Tag Archives: Λευτέρης Παυλόπουλος

Οι Πέρσες ήρθαν μέσω Γερμανίας: Και κούρασαν και απογοήτευσαν

Ο κόσμος αποχωρούσε σιωπηλός, μουρμουρίζοντας ή και με έκδηλη αγανάκτηση από την παράσταση μεμονωμένα ή κατά ομάδες. Σε ορισμένα σημεία φάνηκε να δυσκολεύεται η ερμηνεία της Αμαλίας Μουτούση, η οποία σε μεγάλο μέρος της παράστασης στεκόταν στα όρια των διαζωμάτων. Στο τέλος αρκετοί γιουχάισαν και μία κοπέλα φώναξε «Έξω από την Επίδαυρο». Οι αποχωρήσεις, όπως σωστά σχολίασε η διπλανή μου, ακουγόντουσαν σαν οπλές αλόγων, ένα ποδοβολητό… Ήταν ενοχλητικές οι αποχωρήσεις αλλά επιβεβαίωναν τη ζωντάνια της θεατρικής τέχνης. Κανείς δεν μπορεί να μείνει καθηλωμένος εάν το θέαμα που βλέπει δεν τον ικανοποιεί. Και στους Πέρσες τι ήταν αυτό που ενόχλησε; Continue reading

Η σκηνή της Επιδαύρου αγάπησε τον Μοσχόπουλο

Λίγο μετά τις 9.30 ξεκίνησε η παράσταση της Άλκηστης την Παρασκευή, στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Η αναμονή του κοινού έληξε όταν φωτίστηκε το σκηνικό. Ένα ορθογώνιο κουτί που έγινε ένα με το σκοτάδι για να αναδυθούν από το μηδέν οι ήρωες του δράματος. Δύο προβολές οριοθέτησαν την έναρξη με τον Πρόλογο. Ακούσαμε τον διάλογο μεταξύ Απόλλωνα και Θανάτου που πληροφορεί για την υπόθεση. Ο Απόλλωνας βρέθηκε εκεί να υπηρετεί τον Άδμητο, επειδή είχε σκοτώσει τους Κύκλωπες, όταν με τους κεραυνούς τους ο Δίας σκότωσε τον γιο του, τον Ασκληπιό. Και είναι αυτός, ο Απόλλωνας που έχει ξεγελάσει τις μοίρες να δεχτούν να μην πεθάνει ο Άδμητος εάν κάποιος άλλος πάρει τη θέση του. Φεύγοντας, εμφανίζεται ο Χάρος. Ο Φοίβος τον παρακαλεί να του κάνει τη χάρι και αναβάλλει τον θάνατο της Άλκηστης. Ο Θάνατος είναι απόλυτος και ωμός: οὐκ ἂν δύναιο πάντ᾽ ἔχειν ἃ μή σε δεῖ. Δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα δικά μας. Τώρα είναι λίγο πολύ όλα γνωστά. Είμαστε έτοιμοι να δούμε πώς θα γίνουν πράξη, δηλαδή δράση.

Έρχονται από το σήμερα

Η ορχήστρα είναι ένα τεράστιο αλώνι με έναν δείκτη-αλέτρι που γυρνάει στη φορά του ρολογιού και οργώνει, ταυτόχρονα, το χώμα. Υπόμνηση του χρόνου που περνάει και οδηγεί στο φυσικό τέλος κάθε οντότητα ή ο τροχός της τύχης με το πεπρωμένο που δεν μπορεί να αποφύγει η θνητή ύπαρξη; Η απάντηση είναι προσωπική.

Το σκηνικό δεν με ενθουσίασε πριν την έναρξη της παράστασης. Όταν όμως φωτίστηκε μεταμορφώθηκε το άψυχο κουτί σε έναν πολύ λειτουργικό σκηνικό χώρο με ευδιάκριτα δομικά στοιχεία.

Το σκηνικό δεν με ενθουσίασε πριν την έναρξη της παράστασης. Όταν όμως φωτίστηκε, μεταμορφώθηκε το άψυχο κουτί σε έναν πολύ λειτουργικό σκηνικό χώρο με ευδιάκριτα δομικά στοιχεία. Η ορχήστρα με το αέναο όργωμα παρέπεμπε στη χοϊκή ύπαρξη, την τόσο εύθραστη στη φθορά. Η κλίμακα γεφύρωνε τον κόσμο του μύθου με την ιστορία και τη φύση.

Αλλά μέσα εκεί, στον χρόνο του παρόντος χρόνου, που ήθελε να ενώσει σκηνή και ιστορία θα τεθεί ο χορός. Μέσα από κει θα σχολιαστεί το πένθος για την απώλεια του αγαπημένου. Και μέσα εκεί, με το παλάτι αντίκρυ, θα διατυπωθούν ερωτήματα για τη ζωή και τον θάνατο που δεν θα έχουν απάντηση. Μόνο παραμυθία. Χρόνος μαλάξει σε, λέει η  Άλκηστη κάποια στιγμή στον λυπημένο σύντροφό της.

Άντρες και γυναίκες διασχίζουν τις κερκίδες κρατώντας μετρονόμους. Φορούν μαύρα σύγχρονια κοστούμια. Έρχονται από το σήμερα για να σχολιάσουν την ιστορία του Ευριπίδη με τη νέα κοπέλα που θυσιάζεται για τον άντρα της. Σιωπή βασιλεύει παντού. Δεν ξέρει ακόμη κανείς με βεβαιότητα τι έχει συμβεί. Εϊναι η στιγμή του ψυχορραγήματος, όπως θα μάθουμε από τη Θεράπαινα. Βλέπουμε ακόμη με τα μάτια της τα εξωσκηνικά γεγονότα: έλουσε με ποταμίσιο νερό το λευκό της κορμί, ντύθηκε στα άσπρα και προσευχήθηκε στην Εστία, να φροντίσει τα ορφανά της, να μην πεθάνουν ἄωροι (πριν την ώρα τους), ευτυχισμένα και πλήρη ημερών. Ύστερα αφού γυρνάει όλους τους βωμούς, έρχεται στο νυφικό της κρεβάτι, εκεί που έχασε την παρθενία της, το χαιρετάει με αγκαλιές, και δάκρυα πλημμύρα. Χαιρετάει και με αγκαλιές τα παιδιά της. Και όλοι έκλαιγαν γιατί την αγαπούσαν στο παλάτι. Η Άλκηστη είναι από τις γυναίκες η αρίστη. Και ο Άδμητος κλαίει και παρακαλάει να μην τον αφήσει.

FERIS

Ο πατέρας του Αδμήτου, ο Φέρης έρχεται να τιμήσει τη νεκρή, αλλά συγκρούεται με τον γιο του με τις αλήθειες που του επισημαίνει. Η Άλκηστη κείτεται άψυχη στη νεκρική κλίνη της.

Κραταιά ως θάνατος αγάπη

Η επόμενη σκηνή είναι ο θάνατος της Άλκηστης, παρουσία του Αδμήτου και των δύο παιδιών τους. Η Άλκηστη βλέπει μέσα σε μια έκσταση τον Χάρο με τη βάρκα του να έρχεται να την πάρει, για να επιστρέψει στο παρόν και να ζητήσει από τον Άδμητο να μη φέρει μητριά στο σπίτι. Της υπόσχεται να φτιάξει άγαλμα που να της μοιάζει, να κοιμάται μαζί του ἐν ἀγκάλαις, για να του ελαφραίνει το βάρος της ψυχής του. Ο διάλογος είναι συναρπαστικός και παρασύρομαι. Η αγάπη των δύο είναι δεδομένη. Όπως και ο θάνατος που έρχεται είναι απόλυτα πραγματικός και αναπόφευκτος. Η Άλκηστη χαιρετά κι αναχωρεί για την άλλη όχθη. Ήρθε η ώρα να πενθήσει η χώρα της Θεσσαλίας. Η σκηνή παρουσιάστηκε εξαίσια. Στον γεωμετρημένο χώρο του σκηνικού στο κέντρο ο Άδμητος με την Άλκηστη στην αγκαλιά, αριστερά και δεξιά τα δύο παιδιά με δύο παιδαγωγούς. Η σκηνή είναι σα σχόλιο στην παράσταση των Περσών του Φώτου Πολίτη (1934) με τις επιρροές από τα αρχεία αγγεία. H Μαρία Σκουλά, σε αυτή τη μοναδική σκηνή της συνομιλίας της με τον Άδμητο, όσο και στη σκηνή του επιλόγου με τη σιωπή της, δείχνει πόσο καλή ηθοποιός είναι και πόσο ξεχωρίζει στη γενιά της, υπακούοντας στους ρυθμούς της ομάδας, όταν δείχνει την εργασία της και όταν ξεδιπλώνει τα χαρίσματά της χωρίς να καταφεύγει σε υπερβολές και ευκολίες.

Η εμφάνιση του Ηρακλή επιβεβαίωσε την ιδιοτυπία τους έργου ως τραγικωμωδία. Ο Ηρακλής με στολή εκστρατείας, μπότες, λεοντοκεφαλή με όλο το δέρμα του ζώου και ρόπαλο εισέρχεται στην πιο κρίσιμη στιγμή. Ανεβαίνει στη Θράκη να φέρει τα άλογα του Διομήδη στον Ευρυσθέα, στην Τίρυνθα. Ο Ηρακλής μαθαίνει για το πένθος, θέλει να φύγει, αλλά ο Άδμητος τον φιλοξενεί.

Φιλοσοφική σκέψη

Ακολουθεί η πομπή με το λείψανο της νεκρής πάνω σε φορείο. Ο χορός φορά μαύρα γιαλιά, οι γυναίκες έχουν μαύρα μαντήλια. Η εικόνα θυμίζει σύγχρονες κηδείες. Οι μορφές είναι εξαιρετικά οικείες. Είναι δικοί μας άνθρωποι. Ή θα μπορούσαμε να είμαστε εμείς που συνοδεύουμε κάποιον που έφυγε από τον κόσμο μας. Η πομπή από το παλάτι κάνει έναν πλήρη κύκλο γύρω από την ορχήστρα. Λίγο πριν οι χρήστες αμαξιδίων που παρακολουθούσαν στα δύο άκρα είχαν απομακρυνθεί για να γίνει η περιφορά χωρίς εμπόδια. Καλό είναι να θυμούνται ότι εκεί μπροστά για τους θεατές πάνω στα καροτσάκια είναι ο μόνος χώρος να παρακολουθήσουν την παράσταση. Ας μην τους ενοχλούν.

Η κηδεία της Άλκηστης είναι απίστευτα πραγματική, αλλά διόλου τρομακτική. Δεν αισθάνομαι φρίκη που συμβαίνει αυτό. Ίσως επειδή ξέρω πως θα αναστηθεί. Ίσως επειδή είναι πολύ παρηγορητική η παρουσίαση. Και νομίζω ότι αυτό ήταν και το κλειδί για την παράσταση. Ο Μοσχόπουλος έδωσε έμφαση στην ανθρώπινη διάσταση των πρωταγωνιστών. Υπογράμμισε την αγάπη των δύο, και κυρίως τόνισε προς το τέλος την αβάστακτη μοναξιά του Αδμήτου (σε μια τσαρουχική ατμόσφαιρα με τους άντρες του χορού) αλλά και τις τύψεις του που επέτρεψε να πεθάνει αντί για αυτόν η γυναίκα του. Ο Χρήστος Λούλης ήταν πολύ καλός στον ρόλο του Αδμήτου, αν και υπήρχαν λίγα, ορισμένα σημεία που είχες την αίσθηση ότι δεν εννοούσε τα λεγόμενά του. Ίσως να οφειλόταν στο τρακ της πρεμιέρας.

Ο Μοσχόπουλος δεν μετέτρεψε σε καρικατούρα τον Ηρακλή. Η κωμικότητά του αλλά και η φιλοσοφική σκέψη του για το σήμερα και τις απολαύσεις του παρόντος (εὔφραινε σαυτόν, πῖνε, τον καθ᾽ ἡμέραν/ βίον λογίζου σόν, τὰ δ᾽ ἄλλα τύχης) με τις τιμές και στην Αφροδίτη, αποδόθηκαν με πολύ φροντίδα και ακρίβεια από τον Αργύρη Ξάφη.

FINALE1Ο Κώστας Μπερικόπουλος στον ρόλο του πατέρα του Αδμήτου, του Φέρη, έπεισε για το δίκαιο των λόγων του, που δεν δέχτηκε να πάρει τη θέση του γιου του, τη στιγμή του θανάτου, αν και γέρος. Μάλιστα ο Μπερικόπουλος χειροκροτήθηκε με την έξοδό του από τη σκηνή, αφού είχε δημιουργήσει ένα ιλαρό κλίμα με τα λογικά επιχειρήματά του: δεν είχε κανένα χρέος (ούτε και νομικό) να πεθάνει στη θέση του γιου του. Και αποδεικνύοντάς του ότι σκότωσε τη γυναίκα του για να ζήσει ο ίδιος, ο άναντρος.

Στο τέλος του έργου ο Ηρακλής  επανεμφανίστηκε με το έπαθλό του: το σώμα της Άλκηστης ημιζώντανο, σα να μην έχει ακόμη έρθει στην πλήρη της γήινη υπόσταση. Σαν ένα θήραμα το μεταφέρει στην πλάτη του. Ένας ακόμη άθλος του ήρθε εις πέρας. Η πλήρης ολοκλήρωσή του θα συμβεί όταν η αναστημένη παραδοθεί εκεί που ανήκει: στον Άδμητο. Η λεπτή ψυχολογική ακρίβεια του Ευριπίδη απαιτεί ο Άδμητος να μην αναγνωρίσει αμέσως, αλλά σταδιακά, το σώμα που συνοδεύει τον Ηρακλή. Η ταυτότητα είναι γνωστή στο κοινό, αλλά αυτή η καθυστέρηση προσφέρει στον δραματουργό να αναπτύξει την τεχνική της αναγνώρισης, παρατείνοντας την ένταση του Αδμήτου, αλλά και των θεατών. Η τριάδα Λούλης-Ξάφης-Σκουλά θριάμβευσε με σεμνότητα και απλότητα.

Σχόλιο στην εικαστική τέχνη των αρχαίων

Η παράσταση έκρυβε πολύ δουλειά. Και, κυρίως, δεν ήταν δήθεν. Μετά από αρκετές παραστάσεις των τελευταίων χρόνων που δεν ακούγαμε τους ηθοποιούς ή οι σκηνοθέτες προσπαθούσαν να χρησιμοποιήσουν κάποιον κώδικα για να αποδώσουν την τραγωδία (χωρίς ευτυχή αποτελέσματα), επιτέλους μετά την περσινή επιτυχία της νεόφερτης στην Επίδαυρο Πατεράκη, είδα μια παράσταση ενός πρωτοεμφανιζομένου σκηνοθέτη στο αργολικό θέατρο, ο οποίος υπερασπιζόταν τον λόγο με κάθε τρόπο, χωρίς όμως να υστερεί στον πλούτο των οπτικών μέσων. Ο Μοσχόπουλος πίστεψε στον Ευριπίδη και στό δράμα του. Και κατέβηκε διαβασμένος στην Επίδαυρο, αναγνωρίζοντας τη συμμετρία του έργου με την εναλλαγή τραγικών και κωμικών σκηνών. Και αυτό ήταν φανερό στον τρόπο που δούλεψαν και οι υπόλοιποι συνεργάτες του, υπό την καθοδήγησή του. Για παράδειγμα, η σκηνογράφος Έλλη Παπαγεωργακοπούλου για πρώτη φορά με έπεισε ότι μπορεί να δημιουργήσει ένα πραγματικά λειτουργικό σκηνικό. Το οποίο κυριολεκτικά ζωντάνεψε με τους φωτισμούς του Λευτέρη Παυλόπουλου. Ωστόσο, τα κοστούμια των ηρώων δεν είχαν πάντα μια ενότητα ύφους. Για παράδειγμα τα νεωτερικά κοστούμια των παιδιών έρχονταν σε αντίθεση με τα λιτά και μάλλον υπερχρονικά ενδύματα και της Άλκηστης και του Αδμήτου.

FINALE 2

Η παράσταση ήταν απόλυτα σύγχρονη και καθόλου νοσταλγική. Ωστόσο, οι παραπομπές και ο σχολιασμός στην εικαστική γλώσσα των αρχαίων ήταν εμφανής στα χρώματα: το κόκκινο του σώματος σε πήγαινε στα ερυθρόμορφα αγγεία, ενώ ο μαυροντυμένος χορός στα μελανόμορφα. Ακόμη ο χορός έφτιαξε με τα σώματά του και ένα αέτωμα ναού!!!! Γενικά, το παιχνίδι με τη σκιά και το φως, της μέρας με τη νύχτα, του θανάτου με τή ζωή ήταν κυρίαρχο και εμπνευσμένο.

Μουσική διάσταση

Θα ήταν μεγάλη παράλειψη να μην επαινέσω την κίνηση του χορού (Μάρθα Κλουκίνα) και τη μουσική διάσταση της παράστασης. Το ακρόαμα της Άλκηστης βασίστηκε τόσο στην σπουδαία μουσική του Κορνήλιου Σελαμσή, στην καταπληκτική διδασκαλία της Μελίνας Παιονίδου και τους επί σκηνής ουσιαστικά ενεργούς μουσικούς που συνόδεψαν κάθε επεισόδιο και δρώμενο, όσο και στη διδασκαλία της εκφοράς του λόγου που διέθετε μια απίστευτη μουσικότητα. Και αναφέρομαι σε όλους, και χορό και ηθοποιούς. Δεν ήταν μόνο η παρουσία των μετρονόμων που παρέπεμπαν σε μουσική αγωγή, αλλά και το άκουσμα της κάθε συλλαβής του κειμένου με μια απαγγελία που ξέφευγε από σχολές, ρεαλισμούς και γενικά ισμούς και σε πήγαινε σε μουσικά οπερατικά ιδιώματα. Η σκηνή της Επιδαύρου αγάπησε τον Μοσχόπουλο. Και εγγράφεται στις φετεινές επιτυχίες του Εθνικού.

Είναι μια παράσταση που δεν βασίστηκε στην ταχυδακτυλουργία αλλά στη θαυμαστή επικοινωνία της ομάδας. Θα την ξανάβλεπα. Με χαρά.

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ: ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

  • TAYTOTHTA ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
  • Απόδοση – Σκηνοθεσία Θωμάς Μοσχόπουλος
  • Σκηνικά – Κοστούμια Έλλη Παπαγεωργακοπούλου
  • Μουσική Κορνήλιος Σελαμσής
  • Κίνηση Μάρθα Κλουκίνα
  • Σχεδιασμός Βίντεο Νάνσυ Μπινιαδάκη, Σεμπάστιαν Πούρφουρστ
  • Φωτισμοί Λευτέρης Παυλόπουλος
  • Μουσική διδασκαλία Μελίνα Παιονίδου
  • Δραματολόγος παράστασης Εύα Σαραγά
  • Βοηθός σκηνοθέτη Τάσος Αγγελόπουλος
  • Βοηθός σκηνογράφου – ενδυματολόγουΜαριαλένα Καποτοπούλου
  • Βοηθός χορογράφου Βαγγέλης Τελώνης
  • Β΄βοηθός σκηνοθέτη Θεανώ Μεταξά
  • Β΄βοηθός σκηνογράφου- ενδυματολόγου Κυριακή Τσίτσα
    Διανομή:
  • Απόλλωνας – Θάνατος Μαρία Σκουλά – Χρήστος Λούλης – Αργύρης Ξάφης
  • Άλκηστη Μαρία Σκουλά
  • Άδμητος Χρήστος Λούλης
  • Ηρακλής Αργύρης Ξάφης
  • Θεράπαινα Μαρία Πρωτόπαππα
  • Φέρης Κώστας Μπερικόπουλος
  • Υπηρέτης Σωκράτης Πατσίκας
  • Δούλα του Φέρη Αριάν Λαμπέντ
  • Χορός -Κορυφαίοι Άννα Καλαϊτζίδου, Ιωάννα Παππά, Ηλίας Παναγιωτακόπουλος, Θάνος Τοκάκης, Βαγγέλης Χατζηνικολάου
  • Χορός Λευτέρης Βασιλάκης, Ηλιάννα Γαϊτάνη, Δάφνη Δαυίδ, Ελίνα Μάλαμα, Χρήστος Νικολάου, Βαγγέλης Τελώνης, Άγγελος Τριανταφύλλου
  • Σολίστ Θανάσης Δεληγιάννης, Νίκος Σπανός
  • Παιδιά Αλέξανδρος Βουτυράς-Δανάη Κουσουρή / Περικλής Καλούμενος-Βασιλική Καλούμενου
  • Μουσικοί Βιόλα: Μάριος Δαπέργολας, Βιολοντσέλλο: Σοφία Ευκλείδου, Φαγκότο: Δημήτρης Ντακοβάνος, Κοντραμπάσσο: Δημήτρης Τίγκας, Κλαρινέτο: Σπύρος Τσέκος


Αναζητώντας τον Οιδίποδα από το Θέατρο της σιωπής

 

Η παράσταση για τον Οιδίποδα στον χώρο Σχολείον (Πειραιώς 52) είναι μια δουλειά που είχε πρωτοπαρουσιαστεί πριν από πέντε χρόνια στο Από Μηχανής Θέατρο, τον χώρο της Ασπασίας Κράλλη και του Χρήστου Βαλαβανίδη. Τώρα, υιοθετήθηκε από το Φεστιβάλ Αθηνών για να δείξει έναν τρόπο εργασίας που δεν βασίζεται στην προφορική συνομιλία των ηρώων, αλλά στην εκφραστική του προσώπου κι ολόκληρου του σώματος. Η απαγγελία, είτε διαλογική είτε αφηγηματική, εξορίζεται. Θα είμασταν πιο ακριβείς εάν λέγαμε ότι εδώ, έχουμε ένα μιμόδραμα, σύμφωνα με το δίδαγμα του Μαρσέλ Μαρσώ (1923-2007), στον οποίο έχει μαθητεύσει η σκηνοθέτρια της παράστασης: επεισόδια σε μια λογική σειρά τα οποία συνθέτουν μιαν ιστορία με στόχο την επανεύρεση των αφηγηματικών δομών της τραγωδίας και κωμωδίας.

Μόνο σιωπηλό, λοιπόν, δεν είναι το «Θέατρο της σιωπής» όπως  ονομάζει την ομάδα της η Ασπασία Κράλλη. Βέβαια, απουσιάζει η έναρθρη ομιλία, αλλά το κενό αυτό καλύπτεται από την τέχνη της αναπαραστικής χειρονομίας, την υποκριτική του σώματος και την μιμική εν γένει. Επιπλέον η συνεχής παρουσία της έξοχης μουσικής, σχολιάζοντας το κάθε τι, δεν άφησε να φανούν παύσεις σιωπής. Πιστεύω ότι είμαστε τυχεροί που έχουμε στην Ελλάδα την Κράλλη να μεταγγίζει τα μαθήματα μιμικής που πήρε στο Παρίσι από τον μεγάλο δάσκαλο Μαρσώ.

Στην παράσταση, που έγραψε το κείμενο και σκηνοθέτησε θέλησε να πάει στην αφετηρία του δράματος του Οιδίποδα και στο «προπατορικό αμάρτημα» που στοίχειωσε τον ίδιο, την οικογένειά του, αλλά και την πόλη του, τη Θήβα. Πρόσωπο κλειδί, ο Χρύσιππος, ο γιος του βασιλιά της Ηλείας Πέλοπα, τον οποίο βἰασε ο δάσκαλός του Λάιος, ο πατέρας του Οιδίποδα. Ο Χρύσιππος αυτοκτονεί και «παίρνει εκδίκηση» όταν αποκαλύπτεται ότι ο δολοφόνος του Λάιου είναι ο γιος του Οιδίποδας, ο οποίος αυτοτυφλώνεται, ενώ έχει προηγηθεί η αυτοκτονία της μητέρας-συζύγου του Οιδίποδα, της Ιοκάστης. Αυτά σύμφωνα με την εκδοχή της Κράλλη.

Η αρπαγή του Χρύσιππου από τον Λάιο (4ος αι. π.Χ.). Μουσείο Getty, Malibu, Καλιφόρνια. Η ιστορία του νεαρού Χρύσιππου και η κατάρα του πατέρα του Πέλοπος προς τον απαγωγέα ήταν η αφετηρία για την παράσταση της Ασπασίας Κράλλη Αναζητώντας τον Οιδίποδα.

Γιατί η ιστορία με τον Χρύσιππο έχει πολλές και διαφορετικές εκδοχές, όπως ότι αρπάχτηκε σαν τον Γανυμήδη από τον Δία, Άλλοι έλεγαν ότι ο Χρύσιππος διδάχτηκε από τον Λάιο πώς να χειρίζεται τα ηνία της άμαξας και τον άρπαξε από τη Νεμέα για να τον φέρει στη Θήβα. Μια άλλη παραλλαγή διηγείται ότι ο Λάιος ταξίδεψε πέντε μέρες σε ξένη χώρα, όπου ερωτεύτηκε τον Χρύσιππο και τον πήρε μαζί του στη Θήβα. Και για το τέλος του νεαρού υπάρχει η εκδοχή ότι τον δολοφόνησε η μητριά του Ιπποδάμεια, αφού μπήκε στο δωμάτιο που κοιμόταν με τον Λάιο, πήρε το ξίφος του Λαΐου, τον έσφαξε και άφησε στην πληγή το όπλο. Ο Χρύσιππος δεν πέθανε αμέσως κι αποκάλυψε τον δράστη, ώστε να μην τιμωρηθεί ο εραστής του. Έτσι, ο Πέλοπας τιμώρησε την Ιπποδάμεια με εξορία.

Η ιδέα της παράστασης ήταν ο αμφίφυλος Τειρεσίας, στον οποίο είχε επιτρέψει ο Δίας να ζήσει επτά ανθρώπινες γενιές, να κυριαρχήσει στα δρώμενα, αφού είδε τη μοίρα του Οιδίποδα. Έτσι, η επιβλητική μορφή, που ζει στο περιθώριο του ανθρωπίνου γένους, επικοινωνώντας με τα πετεινά, νοηματοδοτεί σε καίρια σημεία τη δράση, παραμένοντας αόρατος από τους ήρωες.

Ομολογώ ότι μου άρεσε η παράσταση σαν εργασία συνόλου, κι εκτίμησα ιδιαίτερα την ακρίβεια των κινήσεων των ηθοποιών, τον έλεγχο και την ασκητική τους στο γλιστερό κεκλιμένο έδαφος, στην αναπαράσταση της υπόθεσης που άγγιζε την χορογραφία εκμεταλλευόμενοι κάθε διάσταση του σκηνικού χώρου. Τα πάντα συνέβησαν στο ημίφως, σε έναν χρόνο ακαθόριστο, ρευστό, σε ένα τοπίο φουτουριστικό με τρύπες ρουφήχτρες ή σχισμές που έδιναν ζωή με το φως που έρεε στο σκοτάδι.

Παρόλη την ομορφιά που ένιωσα νομίζω ότι η συγκεκριμένη παράσταση, έπασχε από έναν ευανάγνωστο ορθολογισμό μειώνοντας έτσι την ποιητικότητα, και μου φάνηκε ότι ανήκε στη δεκαετία του 1980. Τότε, θα ήταν ένα γεγονός κορυφαίο. Σήμερα, τα στάνταρντς έχουν διαφοροποιηθεί κατά πολύ και σε αυτό έχει συμβάλει αποφασιστικά η παρουσία του Δημήτρη Παπαϊωάννου στον χώρο. Αυτό που είδα στο Σχολείον ήταν μια πολύ καλή εισαγωγή στην ιστορία του Οιδίποδα, μια δραστική περίληψη η οποία δεν μπόρεσε να υπερβεί τα όρια της περιγραφής, της γνωστής ιστορίας, όπου, εφόσον ασχοληθείς σοβαρά με τα πρόσωπα, δεν μπορείς παρά να συναντήσεις και τον Χρύσιππο. Η προσθήκη του λαβύρινθου, το όνειρο του Οιδίποδα ότι έχει ερωτική επαφή με τη «μητέρα» του Μερόπη ή ο επί σκηνής βιασμός του Χρύσιππου, η περιπλάνηση ως αναζήτηση του εσώτερου εαυτού, παρέμειναν σχήματα, που χρειάζονται περαιτέρω εμβάθυνση. Προσωπικά, δεν μου είπε κάτι η επί σκηνή γέννηση του Οιδίποδα από τη μήτρα της Ιοκάστης. Απαιτείται ακόμη πολύς δρόμος να διανυθεί για να βρεθούν προτάσεις που θα προάγουν ακόμη περισσότερο τη συζήτηση γύρω από τον ζόφο της ψυχής, τις σκοτεινές κι ανομολόγητες όψεις της ανθρώπινης ύπαρξης.  

Τέλος, ας σημειώσω, πως το διδακτικό φυλλάδιο με τον καμβά της παράστασης που μοιραζόταν στην είσοδο πρόδιδε την αγωνία μήπως και το κοινό δεν καταλάβει όσα επρόκειτο να δει, παρόλο που η κυρία Κράλλη έχει δηλώσει ότι «η παντομίμα, είναι μια τέχνη πάει κατευθείαν στο ασυνείδητο, δεν χρειάζεται λόγος για να επικοινωνήσει κανείς, με τη σιωπή επικοινωνεί κανείς πολύ καλύτερα». Πιστεύω ότι ανάλογες παραστάσεις θα τις δουν μάλλον πληροφορημένοι θεατές και όχι αμύητοι μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

 

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Κείμενο – Σκηνοθεσία – Σκηνικά: Ασπασία Κράλλη-Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος-Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος-Επιμέλεια κίνησης: Ζωή Χατζηαντωνίου-Αρχικός σχεδιασμός σκηνικού στην πρώτη παράσταση (2005): Χριστίνα Πέννα-Κατασκευή σκηνικών: Adrian Fluture-Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη-Βοηθός σκηνοθέτη: Βάσια Παρασκευοπούλου-Διανομή: Τειρεσίας: Ασπασία Κράλλη-Οιδίποδας: Γιώργης Τσαμπουράκης-Λάιος: Ηλίας Μελέτης-Ιοκάστη: Μαλαματένια Γκότση-Βοσκός Α’ & Β’ – Μερόπη: Κώστας Κορωναίος-Παίζει ο μουσικός Δημήτρης Γιαννόπουλος, σαξόφωνο

 

Σύνδεσμοι

Σκηνές από την πρώτη παράσταση : seeking oedipus

Από μηχανής Θέατρο

Marcel Marceau