Tag Archives: ποίηση

κουκούτσι περιποίησης

Μία νέα περιοδικὴ ἔκδοση περὶ ποίησης, σὲ καιροὺς ποὺ ἀπὸ παντοῦ προσπαθοῦν νὰ μᾶς μαυρίσουν τὴν ψυχὴ μὲ μέτρα καὶ ἐπιτηρήσεις, γκρίνια καὶ φοβίες γιὰ τὸ εὐρωπαϊκὸ ὄνειρο, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ εἶναι τόλμημα ἀλλὰ καὶ ἐλπίδα. Τόλμημα γιατὶ πάντοτε ἡ ποιητικὴ γραφὴ εἶχε ἕνα μικρὸ κοινὸ ἀναγνωστῶν ποὺ δὲν συγκρίνεται μὲ ὅσους διαβάζουν πεζογραφία. Ἐλπίδα, γιατὶ βλέπεις ἀνθρώπους νὰ ρισκάρουν οἰκονομικὰ (ἐκδ. Βασίλης Ζηλάκος) ἐπενδύοντας σὲ μία πνευματικὴ τράπεζα προσφέροντας ἕνα ἄλλο μοντέλο δράσης, χωρὶς ἰσχυροὺς προστάτες καὶ ἐπιχορηγήσεις.

Ἄγγελος Ἀντωνόπουλος, «Ἕνα μνημεῖο γιὰ τὸν ἄνθρωπο». Μέταλλο, πλαστικό, ἀκρυλικό.

Τὸ περιοδικὸ λέγεται κουκούτσι καὶ τὸ πρῶτο τεῦχος του ποὺ μόλις κυκλοφόρησε δομεῖται σὲ τέσσερα εὐδιάκριτα μέρη: ποίηση ἑλληνικὴ καὶ ξένη, δοκίμια, προτάσεις γιὰ ἀνάγνωση καὶ ἕνα εἰκαστικὸ τμῆμα μὲ ἔργα ἀπὸ πρόσφατες ἐκθέσεις. Πιὸ συγκεκριμένα, ἡ ἔκδοση περιλαμβάνει ποιήματα γραμμένα ἀπὸ τοὺς Δημήτρη Λαμπρέλλη, Γιῶργο Βέη, Κώστα Ριζάκη, Ἀντώνη Γκάντζη, Μαρία Σερβάκη, Τάσο Γαλάτη, Ἕλλη Συναδινοῦ, Ἔρη Κασίμη, Βίκυ Δερμάνη, Ναταλία Κατσού, Λίνα Στεφάνου, Δημήτρη Ξενογιαννάκη, Σταῦρο Καμπάδαη, Ἄλκηστη Μαυροκεφάλου, Δῆμο Μαυρουδῆ, Παναγιώτη Ράμμη, Βασίλη Ζηλάκο.  Καὶ ἀκόμα: Τζὼν Μίλτον, Σάμουελ Ταίυλορ Κόλριτζ, Γουΐλλιαμ Γουέρτζγουορθ, Γκέορκ Τράκλ, Ραμπιντρανὰθ Ταγκόρ, Σαλβατόρε Κουασιμόντο, Κόνραντ Ἔικεν, Ρόμπερτ Πὲν Γουῶρεν, Μάργκαρετ Ἄτγουντ. Μετράω συνολικὰ 46 ποιήματα τῶν Ἑλλήνων, καῖ σὲ αὐτὰ προσθέστε τὰ ἔργα τῶν ξένων. Πλουσιώτατη συγκομιδή. Ἕνα ἀνθολόγιο πολύχρωμο ποὺ μᾶς προσφέρεται γιὰ στοχασμὸ καὶ ἀπόλαυση.

Ἀντιγράφω: Δημήτρης Λαμπρέλλης, ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

Τὰ ἴδια καὶ τὰ ἴδια

κάθε βράδυ.

Τὰ χέρια μου

δὲν ἀντέχουν

νὰ κρατήσουν

τὸ σκοτάδι.

Γι᾽ αὐτὸ κάθε πρωὶ

ξυπνῶ

τῆς μνήμης μου

τὴ μικρὴ καρδερίνα

Κι ἕνα σπίτι

τῆς δείχνω

γεμάτο τραγούδια

— Ἐκεῖ μένει

τῆς λέω

τὸ φῶς.

Στὰ δοκίμα ὁ Σέργιος Μαυροκέφαλος γράφει γιὰ τοὺς ἀναγνῶστες τῆς ποίησης καὶ τοὺς σοφολογιώτατους ποὺ κρίνουν καὶ ἀξιολογοῦν τοὺς ποιητές, ὁ Κωνσταντίνος Μπούρας κάνει μία ἀναδρομὴ στὸν ποιητή-προφήτη, ἐνῶ ταυτόχρονα σκιαγραφεῖ τὶς φυλὲς τῶν ποιητῶν, ὁ Δῆμος Μαυρουδῆς γράφει γιὰ τὸ ἔργο τοῦ Σαχτούρη καὶ τοῦ Τσέλαν καὶ ἡ Ἔλσα Κορνέτη γράφει γιὰ τὴν ὀνειρικὴ ἀναζήτηση τοῦ μὴ πραγματικοῦ (ἢ μήπως τοῦ πραγματικοῦ;) μὲ ἀφορμὴ τὴν ἀνάγνωση τοῦ βιβλίου τοῦ Ἀντόρνο Πρωτόκολλο ὀνείρων.

Βίκυ Τσαλαματά, «City spaces, Οὐτοπικὲς πόλεις». Χαρακτική-φωτογραφία, μεικτὴ τεχνική. Τὸ εἰκαστικὸ μέρος τοῦ τεύχους βασίστηκε σὲ ἔκθεση ποὺ ἔγινε στὴ γκαλερὶ ἔκφραση - γιάννα γραμματοπούλου σὲ ἐπιμέλεια Χρήστου Θεοφίλη (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2009).

Μὲ 10 μόνο εὐρὼ τὸ Κουκούτσι περιποιεῖται τὴ νόησή μας ἀνοίγοντας παράθυρα στὴ μνήμη καὶ στὸ μέλλον. Ἀξίζει τὰ λεφτά του! Γιὰ ὅσους θέλουν νὰ σπάσουν τὸ τσόφλι ποὺ μᾶς τυλίγει…

Ιστοσελίδα: http://periodikokoukoutsi.blogspot.com

«Νερό, πολὺ σ᾽ εὐχαριστῶ». Η ποίηση του π. Γενναδίου

 

Φύλλα

δακρυσμένα

τὸ πρωΐ

*

Μαξιλάρι:

συλλέκτης

ὀνείρων

*

Ἥλιος:

θεράπων

τῆς νύχτας

*

Καφὲς

κρύος

τῆς μοναξιᾶς

*

Τράγος

ἀποδιοπομπαῖος

στὴν ἄκρη-πληγωμένος

*

Ἕως τὸ φῶς

ἔπεσε

ὁ ἑωσφόρος

*

Νίκη φτερωτή,

μὴν κλείσης

τὰ φτερά σου

*

Ὠδεῖον

παραφώνων

-ὁ βίος-

*

Χῶμα

τὸ

σῶμα

*

Ὕμνους ἀμετάφραστους

στὸν δρόμο

τραγουδοῦσαν

*

Στοὺς δρόμους γύριζα

χωρὶς παρηγοριὰ

δὲν ἀπελπιζόμουν

 

Από την παραπάνω αυθαίρετη προσωπική ανθολόγηση συναντώ ακόμη έναν κρίκο στην ποίηση  που έχει αποκληθεί ιερατική (δεν μου πολυταιριάζει ο όρος). Συγγραφέας των παραπάνω ποιημάτων, μια εκδοχή της γιαπωνέζικης παράδοσης haiku στα καθ᾽ ημάς, είναι ο π. Γεννάδιος Γ. Δεμερτζῆς. Συνιστά μια άλλη ιδιαίτερη περίπτωση συγγραφής και σύλληψης του κόσμου που μου αρέσει για την καθαρότητά της και για αυτό όχι μόνο συστήνω αλλά προτείνω ανεπιφύλακτα την έκδοση, που φρόντισε ο  Κώστας Τσιρόπουλος της Ευθύνης, μια πνευματική μορφή στην οποία οφείλει πάρα πολλά ο τόπος μας.

Τίτλος του βιβλίου: Εἰκόνες. Σειρά: Ὁ Μικρὸς Ἀστρολάβος [17] (Ἀθήνα 2009).

Ποίηση η οποία αξιωματικά αναζητά την οικονομία στην αυστηρή δομή των τριών στίχων. Με βαθειά πίστη ότι η ουσία μπορεί να διατυπωθεί σύντομα, ο π. Γεννάδιος  διηγείται τις ιστορίες του συμπλέκοντας τα στοιχεία της φύσης με το αστικό τοπίο μέσα από προσωπικές αισθήσεις και την παρατήρηση του άλλου. Στοχασμός με φιλοσοφική στόφα, βλέμμα οξύ, ανοιχτό στον κόσμο (στη θεατή και αθέατη όψη του) και χωρίς ρητά ή διδάγματα ο ποιητής επιστρέφει διαρκώς να βρει το άρωμα των πραγμάτων στο ασήμαντο και ταπεινό, για να το φωτίσει και να το απαθανατίσει θριαμβικά. Ποιός είναι, όμως, ο π. Γεννάδιος; Τα αυτιά του βιβλίου του δεν έχουν βιογραφικό. Ωστόσο εντόπισα μερικά στοιχεία ταυτότητας από τον ιστότοπο ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΝ, όπου εκεί εκτίθεται ένα μέρος της άλλης ποιητικής του δραστηριότητας, της ασπρόμαυρης φωτογραφίας, που λειτουργεί συμπληρωματικά με τον γραπτό ποιητικό του λόγο.

Ο ο π. Γεννάδιος Δεμερτζής γεννήθηκε στην Λαγκαδιά Αλμωπίας του Νομού Πέλλης το 1963. Σπούδασε θεολογία και κοινωνική εργασία. Είναι εφημέριος του Σιναϊτικού μετοχίου στην Αθήνα, στην Αγία Αικατερίνα. Εργάζεται παράλληλα ως εκπαιδευτικός στην μέση εκπαίδευση. Με την φωτογραφία ασχολείται ερασιτεχνικά είκοσι πέντε συναπτά έτη. Η δουλειά του έχει παρουσιαστεί σε τρείς προσωπικές εκθέσεις: στο ίδρυμα της Αποστολικής Διακονίας, στον δήμο Ζωγράφου, (βίλα Κοτοπούλη) και στο βιβλιοπωλείο Λεμόνι. 

Καλοτάξιδο στο βιβλίο σου π. Γεννάδιε. Και σε ευχαριστώ για το δροσερό νεράκι σου…

«θ᾽ ἀναδυθοῦμε μ᾽ ἕνα θρῆνο στὰ ἐπουράνια»: Συγκεντρωμένα σε ένα τόμο όλα τα ποιήματα του Ηλία Λάγιου

Tο ποιητικό σύμπαν του Hλία Λάγιου πρόκειται να εκδοθεί στις αρχές του 2009 από τον ιστορικό εκδοτικό οίκο Ίκαρος, σε επιμέλεια της Άννας Περιστέρη. 

lagiosTον θυμάμαι σαν σήμερα στο βιβλιοπωλείο Παρουσία, του Bασίλη Xατζηιακώβου. Eίχε ένα βλέμμα φευγάτο και μαζί επίγειο. Παρών στον κόσμο και στους πόνους του αλλά και με ματιά μυστικού στην αποτύπωσή του. Στα δώδεκά του δημοσίευσε τα πρώτα του ποιήματα και όπως μας θυμίζει η Όλγα Σελλά πάλεψε διαρκώς με τις λέξεις. «Mια λέξη αναστενάζει μια σημασία. Kι αντέχει, όμως. / τις περισσότερες. Δύο λέξεις συνιστούν απλώς αριθμό. / Tρεις λέξεις ανταποδίδουν ένα σίγουρο ερωτηματικό. Oι τέσσερις/ συνθέτουν το μάργαρο της πλάνης. Στις πέντε κοντοστέκεσαι.»

 O Λάγιος γεννημένος το 1958, αναχώρησε από αυτόν τον κόσμο τον Oκτώβριο του 2005, πέφτοντας από ψηλά για να ανέβει στον ουρανό. 

Aκολουθεί ένα ποίημα που δημοσιεύθηκε στη Nέα Eστία, τεύχος 1815 (Oκτώβριος 2008). Στην έκδοση αυτή υπάρχει και ένα αφιέρωμα στον ποιητή με τις υπογραφές τῶν Σταύρου Ζουμπουλάκη, Βαγγέλη Μπιτσώρη και Νάσου Βαγενά. Ακόμη, για πρώτη φορά εκδίδεται ἡ «τρίτη γραφή», ένα ποίημα βασισμένο σε μια προγενέστερη δουλειά του Λάγιου για τον Ιτσίκ Μανγκυέρ και τη «Μπαλλάντα του μικρού Εβραίου που βρήκε το δρεπάνι του φεγγαριού σ᾽ ένα καλαμποχώραφο». Να υπογραμμίσουμε τη βιβλιογραφία του αφιερώματος για όποιον θέλει να γνωρίσει και να επικοινωνήσει με την ποίηση του Λάγιου.

 

ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ

Κι εἶδαν τὰ μάτια μου στὴν ἄκρη τ᾽ οὐρανοῦ

νὰ σβήνει μὲς τὴν ἄσπρη νύχτα ἐσχάτη βία·

κι ἀπ᾽ τὶς ὑπώρειες γκρίζου ἄστεως τοῦ κλεινοῦ

ν᾽ ἀνάβει μαῦρος ποταμὸς μὲς στὴ Σερβία.

 

Χίλια καθήκια ψαλμωδοῦσαν προσοχὴ

ἀμερικάνοι, οὐτσεκάδες, μισθοφόροι

Πατρὸς φωνὴ μοῦ ἐψιθύρισεν: Εὐχὴ

Ἄρη καὶ Σέρβου θὰ σοῦ μάθουνε τὰ ὄρη.

 

Καὶ μιὰ φωνὴ ποὺ ἐσὺ τὴν ξέρεις νὰ πονεῖ

τὶς γέφυρες θ᾽ αφηγηθεῖ τοῦ Νοβισάντη

θὰ πεῖ τὸ φῶς χωρὶς τὸ φῶς ποτέ, Μονὴ

τῶν καλογέρων γιὰ ν᾽ ἀστράψει σὰν διαμάντι.

 

Κι ὅπως ὁ κόσμος θὰ μιλάει συναγερμὸ

μέσ᾽ ἀπ᾽ τοῦ ΝΑΤΟ τὶς φωνὲς καὶ τὶς σειρῆνες

ἐγὼ θὰ δῶ τὸν ἀδελφὸ τὸν μισεμὸ

πέρ᾽ ἀπ᾽ τοῦ θανάτου τὶς μίνες

 

τοῦ ὑπερούσιου τοῦ λαοῦ τὸ ποθητὸ

πρὸς μιὰν Ἑλλάδα ποὺ ποτὲ δὲν ἔχω χάσει

ὅ,τι ἀγαποῦσα μοῦ τὸ πῆραν ἐν κρυπτῷ

κι ὅ,τι ἀγαποῦσες σοῦ τὸ ἔχουν πιὰ χαλάσει.

 

Νεκρὴ Σερβία, πέθαν᾽ ὁ θάνατος! Μὲ ἰχθεῖς

τάισεν ὁ φτωχὸς Ἰησοῦς τοῦ ἀνθρώπου Χάρι

ἔγραψε ἡ μοίρα καὶ μᾶς πρόκαναν εὐθὺς

δέκα χιλιάδες ἀλβανάκια στὸ φανάρι.

 

Πῶς τὰ κοιμήσαμε; Πῶς ἦρθαν ὣς ἐδῶ;

Τὰ μέλη τους πῶς ζητιανεύουν τὴν ἡμέρα

κι ἐγὼ ἀξύριστος βραχνὰ νὰ τραγουδῶ

ν᾽ ἀνθίζει ἡ Πρίστινα περβόλι στὸν ἀγέρα.

 

Πῶς σπᾶν᾽ τὰ σίδερα τῆς κάθε φυλακῆς;

Πλήρη οὐρανὸ κι ἀκέραιο γράφουν τὰ Βαλκάνια

κι ἀπ᾽ τὸ βυθὸ τῆς σιωπηλῆς μας μουσικῆς

θ᾽ ἀναδυθοῦμε μ᾽ ἕνα θρῆνο στὰ ἐπουράνια.

 

Λάδι στὸ τραῦμα μιὰ φωνὴ βαλκανικὴ

ὄλο θρησκεῖες κι ὅλο φυλὲς νὰ μᾶς σκεπάσει

καὶ μυστικὰ συλλειτουργώντας ὅλοι ἐκεῖ

λέξη ἀναστάσιμη θ᾽ ἀκούσουμε τὴν πλάση.

3 Μαΐου 1999

 

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

NIKOΣ ΞYΔAKHΣ:  Μουζικούλες της Σόλωνος

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΑΡΑΝΙΤΣΗΣ: Το πένθος είναι μονόδρομος

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΙΧΟΣ: Ηλίας Λάγιος, ένας τραγικός περφόρμερ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ: Λάγιος ελευθερωθείς (1958-2005)

ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ: Ηλίας Λάγιος

Η τρέλα του Ηρώδη

Επιστρέφω στον Ρωμανό τον Μελωδό, γιατί τα έχει πει όλα. Ή σχεδόν όλα. Στον Ρωμανό δεν ξεχωρίζω απλώς την ευφυία του καλλιτέχνη και τη λατρεία στο κάλλος, αλλά κάτι το οποίο στην ορθόδοξη παράδοση δεν το συναντούμε συχνά σε επίσημα λατρευτικά κείμενα. Ή εάν υπάρχει υποτιμάται και δεν αναδεικνύεται. Εννοώ, μια έμφαση στα συναισθήματα, και εκρήξεις συγκίνησης στα απλά και ανθρώπινα πράγματα. Κάτι που μας φέρνει πάρα πολύ κοντά στα πρὀσωπα των ιστοριών που διηγείται σαν ένας τροβαδούρος παρασύροντας το κοινό του σε ταυτίσεις και συμ-μετοχή στα δρώμενα.

Ο σεβασμός του Ελύτη («Pωμανός ο Mελωδός», Eν λευκώ, εκδ. Ίκαρος, Aθήνα 1993) επικυρώνει τη σημασία που είχε ο ποιητής από τη Συρία για τη γενιά του ᾽30:

Oι χρόνοι που ακολούθησαν μας έδωσαν ασφαλώς περισσότερο έμπειρους στο χειρισμό της γλώσσας υμνογράφους. Όμως αυτός, ο πρώτος, παραμένει μοναδικός· ο πλησιέστερος και προς τους αρχαίους και προς τους σύγχρονους ποιητές μας· ένας κρίκος ανοξείδωτος ανάμεσα σε δύο μεγάλες περιόδους ενός και του ίδιου πολιτισμού. Aυτός επέτυχε να διατηρήσει και ν’ ανανεώσει τους εκφραστικούς πυρήνες που πρέπουν στο ήθος του ελληνικού λόγου. Kαι αυτός θεμελίωσε αρχιτεκτονήματα που ο ἰδιος σχεδίασε πάνω στις ανάγκες της συγγραφικής του αποστολής. Tα δύο αυτά, επιστεγασμένα από την ηθική του προσωπικότητα, την αναπτυγμένη στο μάκρος μιας συνεπέστατης προς τις ιδέες του ζωής, είναι που του έδωσαν το δικαίωμα να πλαγιοϋπογράφει τις συνθέσεις του με την τόσο περήφανη, στο βάθος, ρήση: Tούτο του ταπεινού Pωμανού. 

Στέκομαι στον ύμνο του Ρωμανού που αφορά τον Ηρώδη τον «ωμότατο» σφαγέα και τον παραλογισμό του στο Κοντάκιον τῶν ἁγίων νηπίων, φέρον ἀκροστιχίδα τήνδε: τοῦ ταπεινοῦ Ῥωμανοῦ. Αν και έχει αμφισβητηθεί το γεγονός της βρεφοκτονίας ο Ηρώδης ο Α´ ή  Μέγας ( 73 π.Χ. – 4 μ.Χ) υπήρξε ένα τέρας αφού σκότωσε τη γυναίκα του Μαριάμνη και δύο παιδιά του. Πιστεύω ότι αυτή η ποιητική ανάγνωση της βιβλικής ιστορίας του από τον Ρωμανὀ είναι η καταρράκωση κάθε ανθρώπινης, εδώ πολιτικής εξουσίας: «το κράτος του Ηρώδη καθαιρείται». Ταυτόχρονα, δεν αγνοεί την ανθρώπινη πλευρά του και διεισδύει στον ψυχισμό του με λεπτές αναλύσεις. Κυρίως αντιλαμβάνεται τον παραλογισμό του. Ο Ηρώδης δεν ήταν στα καλά του, όταν αποφάσισε να φονευθούν τα μωρά: είχε μανιάσει και «ἐσκοτίσθη τὰς φρένας».

 

  ὥσπερ πῦρ ἐγένετο    καὶ βολίδας ἐξέπεμπεν    τῆς ὀργῆς τὰ ὁρμήματα,
  οὐ φλέγων ἐν ἀκάνθαις,    ἀλλὰ φονεύων βρέφη
    καὶ καταμολύνων    αἵμασι τὴν γῆν·
ἐσείσθη γὰρ τὸν νοῦν    καὶ ἐσκοτίσθη τὰς φρένας,
    οὐκ ἀπὸ μέθης,    ἀλλ’ ἀπὸ φθόνου· 

 

 

Ο Ηρώδης θερίζει ως σίτο τα άκακα βρ�φη.

Duccio di Buoninsegna, Η σφαγή των νηπίων, 1308-1311.

Έχει, λοιπόν ενδιαφέρον, ότι ο Ηρώδης αν και «θερίζει τὰ νήπια ὥσπερ σῖτον» είναι «ὀδυρόμενος» και παρουσιάζεται απογυμνωμένος από το μεγαλείο του με εικόνες που τονίζουν πόσο φοβισμένος είναι, πόσο νήπιο νιώθει, αλλά και ταραγμένος, τρέμει, πενθώντας από τη γέννηση ενός βρέφους. Διατάσσει το στράτευμα να σκοτώσει τα μικρά και οι στρατιώτες φοβούνται ότι θα γελοιοποιηθούν και αναρωτιούνται:

 

Ποῖος γὰρ τῶν ἀφρόνων    ἀνθρώπων οὐ γελάσει
    ὅτι κατὰ νηπίων    στρατευόμεθα; 

 

155905153_9e87521ce0_m

«Πατέρες ἔκλαιον υἱοὺς καὶ μητέρες σὺν αὐτοῖς», λέει ο Ρωμανός για τη σφαγή των νηπίων. Ο σημερινός Ηρώδης δεν κάνει διάκριση στο φύλο των άκακων παιδιών που δολοφονεί. (Πηγή: christopherhitchenswatch.blogspot.com)

 

Από την πλευρά εκείνων που ἐκλαψαν τα αθώα παιδιά (τόσο δυνατός θρήνος σαν βροντή που έπεσε στη γη) δεν είναι μόνο οι άνθρωποι αλλά συμπάσχει όλη η φύση κλαίγοντας:

 

 Ὁ ἦχος τῶν θρηνούντων    τοὺς νέους παῖδας
    ὡς βροντὴ ἐπὶ γῆς    κτύπον ἐποίει·
    βουνοὶ γὰρ καὶ φάραγγες    καὶ κοιλάδες τῶν ὀρῶν    ἀντηχοῦντες ὠλόλυζον·
  τὴν οἰμωγὴν ἐκείνην    ὥσπερ ἀφομοιοῦντες,
    συνέπασχον ἀλλήλοις    συγκοπτόμενοι. 

 

 

Είναι τόσο κακός ο Ηρώδης που δεν σκέπτεται ούτε τους γονείς των άκακων παιδιών:

 

Ὢ κακία, ὢ μανία    τοῦ βασιλέως.
    Ὢ ἀνοίκτιστος τρόπος,    ὅτι νηπίοις
    πόλεμον ἐξήγειρε,    καὶ τὸ γένος τὸ ἴδιον    οὐδὲ ὅλως ᾠκτείρησε.
  Τῶν τέκνων τῶν ἰδίων    οὐχ ὑπεμνήσθη τότε,
    οὐδ’ ὅτι μία φύσις    τοῖς πᾶσίν ἐστιν· 
οὐκ ᾤκτειρεν γονεῖς,    ἀλλ’ ὀργισθεὶς ἐμεθύσθη
    καὶ ἑαυτόν τε    πρῶτον ἠγνόει,    καὶ τότε πάντας    τοὺς ὁμοφύλους,
ἐπιδραμὼν τοῖς ἅπασιν    ὥσπερ θηρίον ἄγριον,
    ὅταν φεύγῃ τοὺς βάλλοντας    παγίδας καὶ διώκοντας.
 

Πατέρες ἔκλαιον υἱοὺς    καὶ μητέρες σὺν αὐτοῖς,    καὶ οὐδὲν τὸν ἀναιδῆ 
    ἔμελε περὶ αὐτῶν,    ἀλλ’ ἢ μόνον αὐτὸς    τοῦτο ἐφρόντιζε θρηνῶν

 

    ὅτι τὸ κράτος αὐτοῦ    καθαιρεῖται ταχύ.

 

 

Guido Reni, Η σφαγή των νηπίων, 1611 (λεπτομ�ρεια).

Guido Reni, Η σφαγή των νηπίων, 1611 (λεπτομέρεια).

Είναι απίστευτα ακριβής στις περιγραφές των σφαγών που προκαλούν φόβο και πόνο, όπως όταν τα παιδάκια που σφάζονται κρατούν στο στόμα με τα τρυφερά δόντια τους τις θηλές των μητέρων τους:
Μαχαίραις ἀνηλεῶς    ἀπεκτάνθησαν,
    ὡς ἐν σχήματι φόνου,    ἄμεμπτα βρέφη.
    Τὰ μὲν ἐκεντήθησαν    ἀπρεπῶς καὶ ἀπέψυξαν,    τὰ δὲ διεμερίσθησαν·
  ἄλλα κάρας ἐτμήθη,    τοὺς μασθοὺς τῶν μητέρων
    καθέλκοντα καὶ γάλα    ποτιζόμενα,
ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν    ἐν τοῖς μασθοῖς κρεμασθῆναι
    τὰ τῶν νηπίων    σεπτὰ κρανία,    καὶ τὰς θηλὰς δὲ    κατασχεθῆναι
ἔνδον αὐτῶν τοῦ στόματος    τοῖς ὀδοῦσι τοῖς τρυφεροῖς.
 

Διπλαῖ τότε γέγοναν    ὀδύναι καὶ ἀφόρητοι
  ταῖς θηλαζούσαις γυναιξὶ    διασπωμέναις φυσικῶς    ὑπὸ παίδων διετῶν,
    στερουμέναις δὲ αὐτῶν,    ὡς φησὶν ὁ βασιλεύς·    διὰ τοῦτο καὶ θρηνεῖ
ὅτι τὸ κράτος αὐτοῦ    καθαιρεῖται ταχύ.

 

Τα αθώα μικρά.

Τὰ μὲν ἐκεντήθησαν ἀπρεπῶς καὶ ἀπέψυξαν, τὰ δὲ διεμερίσθησαν. (Πηγή: christopherhitchenswatch.blogspot.com)

Το μεγάλο μάθημα από την ποίηση του Ρωμανού είναι ότι ο Ιησούς-βρέφος δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τη γραφικότητα και τον ρομαντισμό που έχουμε τραφεί, που χαϊδεύει παιδικές μνήμες και γλυκερές φαντασιώσεις. Αντίθετα από τη στιγμή που έρχεται στον κόσμο συναντά εχθρότητα, μίσος και οργή. Είναι ο στόχος της πολιτικής εξουσίας που τρέμει μήπως χάσει τα ηνία της.
Κατά τον Ρωμανό ο Ηρώδης είναι άδικος και παράνομος. Ένας κτηνώδης φονιάς, ωστόσο που γίνεται παιδοκτόνος από φόβο, αλλά είναι συνάμα και αλαζόνας και κακός.
Πόσο επίκαιρο, ή μάλλον, πόσο πολύ διαχρονικό,  μου ακούγεται…
*Τα αποσπάσματα είναι από την κριτική έκδοση του ύμνου 15 της σειράς Sources chrétiennes: J. Grosdidier de Matons, Romanos le Mélode. Hymnes, Παρίσι 1964-1981.