η πρόσβαση στην ίδια σου τη γειτονιά. Τον βλέπω να παίρνει αποστάσεις να αποποιείται ευθύνες για χώρους και σημεία με ιδιαίτερη ιστορική αξία για μας που έχουμε γεννηθεί εδώ, και προορισμούς ενός παγκόσμιου εν δυνάμει κοινού επισκεπτών-προσκυνητών που δεν έχουν καμιά μα καμιά υποχρέωση να ζουν την κατάντια των εθνικών μας ορόσημων και την προσβολή των συμβολικών μας μνημείων. Περίμενα να τον ακούσω να δώσει ελπίδα σε όσους ακόμη επιμένουν να ζουν εδώ στο ιστορικό κέντρο. Περίμενα να αναφέρεται σε κάτι άλλο, πέρα από αστυνομία και ΟΚΑΝΑ. Να εμπνεύσει τους ακροατές του σε μια προσπάθεια θετική. Το να γίνει ξανά δρόμος η Τοσίτσα δεν συμβάλει σε κάτι αποτελεσματικό. Αισθάνομαι πως ο δήμαρχος έχει εγκαταλείψει την πόλη στον μαρασμό, τη γκετοποίηση και την ανασφάλεια, αφού δεν βλέπω καμιά διάθεση να παρέμβει δραστικά στην καθημερινότητά μας.

Tο πρώτο μάθημα τραγωδίας

Αυτό μου ήρθε στο νου όταν κοντοστάθηκα στα σκαλιά της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου. Εχθές. Μεσημεράκι. Στο πρώτο σκαλί και στο τελευταίο ένας μεσήλικας και ένα νέο παιδί (ούτε 22) είχαν φύγει από το παρόν… Λίγα μέτρα παραπάνω, έξω από ένα κλειστό περίπτερο ένας ακόμη άνθρωπος ήταν ξαπλωμένος στο πεζοδρόμιο. Ήμουν ήδη φορτισμένος γιατί λίγα λεπτά πριν είχα δει ένα «πάρτυ» να γίνεται 2 το μεσημέρι στην οδό Κεραμεικού, πολύ κοντά στη διασταύρωση με την Κολοκυνθούς. Καμιά δεκαριά νέοι άνθρωποι είχαν ξαπλώσει στο πεζοδρόμιο και έπιναν ουσίες, σα να βρίσκονταν σε κάποια ερημική παραλία. Δεν υπήρχαν άλλοι, ούτε γείτονες, αλλἀ ούτε περαστικοί. Με τα εργαλεία της χρήσης στα χέρια έκλειναν για άλλη μια φορά την πόρτα του κόσμου. Για να περάσουν εκεί που θα νιώσουν καλύτερα. Γιατί; Για να γίνουν αποδεκτοί, για να φτιαχτούν και να περάσουν όμορφα. Για να αντιμετωπίσουν τον πόνο. Για να είναι κάτι. Ίσως απλά βαριούνται…Ο καθένας έχει τους λόγους του. Η ηλικιωμένη φίλη που συνόδευα έπαθε σοκ στην εικόνα. Πάμε να φύγουμε, κραύγασε, έντρομη. Ο δρόμος ήταν απροσπέλαστος.

520 υποψήφιοι έκαναν αίτηση στη Δραματική Σχολή του Εθνικού για λίγες θέσεις. Αν δεν κάνω λάθος, 19. Τα παιδιά αυτά έχουν δουλέψει σκληρά με το σώμα και τη φωνη τους για να περάσουν στην πρώτη φάση που ολοκληρώθηκε, μόλις πριν λίγες μέρες. Επέτυχαν 66. Αυτοί θα πρέπει να συμμετέχουν σε εντατικά εργαστήρια υποκριτικής, κίνησης και φωνής με δασκάλους της Σχολής και μέσα σε λίγες μέρες θα δώσουν νέες ατομικές εξετάσεις.

Στα σκαλιά της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου. Περαστικοί και όσοι περιμένουν στη στάση αμίλητοι υπομένουν τη φρίκη. Ένα μαυράκι έδωσε κάποια στιγμή μια σκουντιά στον βυθισμένο νεαρό. Σα να τον ήξερε. Αν ήμουν δήμαρχος σε αυτή την πόλη που έχει αφεθεί στο έγκλημα και τον φόβο δεν θα μπορούσα να βρω ανάπαυση ούτε μέρα ούτε νύχτα.

Αυτά τα παιδιά που είναι κάτω από 25 χρονών σκεφτόμουν όταν έβλεπα τους δηλητηριασμένους από τα ναρκωτικά στην είσοδο της Σχολής. Από τη μια ο αγώνας και ο μόχθος, η υπέρβαση του εγώ για απαιτητικές σπουδές και από την άλλη η παράδοση στην παραίσθηση και η απόλυτη προτεραιότητα της ατομικής ικανοποίησης. Ο σπουδαστής-ηθοποιός θα μάθει να υποτάσσεται στις ανάγκες της ομάδας του, ο τοξικομανής μαθαίνει να χρησιμοποιεί την εξουσία του για τα χημικά του παυσίπονα.

Το αποκρουστικό θέαμα που ζούσαμε όσοι είμασταν στη στάση, σιωπηλοί και αμήχανοι, σα να μη βλέπαμε αυτό που βλέπαμε, φανερώνει όσο πιο έντονα μπορεί την οδύνη ενός προσώπου που αρνιέται πεισματικά το τώρα. Αισθάνομαι ότι στη θέα των σωμάτων που θα ήταν σωριασμένα στην Πειραιώς, θύματα του χημικού πολέμου των ναρκωτικών, τα φυντάνια της σκηνής πήραν το πρώτο τους μάθημα δράματος, και συγκεκριμένα τραγωδίας…

Είμαι ό,τι είμαστε

Κατέβηκα στο κέντρο αναζητώντας δίσκους τύρφης για να αναστήσω δεντράκια από σπόρους. Έφτασα στην Ευριπίδου στα σχετικά καταστήματα γεωργικών ειδών. Όλα ήταν στη θέση τους. Γωνία Χαλκοκονδύλη και Σωκράτους οι πόρνες δημιουργούν ένα οδόφραγμα. Αγνώστου προελεύσεως και ταυτότητας. Το μόνο κοινό τους: Είναι λευκές και βάφονται κακότεχνα. Δείχνουν να έχουν έρθει από χωριά και να μη γνωρίζουν το άστυ. Λίγα μέτρα παραπάνω, οι καμμένες. Μάτια γλαρωμένα, δεν κάνουν καν προσπάθεια να ψαρέψουν περαστικούς. Έχουν παραδοθεί στην πρέζα και είναι μονίμως στον κόσμο τους. Όρθιες ή ξαπλωμένες. Δύσμοιρες. Εξαϋλωμένες από την κατάχρηση. Κυρίως, είναι νέες. Και κυρίως, είναι απεικάσματα νεκρών. Όλα είναι στη θέση τους. Στο ιστορικό μας κέντρο. Οι μαύροι, άνετοι αλλά με αετίσιο μάτι σκανάρουν στο σταυροδρόμι Αγίου Κωνσταντίνου και Σωκράτους για να πουλήσουν την πραμάτεια τους. Μικρές πόρνες εμφανίζονται πίσω από τεράστιους όγκους απορριμάτων στην απέναντι γωνία. Στα φανερά, και όχι στα κλεφτά, όλοι γινόμαστε μάρτυρες συναλλαγών με ουσίες στους μεγάλους δρόμους της πόλης. Λίγο πιο πάνω, Πατησίων και Πανεπιστημίου τα ίδια. Επί της Πανεπιστημίου από τα Χαυτεία έως το Πολυτεχνείο η συναλλαγή είναι πλέον ρουτίνα. Πίσω από το Δημαρχείο, το εμβληματικὸ κτήριο της πόλης τα σκουπίδια σωρό. Με μικρά διαλείμματα πεζοδρομίων που έχουν φροντίσει οι νοικοκυραίοι έμποροι η Αθήνα δείχνει να έχει εγκαταλειφθεί. Μπόχα παντού. Σταματώ για ένα κεράκι στον Άγιο Γεράσιμο της Πολυκλινικής.

Οι μορφές που έχουν ιστορήσει ο Κόντογλου και ο Βαμπούλης συντροφεύουν τους περαστικούς του πολύπαθου κέντρου.

Το εκκλησάκι είναι στη γωνία Πειραιώς και Σωκράτους. Με υποδέχονται τα αιθέρια έλαια των βασιλικών. Μία κοπέλλα φτιάχνει ματσάκια για αύριο. Τρίτη και 13 σήμερα. Αύριο είναι του Σταυρού. Προσκυνώ. Και θαυμάζω τις καπνισμένες ζωγραφιές του Κόντογλου σε αυτή την όαση. Όλοι οι τοίχοι είναι ιστορημένοι από τον ίδιο και τον αγαπημένο του μαθητή Πέτρο Βαμπούλη. Είναι όλοι εκεί. Οι Απόστολοι που έτρεξαν εκ περάτων της γης να χαιρετίσουν την Παναγία στην κοίμηση, οι γιατροί Κοσμάς και Δαμιανός, ο Αναπεσών που επιβλέπει από τη Δύση τον χώρο και ο Παντοκράτωρ να ελέγχει το σύμπαν από την οροφή. Ένας προσκυνητής ανέβηκε σε έναν μικρό εξώστη. Πηγαίνω κι εγώ. Φωτογραφίζω από εκεί την ἐπιγραφή: «… ἱστορήθη διὰ χειρὸς Φ. Κόντογλου καὶ Π. Βαμπούλη, 1965». Ξαφνικά, μια φωνή απέξω σχίζει την ησυχία του χώρου. Κι εμένα μου χαλάει την εικόνα που είχα στο νου μου με τον χρυσοπλοκώτατο πύργο, αναλογιζόμενος το καταληκτήριο εξαποστειλάριο του παρακλητικού κανόνα. Η σκέψη μου πάει κατευθείαν στη συναλλαγή που γίνεται στο δρόμο. Ανάμεσα από τις φωνές ξεχωρίζω μία φράση: «Είμαι ό,τι είμαστε». Ήταν εξαιρετικά βροντερή η φράση. Σχεδόν αμέσως διαβαίνει το κεφαλόσκαλο ένας νέος άνθρωπος. Δεν θάταν πάνω από 30. Τζην, χαμηλοκάβαλλο, ένα ολοκόκκινο φανελλάκι, κοντομάνικο. Στο δέρμα που φαινόταν έβλεπες χαραγμένα απροσδιόριστα σχέδια να κοσμούν ένα αδύνατο σώμα με ένα χέρι. Το άλλο ήταν κομμένο από το ύψος του ώμου. Ανάβει κεράκι, προσκυνάει. Πλησιάζει την κοπέλλα που τελείωνε τα ματσάκια με τα μεθυστικά βασιλικά. Κάτι της λέει. Μάλλον κάτι της ζητάει. Εκείνη αρνιέται ευγενικά. Εκείνος κοντοστέκεται στο πλατύσκαλο κι εγώ φεύγω βιαστικά. Κι ενοχικά. Σε τέτοιες στιγμές νιώθω ότι δεν είμαι.

Ανάπλαση της πλατείας Θεάτρου: Μία ελπίδα γεννήθηκε

Ελπίδα για το μέλλον της Αθήνας. Σήμερα, εγκαινιάστηκε η έκθεση με τις προτάσεις για τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό προσχεδίων με θέμα «Ανάπλαση της περιοχής πλατείας Θεάτρου». Η πλατεία βρίσκεται στην καρδιά του ιστορικού κέντρου. Θυμάμαι την Κληματαριά, ένα ταβερνάκι, στη γειτονιά αυτή που παλιά έμοιαζε με ένα καταφύγιο στη μεγαλούπολη. Όταν έγινε κέντρο τοξικομανών με εικόνες ντροπής και εξευτελισμού πίσω από το ιστορικό κτίσμα του Δημαρχείου  είχα παγώσει από τα ανθρώπινα ερείπια που περιφέρονταν.

Σήμερα, που ξαναεπισκέφθηκα τη γειτονιά το σμήνος των μαύρων ιερειών του έρωτα είχε εξαφανισθεί, κάποιοι έψαχναν τα στιβασμένα σκουπίδια στη Σωκράτους-Ευριπίδου και οι πιο ζωντανοί ήταν οι Κινέζοι που ξεφόρτωναν σβέλτα εμπορεύματα από δύο γιγαντιαίες νταλίκες.

Αρχιτέκτονες: Ματθαίος Παπαβασιλείου, Βαλεντίνα Καρβουντζή. Συνεργάτες αρχιτέκτονες: Αγγελική Ζιούνα, Νατάσσα Χολή

Οι προτάσεις που διατυπώθηκαν ξεχώρισαν για τις διαφορετικές αναγνώσεις τους καθώς και τη σύνδεση που επιχειρούν με τον ευρύτερο πολεοδομικό ιστό, την απροσπέλαστη σήμερα πλατεία της Βαρβακείου Αγοράς, και τη σύνδεση με την οδό Μενάνδρου και τις άλλες γειτονιές της περιοχής.

Αρχιτέκτονες: Joao Prates Ruivo, Raquel Maria Oliveira. Ιστορικός αρχιτεκτονικής: Βασίλης Οικονομόπουλος

Ξεχώρισε η πρόταση με τον «κρυμμένο κήπο» που αναδεικνύει τα ιστορικά ίχνη της πλατείας και ενσωματώνει αναρριχώμενα φυτά στις προσόψεις των τριγύρω κτηρίων (1ο βραβείο, αρ. 22210), μια παρέμβαση με τη χρήση Αεροστάτου (μια κατασκευή κινητή) που συνδέει πόλη και πλατεία (2ο βραβείο 11011Α), και μια ιδέα που βασίζεται στην ανομοιογένεια του χώρου όπου στις οριζόντιες ζώνες χρησιμοποιούνται διαφορετικά υλικά για να προβληθεί και να τονιστεί αυτή η ποικιλομορφία (3ο βραβείο 10263).

Αρχιτέκτονες: Διονύσης Ζαχαριάς, Αλεξάνδρα Στράτου, Φίλιππος Φωτιάδης. Συμμετέχουν επίσης στην ομάδα μελέτης οι: Θεοδώρα Μουστάκη, Ηλίας Πίτσιος, Μαρίλια Τρωγάδα, Νικόλας Ευθυμιάδης, Σταύρος Βάντερβιλτ, Μέλανι Αλκίδη

Ιδιαίτερες συλλήψεις σε έναν χώρο δύσκολο που ορίζεται από διαφορετικά κτήρια: παιχνίδια με φως και σκιά, καταπράσινους τοίχους, αναβαθμοί και σκάμματα, χρήση του υδάτινου στοιχείου που ανακούφιζαν από τα υψηλά κτήρια, παγίδες αέρα που μετέφεραν φρέσκιες αέριες μάζες σε υπαίθριους χώρους. Η πλατεία Θεάτρου με τη Διπλάρειο Σχολή στο κέντρο μοιάζε με μια τεράστια αυλή. Συγκράτησα τις προτάσεις για επιστροφή στην κατοικία, ενώ τώρα τα διαμερίσματα παραμένουν άδεια ή μετατρέπονται σε αποθήκες και εκθεσιακούς χώρους.

Συμπέρασμα: Ιδέες υπάρχουν και γούστο διαθέτουν οι αρχιτέκτονές μας. Πολιτική χρειάζεται, πείσμα και στρατηγική για να δούμε τα όνειρα να γίνονται πράξη.

Σύνδεσμος: Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας

Τόπος έκθεσης: Διπλάρειος Σχολή

Πλατεία Θεάτρου 3

Ημέρες / ώρες
Μέχρι 4/1. Δευτ.-Παρ. 11 π.μ.-8 μ.μ. Είσοδος ελεύθερη